III SA/Kr 263/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. B. na zarządzenie Dyrektora Szkoły [...] z dnia 29 listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie poprawienia oceny ze sprawdzianu postanawia: skargę odrzucić Skarżący G. B. dnia 29 stycznia 2011 r. (data nadania przesyłki poleconej) wniósł, za pośrednictwem Organu, którego dotyczy skargę na zarządzenie Dyrektora Szkoły [...] Nr [...] z dnia 29 listopada 2010 r. z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego zarządzenia. W uzasadnieniu skargi wskazano, że powyższym zarządzeniem Nr [...] z dnia 29 listopada 2010 r. w przedmiocie poprawienia oceny ze sprawdzianu Dyrektor Szkoły [...] zarządził nie uznać poprawy oceny z 3,5 punktu na 4 pkt z pierwszego sprawdzianu, którą skarżący otrzymał jako aplikant aplikacji ogólnej i przy opracowaniu listy kwalifikacyjnej w trybie art. 26 ust. 2 o Krajowej Szkole Sądownictwa z dnia 23 stycznia 2009 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 157) uwzględnić ocenę 3,5 punktu. Skarżący podnosił, że w ramach aplikacji ogólnej dnia 4 stycznia 2010 r. przeprowadzony został sprawdzian, z którego otrzymał 3,5 pkt. Po sprawdzeniu pracy na jego wniosek Komisja Egzaminacyjna podniosła punktację do 4 punktów o czym został poinformowany pismem z dnia 1 kwietnia 2010 r. Na przełomie kwietnia i maja 2010 r. Dyrektor Szkoły [...] (dalej KS) wydał zarządzenie w przedmiocie niedopuszczalności odwołań od sprawdzianów, zmieniające poprzednią praktykę, a dnia 29 listopada 2010 r. podjął zaskarżone Zarządzenie, które skarżący otrzymał dnia 3 grudnia 2010 r. już po zakończeniu aplikacji ogólnej. Kwestionując umocowanie Dyrektora KS do anulowania wystawionej przez Komisję Egzaminacyjną poprawionej oceny i to ze skutkiem wstecznym, skarżący lokuje zaskarżone zarządzenie wśród aktów lub czynności z zakresu administracji państwowej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.- dalej p.p.s.a.) Zdaniem skargi zaskarżone zarządzenie pozbawia skarżącego konkretnego uprawnienia wynikającego z ustawy o KS oraz Konstytucji, gdyż anuluje wystawioną przez Komisję ocenę, co pozbawia skarżącego uprawnienia do uzyskania na liście kwalifikacyjnej oceny wystawionej przez organ do tego uprawniony. Skarżący zaznaczył, że wniesienie skargi poprzedził wezwaniem z dnia 6 grudnia 2010 r. Dyrektora Szkoły [...] o usunięcie naruszenia prawa m.in. w zaskarżonym zarządzeniu Nr [...] z 29 listopada 2010 r. i uwzględnienie przy opracowywaniu listy kwalifikacyjnej oceny 4 punktów z pierwszego sprawdzianu. Skarżący wyjaśnił, że pismem z dnia 28 grudnia 2010 r. Dyrektor KS w odpowiedzi na wezwanie poinformował, że podtrzymuje swoje stanowisko. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów § 7 pkt 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej ( dz. U. Nr 107, poz. 895) przez przyjęcie, że Dyrektor KS uprawniony jest do zmiany oceny sprawdzianu przeprowadzonej przez Komisje Egzaminacyjną, przepisów art. 2 Konstytucji RP przez naruszenie zasady lex retro non agit i zasady ochrony praw nabytych oraz art. 32 Konstytucji RP przez "cofnięcie" poprawionych przez Komisję ocen ze sprawdzianów i praktyk wobec niektórych tylko aplikantów, oraz art. 8 kpa przez podjęcie decyzji po zakończeniu aplikacji. Dyrektor Szkoły [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., a z ostrożności procesowej o oddalenie skargi. Nie kwestionując, że skargę wniesiono z zachowaniem terminu i trybu o jakim mowa w art. 53 § 2 w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. zarzucono, że zaskarżony akt- zarządzenie Dyrektora KS nr [...] z dnia 29 listopada 2010 r. nie ma charakteru aktu o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i skarga na ten akt jest niedopuszczalna. Zdaniem Dyrektora KS odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a uzasadnia zarówno niespełnienie przez zaskarżony akt cech poddających go pod kognicję sądu administracyjnego w trybie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a, jak i wniesienie skargi przez podmiot, który nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.- dalej p.p.s.a.) poddaje kognicji sądów administracyjnych kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w odniesieniu do skarg na akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a, a także ( pkt 8) na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W myśl przepisu art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy szczególne przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Jest poza sporem, iż zaskarżony akt nie ma charakteru decyzji czy postanowienia o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., nie jest też czynnością o jakiej mowa w pkt 4a tego przepisu. Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Szkole [...] (Dz. U. Nr 26, poz. 157 z późn. zm.- dalej ustawa), wśród przykładowo wymienionych przepisem art. 15 ust. 2 kompetencji Dyrektora Szkoły [...] wymienia m.in. realizowanie zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem naboru na aplikację ogólną, sędziowską i prokuratorską, a także prowadzeniem tych aplikacji oraz przygotowanie i przeprowadzenie egzaminu sędziowskiego i prokuratorskiego (pkt 8), a także wydawanie zarządzeń i zaleceń porządkowych ( pkt 11). Ustawa powierzając Ministrowi Sprawiedliwości przepisem art. 16 ust. 1 sprawowanie nadzoru merytorycznego nad aplikacjami ogólną, sędziowską i prokuratorską, nie przewiduje sądowoadministracyjnej kontroli aktów Dyrektora KS [...] innych niż decyzje administracyjne wymienione w jej przepisach ( art. 23 ust. 1, 2, 3, art. 29 ust. 1, 4 i 5, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i 3, art. 44 ust. 5, 8, art. 51 ust. 1 i 5). W tym zakresie ustawa ma charakter ustawy szczególnej w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a. W odniesieniu zatem do aktów innych niż decyzje, podejmowanych przez Dyrektora Szkoły [...] ogólne zasady sądowo administracyjnej kontroli, określają przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zarówno w piśmiennictwie ( Por. np. T.. Woś w Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz- pr. Zbiorowa pod red. T. Wosia, Wyd. III Lexis Nexis 2009, str. 61 i n. ) jaki i w orzecznictwie sądowo administracyjnym ( Por. np. postanowienie NSA z 1.10.2009 II FSK 581/08 Lex nr 573469 czy postanowienie NSA z 12.10.2008 II GSK 340/08 Lex nr 515325) podkreśla się, że podlegające kontroli sądu administracyjnego akty lub czynności określone art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a muszą łącznie spełniać następujące warunki: a) nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia, b) muszą mieć charakter publiczno –prawny czyli mieścić się w zakresie działalności administracji publicznej, c) muszą być skierowane do indywidualnie oznaczonego podmiotu nie podporządkowanego organizacyjne lub służbowo, d) muszą dotyczyć obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa rozumianych jako bezpośrednio wynikające z przepisów prawa obowiązki lub uprawnienia tego podmiotu, do którego skierowany jest akt. Oznacza to, że akt lub czynność z zakresu administracji publicznej wówczas poddana jest kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3, § 2 pkt 4 p.p.s.a gdy jej przedmiotem jest ustalenie, stwierdzenie czy potwierdzenie uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa służącego temu podmiotowi, który skarży akt lub czynność. Oznacza to zarazem, iż to z przepisu prawa ma wynikać obowiązek organu administracji publicznej ustalenia, stwierdzenia lub potwierdzenia obowiązku lub uprawnień adresata tego aktu. W świetle powyższych przesłanek zaskarżone zarządzenie Dyrektora KS z dnia 29 listopada 2010 r. nr [...] nie ma przymiotu aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. gdyż mimo, iż jego adresatem jest skarżący, przede wszystkim- wbrew stanowisku skargi – nie wynika ono z ustawowego obowiązku potwierdzenia uprawnień skarżącego aktem w takiej formie. Przepis art. 26 ust. 1 stanowi, że warunkiem ukończenia aplikacji ogólnej jest uzyskanie pozytywnych ocen ze wszystkich sprawdzianów i praktyk objętych programem aplikacji. W myśl ust. 2 Dyrektor Szkoły, w terminie 14 dni od zakończenia aplikacji ogólnej ( która zgodnie z art. 25 ust. 1 trwa 12 miesięcy) ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną aplikantów. Lista zawiera imiona i nazwiska aplikantów z podaniem liczby punktów uzyskanych przez każdego aplikanta w trakcie aplikacji ogólnej oraz liczby porządkowej wskazującej jego miejsce na liście. Przepis ust. 3 zd. I stanowi, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Zgodnie z ust. 4 świadectwem ukończenia aplikacji ogólnej jest dyplom wydawany przez Dyrektora Szkoły. Wzór dyplomu stanowiący załączniki do Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej ( Dz. U. Nr 107, poz. 895) przewiduje m.in. stwierdzenie ukończenia aplikacji ogólnej, okresu odbywania aplikacji i wskazanie łącznej liczby punktów z wszystkich sprawdzianów i praktyk objętych programem aplikacji. W świetle powyższych regulacji, zaskarżone zarządzenie Dyrektora Szkoły podjęte zostało na etapie tworzenia przez ten Organ Krajowej Szkoły listy klasyfikacyjnej aplikantów, a jego przedmiotem było przywrócenie pierwotnej oceny sprawdzianu z 4 stycznia 2010 r. podjętej przez Komisję Egzaminacyjną. Zarządzenie dotyczyło zatem elementu postępowania, którego efektem jest utworzenie listy aplikantów, którzy ukończyli aplikacje ogólną a jego rozstrzygnięcie samo w sobie bezpośrednio nie stwierdzało, potwierdzało lub ustalało żadnego obowiązku lub uprawnienia skarżącego. Z tych względów należało uznać, że zarządzenie Dyrektora Szkoły [...], którego przedmiotem jest przywrócenie pierwotnej oceny sprawdzianu dokonanej przez Komisję Egzaminacyjną w toku aplikacji ogólnej wydane na etapie tworzenia przez ten Organ listy klasyfikacyjnej aplikantów, którzy ukończyli aplikacje ogólną w trybie art. 26 ust. 2 ustawy, nie ma przymiotu aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie określa bezpośrednio obowiązku lub uprawnienia aplikanta aplikacji ogólnej wynikającego z przepisu prawa i nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej w drodze skargi na ten akt. Trzeba tu wskazać, iż uprawnienie do złożenia wniosku o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej przepis art. 28 ust. 1 ustawy przyznaje tylko osobie, która ukończyła aplikację ogólną niezależnie od innych przewidzianych ustawą kryteriów jakie winien spełnić aplikant na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej ( art. 28 ust. 1 w zw. z art. 22 pkt 1-4 i art. 28 ust. 2). Urzędowym dokumentem stwierdzającym zakończenie aplikacji ogólnej jest dyplom wydawany przez Dyrektora Szkoły. Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).