I SA/Łd 223/11

Dnia 23 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2011 roku sprawy ze skargi Centralnego Laboratorium Chłodnictwa w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 1 433 (jeden tysiąc czterysta trzydzieści trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Łd 223/11 Uzasadnienie Pismem z dnia [...] r. J. B. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wnioskodawca prowadząc działalność gospodarczą zatrudniał pracowników i nie opłacał składek w części finansowanej przez nich. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z [...] r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenia zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych. Na skutek wniosku zobowiązanego o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a pozwalającego na umorzenie w szczególnych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Jednocześnie organ podkreślił, iż zgodnie z art. 30 wymienionej ustawy ww. przepisów nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, a więc w ocenie organu nie można ich umorzyć. Prezes uznał zatem, że decyzja z dnia [...] r. jest prawidłowa, bowiem postępowanie o umorzenie zadłużenia w części finansowanej przez ubezpieczonych jest bezprzedmiotowe. Jego zdaniem w świetle obowiązującego stanu prawnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie posiada kompetencji do podejmowania rozstrzygnięć merytorycznych w przedmiocie umorzenia bądź odmowy umorzenia przedmiotowych składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając wyrokiem z dnia r. (sygn. akt [...] ) skargę J. B. podzielił stanowisko organu i stwierdził, że jeżeli wniosek osoby prowadzącej działalność gospodarczą (pracodawcy) o umorzenie należności z tytułu składek obejmuje wyłącznie składki finansowane przez ubezpieczonych (pracowników), właściwym rozstrzygnięciem jest umorzenie postępowania na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Brakuje bowiem przedmiotu postępowania, gdyż nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 u.s.u.s. W przypadku zaś, gdy wniosek obejmuje zarówno należności podlegające umorzeniu, jak i należności określone w art. 30 u.s.u.s., należy umorzyć postępowanie w zakresie tych ostatnich. W ocenie Sądu organ może merytorycznie rozpoznać wniosek zobowiązanego będącego płatnikiem składek z tytułu ubezpieczenia, ale wyłącznie w zakresie zaległości dotyczących jego osoby. Oznacza to, że ani stan zdrowia zobowiązanego, ani inne, nawet nadzwyczajne okoliczności, nie mogą być podstawą do uwzględnienia wniosku o umorzenie długu dotyczącego składek finansowanych przez pracowników płatnika. Od powyższego wyroku J. B., złożył skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia [...] r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia sąd odwoławczy wskazał, iż z treści wniosku skarżącego z dnia [...] r. nie wynika, aby skarżący wnosił o umorzenie należności z tytułu składek w części finansowanej przez zatrudnionych przez niego pracowników. We wniosku tym skarżący wniósł bowiem "(...) o częściowe anulowanie kosztów odsetek i dodatkowych (...)" i jednocześnie zadeklarował, że w przypadku przychylenia się choćby częściowo do jego prośby, spłaci do końca listopada koszty główne. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rozróżniają pojęcie "należności z tytułu składek" od pojęcia "składek". Należności z tytułu składek zostały zdefiniowane w art. 24 ust. 2 ustawy, jako "składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata". W art. 28 ustawy przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a więc zarówno składek, jak i należności ubocznych, w tym odsetek za zwłokę. Z kolei w art. 30 ustawy stwierdzono, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami nie stosuje się art. 28, a więc ustawodawca wyłączył stosowanie przepisów o możliwości umorzenia tylko w odniesieniu do składek a nie do należności z tytułu składek, a zatem nie zakazał umarzania odsetek i innych należności ubocznych. Powyższe okoliczności, podkreślił sąd odwoławczy, nie znalazły jednak odzwierciedlenia zarówno w zaskarżonej do sądu pierwszej instancji decyzji organu, jak i w wyroku sądu, gdyż sąd ten bez uprzedniej analizy wniosku skarżącego z dnia [...] r. bezkrytycznie przyjął – w ślad za ustaleniami organu – iż skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych (pracowników). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo. W tym miejscu zaakcentować należy wskazania i oceny wynikające z wyroku NSA z dnia 14 grudnia 2010r. w sprawie II GSK 1060/09, które wiążą sąd I instancji w trybie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami). W szczególności zaakcentowania wymaga konieczność odróżnienia pojęcia "należności z tytułu składek" od pojęcia "składek" na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W tym celu niezbędne jest dokonanie analizy art. 24 ust. 2 cytowanej ustawy systemowej, w którym składkom przeciwstawia się odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne i inne należności określane mianem należności z tytułu składek. Rozróżnienie to jest zaś o tyle istotne, że, jak wskazał NSA w cytowanym wyroku, w art. 28 przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a więc zarówno składek jak i należności ubocznych, w tym odsetek za zwłokę. Z kolei w art. 30 ustawy stwierdzono, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami nie stosuje się art. 28, co oznacza, że ustawodawca wyłączył możliwość umorzenia tylko w odniesieniu do składek a nie do należności ubocznych zawierających się w pojęciu należności z tytułu składek, w tym między innymi odsetek za zwłokę. Jak zatem wskazał NSA ustawodawca nie zakazał umarzania odsetek i innych należności ubocznych. Odmienne stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji nie uwzględnia powyższej wykładni omawianych przepisów a także tego, że we wniosku inicjującym postępowanie skarżący, w ocenie NSA, wniósł nie o umorzenie składek lecz należności z tytułu składek, do czego miał prawo, zgodnie z zaprezentowaną powyżej wykładnią prawa. W toku ponowionego postępowania organ weźmie pod uwagę powyższe wskazania i oraz oceny oraz potraktuje je jako wiążące w myśl art. 153 Ppsa. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera a Ppsa należało orzec jak w sentencji. P.Z-C.