II OSK 1663/11

Dnia 11 stycznia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ sędzia del. WSA Małgorzata Miron Protokolant asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2011r. sygn. akt II SA/Wa 1982/10 w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2010r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K. T. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 21 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1982/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palna myśliwską. Jak wynika z akt sprawy, zawiadomieniem z dnia 13 maja 2010 r. Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia K. T. pozwolenia na broń palna myśliwską. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) orzekł o cofnięciu K. T. pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej podkreślając, iż z orzeczenia lekarskiego nr [...]wynika, że nie posiada on zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią. Odwołanie od powyższej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu wniósł K. T. Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że K. T. nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią, co stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji obliguje organ do cofnięcia pozwolenia na broń. Wyjaśnił też, że tryb ustalania zdolności psychofizycznych do dysponowania bronią określają przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.)- dalej "rozporządzenie". Przepisy te określają jakie badania, osoby ubiegającej się o broń, winny być przeprowadzone, oraz że na podstawie tych badań upoważniony lekarz wydaje orzeczenie lekarskie. Wobec faktu, iż K. T. otrzymał negatywną ocenę lekarza psychiatry, oznacza to, że nie posiada on wymaganych przez ustawodawcę zdolności psychofizycznych do posiadania broni. Pismem z 2 listopada 2010 r. K. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 marca 2011 r. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. oddalił skargę K. T. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, badanie lekarskie, które odnosi się do zdolności do dysponowania bronią w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, obejmuje nie tylko ogólną ocenę stanu zdrowia, w tym również psychicznego, ale również konsultacje lekarzy specjalistów, jeżeli lekarz prowadzący ogólną ocenę stanu zdrowia (lekarz upoważniony) uzna to za konieczne. Powyższe przepisy przewidują wydanie jednego orzeczenia lekarskiego, obejmującego łącznie ocenę zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią. § 8 tego rozporządzenia w pkt od 1-9 reguluje tryb wnoszenia odwołań od orzeczeń lekarskich i psychologicznych wydawanych na podstawie § 2 i § 3 cyt. rozporządzenia przez upoważnionych do ich wydawania lekarzy i psychologów. Natomiast punkt 9 tego paragrafu zawiera stwierdzenie, że orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne. W ocenie Sądu podzielić należało stanowisko organów Policji, iż orzeczenie lekarskie wydane przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] podpisane przez lek. S. S. (k-7) stwierdzające, że skarżący nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią, ma moc wiążącą i brak jest możliwości weryfikowania stanu zdrowia skarżącego poprzez dodatkowe postępowanie dowodowe. Skoro wyniki badań lekarskich wypadły dla strony skarżącej niekorzystnie – z punktu widzenia możliwości posiadania broni – organ Policji miał obowiązek stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6, cofnąć skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską. Sformułowanie art. 18 ust. 1 – cofa pozwolenie na broń – jest kategoryczne i oznacza obowiązek cofnięcia pozwolenia w wypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w art. 15 ust. 1 – 6 ustawy. Sąd podkreślił również, że w myśl art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 ze zm.) lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej. Przepis ten wyraźnie wyodrębnia dwie samodzielne przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń. Pierwszą przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń stanowią zaburzenia psychiczne osoby posiadającej takie pozwolenie. Drugą zaś przesłankę stanowi znacznie ograniczona sprawność psychofizyczna osoby, która dysponuje pozwoleniem na broń. Przeprowadzanie badań i wydawanie orzeczeń lekarskich i psychologicznych, a więc dokonywanie oceny stanu zdrowia fizycznego i psychicznego osób ubiegających się o pozwolenie na broń lub posiadających takie pozwolenie zostało przekazane upoważnionym do tego lekarzom i psychologom. Lekarz upoważniony, tj. przeprowadzający ogólną ocenę stanu zdrowia na podstawie wyników badań, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia, wydaje orzeczenie lekarskie. Wyniki badań specjalistycznych i pomocniczych oraz kopia orzeczenia lekarskiego stanowią załączniki do karty badania lekarskiego – § 2 ust. 7 rozporządzenia. A zatem, zarówno lekarz przeprowadzający ogólną ocenę stanu zdrowia (lub psycholog) wydający orzeczenie lekarskie (psychologiczne) w I instancji, jak i lekarz jednostki badawczo-rozwojowej wymienionej w § 5 ust. 4 rozporządzenia (lub psycholog) wydający orzeczenie w trybie odwołania mogą zlecić badania specjalistyczne i pomocnicze oraz konsultacje innych lekarzy specjalistów. Ten swoisty tryb postępowania, uregulowany dla określonej kategorii spraw administracyjnych, rodzi określone konsekwencje prawne. Orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest niepodważalne (§ 8 ust. 9 rozporządzenia). To zaś oznacza, że organy Policji, będąc związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, nie mogą dokonywać ich oceny. W ocenie Sądu strona w toku postępowania w sprawie o udzielenie bądź cofnięcie pozwolenia na broń nie może skutecznie zgłosić żądania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, gdyż wszelkie okoliczności dotyczące stanu zdrowia, jakie zamierza strona udowodnić, powinny być wykazane za pomocą dowodów przewidzianych w rozporządzeniu. Tymi dowodami są – jak wyżej już wskazano – wyniki badań ogólnych i psychologicznych, a w razie potrzeby dodatkowe badania specjalistyczne i pomocnicze oraz konsultacji innych lekarzy specjalistów. Dlatego też nie mogły zostać uwzględnione wnioski dowodowe zgłoszone w skardze na okoliczność wadliwości wydanego orzeczenia lekarskiego. Skoro więc ostateczne i wiążące orzeczenie lekarskie z dnia [...] maja 2010 r. dyskwalifikuje K. T. do dalszego posiadania pozwolenia na broń ze względów zdrowotnych organ związany treścią tego orzeczenia był zobligowany do cofnięcia mu pozwolenia na posiadanie broni. Sąd wskazał również, że decyzja o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń nie jest przejawem dyskryminacji osoby niepełnosprawnej, lecz wynikiem zmiany stanu jego zdrowia. Ustawa o broni i amunicji określa przesłanki odmowy udzielenia pozwolenia na broń i cofnięcia takiego pozwolenia postanawiając, iż jedną z nich jest stwierdzenie takiego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego, który niweczy rękojmię bezpiecznego posługiwania się bronią palną. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2011 r. wniósł K. T. zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: 1. przepisów postępowania polegające na zaniechaniu wnikliwego rozpatrzenia sprawy oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i wydaniu zaskarżonego orzeczenia jedynie w oparciu o orzeczenie lekarskie [...] z dnia [...] maja 2010 r., wydane w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi przez lek. S. S., co do której orzeczenia istnieje uzasadnione przypuszczenie że zostało wydane w sposób wadliwy i to pomimo niestwierdzenia uchybień w w/w orzeczeniu, w rezultacie kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzkie Centrum Zdrowia Publicznego w Łodzi w dniu [...] lipca 2010 r., 2. art. 45 § 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, które polegało na niedopuszczeniu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, który został zawnioskowany przez K. T. oraz poprzez nieuzasadnione przeniesienie kompetencji w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy na nieuprawniony do tego podmiot – lek. S. S. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Rozpoznając przedmiotową skargę kasacyjną należy podnieść, iż zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego, lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej. W celu stwierdzenia, czy u określonej osoby istnieją takie ograniczenia przeprowadza się badania, o jakich mowa w rozporządzeniu. Z kolei orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane w oparciu o powyższe rozporządzenie stanowią podstawę do wydania przez właściwy organ Policji decyzji w sprawie udzielenia bądź cofnięcia pozwolenia na broń. W niniejszej sprawie takie właśnie orzeczenie lekarskie stanowiło podstawę decyzji cofającej skarżącemu pozwolenie na broń. Orzeczeniem z dnia [...] maja 2010 r. upoważniony lekarz Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu od orzeczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] stwierdził, że skarżący nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią w myśl art. 15 ustawy o broni i amunicji. Jak natomiast stanowi § 8 ust. 9 rozporządzenia, orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne. To zaś oznacza, że organy Policji będąc związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, nie mogą dokonywać ich oceny. Badania ogólne i psychologiczne, a w razie potrzeby dodatkowe badania specjalistyczne i pomocnicze oraz konsultacje innych lekarzy specjalistów (§ 2 rozporządzenia) mają zapewnić wszechstronną ocenę stanu zdrowia fizycznego i psychicznego osób ubiegających się o pozwolenie na broń lub posiadających takie pozwolenie. Z tych względów brak było możliwości weryfikowania stanu zdrowia skarżącego za pomocą dodatkowego postępowania dowodowego. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania polegającego na zaniechaniu wnikliwego rozpatrzenia sprawy oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i wydaniu zaskarżonego orzeczenia jedynie w oparciu o orzeczenie lekarskie [...] z dnia [...] maja 2010 r., należy wskazać, że Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonego orzeczenia i uzasadnił swoje stanowisko przytaczając stosowne przepisy ustawy o broni i amunicji oraz rozporządzenia. Okoliczność, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z taką oceną Sądu I instancji nie uzasadnia powyższego zarzutu. Przeprowadzanie badań i wydawanie orzeczeń lekarskich i psychologicznych, a więc dokonywanie oceny stanu zdrowia fizycznego i psychicznego osób ubiegających się o pozwolenie na broń lub posiadających takie pozwolenie, jak również ustalanie właściwości miejscowej jednostki odwoławczej, przekazane zostało upoważnionym do tego lekarzom i psychologom. Jak już wyżej wskazano, zakres i sposób przeprowadzania badań poprzedzających wydanie przez organ Policji decyzji w sprawie pozwolenia na broń został ściśle określony w przepisach rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze omawiany zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. W skardze kasacyjnej K. T. zarzucił również naruszenie art. 45 § 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, które polegało na niedopuszczeniu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz poprzez nieuzasadnione przeniesienie kompetencji w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy na nieuprawniony do tego podmiot – lek. S. S. oraz brak złożenia odwołania przez Komendanta Policji od orzeczenia psychologicznego nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. zgodnie z którym nie należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. Odnosząc się do tak postawionych zarzutów należy wskazać, że organy Policji wydając decyzje zarówno w I jak II instancji wskazywały na wiążącą moc orzeczenia lekarskiego i tym samym brak możliwości weryfikowania stanu zdrowia skarżącego za pomocą dodatkowego postępowania dowodowego. Takie stanowisko organów Policji jest prawidłowe i znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 17 marca 2005 r. OSK 1273/04 LEX nr 189224 wypowiedział się na temat charakteru i mocy wiążącej orzeczeń lekarskich wydawanych w oparciu o § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. Wydawane w wyniku rozpatrzenia odwołania orzeczenia lekarskie mają ostateczny charakter i są wiążące dla organów Policji prowadzących postępowanie w sprawie cofnięcia lub odmowy wydania pozwolenia na broń. Związanie organów Policji ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym wydanym na podstawie art. 8 cyt. rozporządzenia wyklucza zatem możliwość przeprowadzenia w postępowaniu o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń dowodu z opinii biegłego na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń, co oznacza, iż zarzuty skarżącego kasacyjnie należy uznać za niezasadne. W kwestii podnoszonej przez skarżącego kasacyjnie odnoszącej się do pominięcia ostatecznego orzeczenia psychologicznego nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. należy wskazać, że w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń najistotniejsze znaczenie musi mieć wynik ostatni, najbardziej aktualny badania lekarskiego, bowiem to ono wskazuje jaki jest naprawdę stan zdrowia strony i czy może ona dysponować bronią (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 696/07, Legalis). W przedmiotowej sprawie zaskarżone decyzje organu I i II instancji oparte zostały na orzeczeniu lekarskim z dnia [...] maja 2010 r., tj. ostatnim, a więc najbardziej odzwierciedlającym stan psychofizyczny skarżącego kasacyjnie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349).