II OSK 453/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-03-23
Skład orzekający: Arkadiusz Despot - Mładanowicz, Paweł Miładowski, Wojciech Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie o wyłączenie gruntów z produkcji rolnej z powodu bezprzedmiotowości, gdy grunt położony jest w granicach administracyjnych miasta i czy wniosek o wyłączenie musi pochodzić od strony postępowania?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek umorzyć postępowanie o wyłączenie gruntów z produkcji rolnej z powodu jego bezprzedmiotowości, jeśli grunt znajduje się w granicach administracyjnych miasta, gdyż ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie ma wtedy zastosowania. W takiej sytuacji nie ma znaczenia, czy wniosek pochodzi od osoby mającej status strony, ponieważ brak jest podstaw materialnoprawnych do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.Stan faktyczny
Wnioskodawca A. J. złożył wniosek o wyłączenie z produkcji rolnej gruntu położonego w granicach administracyjnych miasta Siewierz. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie ma zastosowania do gruntów w granicach miast. Spółka będąca właścicielem nieruchomości kwestionowała legitymację wnioskodawcy i zarzucała naruszenia proceduralne. SKO utrzymało decyzję organu I instancji, a WSA w Gliwicach oddalił skargę Spółki. Spółka złożyła skargę kasacyjną do NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędzia NSA Paweł Miładowski /spr./ Sędzia del. WSA Wojciech Mazur Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 527/09 w sprawie ze skargi [...] w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 527/09, po rozpoznaniu skargi Spółki [...] w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] maja 2009 r., nr [...]w przedmiocie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2009 r. A. J. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Będzinie o wydanie decyzji zezwalającej na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntu o pow. 1.025 m2 dla nieruchomości ozn. nr [...] k.m. [...], usytuowanej w S. przy ul. [...]. Do wniosku dołączono m.in. kserokopię umowy dzierżawy zawartej w dniu 1 sierpnia 2007 r. pomiędzy Spółką [...] z siedzibą w S., reprezentowaną przez kuratora - jako właściciela nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], podjętą z up. Starosty Będzińskiego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. i art. 5 b ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1266 ze zm.), orzeczono o umorzeniu postępowania w powyższej sprawie. Organ I instancji stwierdził bowiem, że postępowanie w sprawie wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej działki nr [...], stało się bezprzedmiotowe, jako że powołana wyżej ustawa nie ma zastosowania do gruntów rolnych stanowiących użytki rolne, położonych w granicach administracyjnych miast.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka [...] w S., domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji celem umorzenia postępowania na innej podstawie prawnej, a mianowicie z powodu wszczęcia postępowania na wniosek podmiotu nie mającego statusu strony. Zdaniem Spółki, wszczynając postępowanie na wniosek z dnia [...] stycznia 2009 r., organ I instancji naruszył przepis art. 61 § 1 k.p.a., a następnie nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 61 § 4 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. oraz doręczył decyzję wnioskodawcy nie będącym stroną (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Naruszenie przepisów postępowania mogło mieć zaś wpływ na wynik sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podzielając pogląd prawny o bezprzedmiotowości postępowania w świetle nowelizacji ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, dokonanej ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. (Dz. U. Nr 237, poz. 1657), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 r. Zdaniem Kolegium, wbrew twierdzeniom odwołującej się Spółki, A. J. jest też stroną postępowania zgodnie z art. 28 k.p.a., zaś jego interes prawny wynika z treści art. 4 pkt 4 ustawy, który to przepis wymienia m.in. dzierżawcę. Aczkolwiek jednak organ odwoławczy podzielił zarzuty odwołania co do naruszenia art. 61 § 4, art. 9, art. 10 § 1 i art. 11 k.p.a. oraz dodatkowo zauważył różnice w powierzchni gruntów, wynikające z wniosku oraz treści decyzji, uznał że względy ekonomiki postępowania przemawiają za nieuwzględnieniem odwołania w sytuacji, gdy nie mogłoby dojść do podjęcia innego rozstrzygnięcia.
W skardze do sądu administracyjnego Spółka [...] w S. domagała się stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji z przyczyn wskazanych już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W szczególności Spółka podtrzymała stanowisko, iż wniosek nie pochodził od strony, bowiem umowa dzierżawy została zawarta z kuratorem Spółki, który w myśl art. 42 § 2 k.c., nie ma uprawnień do zastępowania organów osoby prawnej, ani do zarządu jej majątkiem. Nadto, przywołując orzecznictwo sądów powszechnych i WSA w Gliwicach, skarżąca podniosła, że naruszenie art. 28 k.p.a. skutkuje nieważnością postępowania, bowiem prowadzi do skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną postępowania (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Stąd też umorzenie niniejszego postępowania winno nastąpić z powodu braku przymiotu strony wnioskodawcy, zaś względy ekonomiki procesowej nie mogą pozbawiać strony ich praw.
Organ, którego działanie zaskarżono, wniósł o oddalenie skargi z przyczyn zawartych w motywach decyzji.
Uczestnik postępowania A. J. w piśmie procesowym z dnia [...] września 2009 r. wyjaśnił przyczyny, dla których wskazano różną powierzchnię działki nr [...].
Z kolei skarżąca Spółka w kolejnym piśmie z dnia [...]listopada 2009 r. podtrzymując skargę, nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, zaprezentowanym w odpowiedzi na nią. Zdaniem skarżącej, decyzja SKO jest wadliwa, bowiem narusza art. 42 k.c. poprzez przyjęcie, że A. J. wywodzi pozycję strony z umowy dzierżawy zawartej z kuratorem Spółki. Aczkolwiek organ administracji nie jest powołany do oceny ważności umowy, to jednak bada legitymację czynną. Nietrafnie oceniono też naruszenie przez organ I instancji przepisów art. 61 § 4 i art. 10 § 1 k.p.a., jako że jest to podstawa wznowieniowa.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyłączenie gruntów z produkcji rolnej w drodze decyzji administracyjnej następuje wyłącznie na wniosek w trybie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W niniejszej sprawie wniosek taki złożył A. J. w dniu [...] stycznia 2009 r., powołując się na status dzierżawcy gruntów rolnych, położonych w Siewierzu przy ul. Wspólnej. W myśl art. 61 § 3 k.p.a., z chwilą złożenia takiego wniosku nastąpiło wszczęcie postępowania administracyjnego, niezależnie od faktu, czy A. J. był uprawniony do jego złożenia z uwagi na spór co do ważności umowy dzierżawy, zawartej z kuratorem Spółki. Jednakże w dacie złożenia wniosku, wyłączenie gruntów rolnych, stanowiących użytki rolne położonych w granicach administracyjnych miast, nie wymagało decyzji administracyjnej zezwalającej na takie wyłączenie. Z mocy art. 5 b powołanej ustawy, dodanego przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. (Dz. U. Nr 237, poz. 1657), zmieniającej ustawę z dniem 1 stycznia 2009 r., ustawy tej nie stosuje się bowiem do gruntów rolnych położonych w granicach administracyjnych miast. W niniejszej sprawie nie jest zaś kwestionowany fakt położenia spornej nieruchomości w granicach administracyjnych miasta Siewierza.
Stąd też jeszcze przed złożeniem wniosku, co uruchomiło postępowanie administracyjne, brak było materialnoprawnych podstaw do załatwienia sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty w drodze decyzji z art. 104 § 1 k.p.a., a więc w drodze władczego aktu organu administracji. Jeżeli zaś sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, gdyż w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu prawa materialnego, który upoważniałby organ do jej rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej, zarówno pozytywnej jak i negatywnej, organ zobowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu tego postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość w trybie art. 105 § 1 k.p.a. Sprawa administracyjna jest bowiem konsekwencją istnienia stosunku administracyjno-prawnego, tj. takiej sytuacji, w której strona ma prawo żądać od organu skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego.
Zdaniem Sądu, w sytuacji braku w systemie prawnym przepisu prawa materialnego, który upoważniałby organ administracji do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, nie ma podstawy prawnej, a nawet potrzeby badania, czy wniosek pochodzi od osoby uprawnionej, do czego w istocie zmierzała skarżąca Spółka. Należy bowiem dokonać gradacji przyczyn bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Skoro sprawa nie podlega załatwieniu decyzją administracyjną, w każdym przypadku brak jest osoby uprawnionej. Zatem wbrew twierdzeniom skarżącej, jak i stanowisku organu, zaprezentowanego w motywach zaskarżonej decyzji, w niniejszej sprawie brak było podstaw do oceny, czy A. J. legitymuje się statusem dzierżawcy spornej nieruchomości i jest podmiotem wymienionym w art. 4 pkt 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, skoro w myśl art. 5 b ustawy, nie ma ona w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie.
Osoba, która żąda czynności organu w każdym wypadku jest stroną postępowania. Przymiot taki niewątpliwie przysługuje też właścicielowi nieruchomości, objętej wnioskiem. Stąd też w niniejszej sprawie organy administracji obydwu instancji prawidłowo doręczyły wydane decyzje A. J., który złożył wniosek o wydanie decyzji, jak i skarżącej Spółce jako właścicielowi. Chybiony jest zatem zarzut wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Wbrew stanowisku skargi, zaskarżona decyzja nie narusza też art. 42 kodeksu cywilnego. W niniejszej sprawie skarżąca Spółka nie była bowiem reprezentowana przez kuratora, lecz zarząd. Dołączone do pisma z dnia [...] listopada 2009 r. orzeczenia sądowe, nie mają żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem nie dotyczą przypadku bezprzedmiotowości postępowania z przyczyn prawnych.
Wreszcie, sąd administracyjny nie podzielił zarzutu skargi, iż z uwagi na niepowiadomienie Spółki o złożeniu wniosku przez A. J., doszło do naruszenia jej gwarancji procesowych z art. 61 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a., co skutkuje wznowieniem postępowania. Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (pozbawienie strony udziału w postępowaniu), musi się wiązać z niedopuszczeniem jej do udziału w konkretnych czynnościach. W niniejszej sprawie organ I instancji nie prowadził postępowania wyjaśniającego, bowiem było ono zbędne w sytuacji braku podstaw prawnych do wydania decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, co było wiadome już w dacie złożenia wniosku przez A. J.. Powiadomienie skarżącej Spółki o złożeniu takiego wniosku, nie mogło więc pozbawić jej udziału w postępowaniu, którego prowadzenie było od początku niedopuszczalne. Skoro zbędne było badanie, czy A. J. jest dzierżawcą gruntu, jakiekolwiek wyjaśnienia skarżącej Spółki i zarzuty co do ważności umowy z dnia 1 sierpnia 2007 r. z uwagi na jej zawarcie z kuratorem, nie mogły mieć żadnego znaczenia z uwagi na obligatoryjność umorzenia postępowania z wniosku A. J.. Ocena skutków zawarcia umowy należy zaś wyłącznie do sądów powszechnych zgodnie z zasadą, wyrażoną w art. 2 § 1 k.p.c. Rozstrzygnięcie sporu na tym tle nie ma zaś wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Spółka [...] w S.zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego w związku z błędną wykładnią bądź pominięciem lub wadliwym zastosowaniem:
– art. 42 k.c. poprzez przeoczenie, iż kurator osoby prawnej powołany w trybie tego przepisu nie ma uprawnienia do zarządu majątkiem osoby prawnej, w tym do zawierania umów z osobami trzecimi, co skutkuje brakiem legitymacji po stronie tych osób do występowania o wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej,
– art. 5 ust. 1 i art. 5b ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, poprzez przeoczenie, iż art. 5 ust. 1 wymienionej ustawy stanowi zasadę przy występowaniu o wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej, natomiast art. 5 b określa wyjątek od powyższej zasady, ustalany w toku postępowania,
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy :
– art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że zamiar wydania przez organ decyzji o umorzeniu postępowania zwalnia go z obowiązku zastosowania art. 10 § 1 k.p.a. (prawo do czynnego udziału i zapoznania się z aktami po zakończeniu postępowania);
– art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż organ nie ma obowiązku badania w pierwszej kolejności legitymacji strony do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania;
– art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, że zamiar wydania przez organ decyzji o umorzeniu postępowania zwalnia go z obowiązku zastosowania art. 61 § 4 k.p.a. (obowiązek zawiadomienia stron o postępowaniu);
– art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż organ ma swobodę w wyborze przesłanki umorzenia postępowania;
– art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego polegające na przypisaniu zarzutu naruszenia art. 42 k.c. do reprezentacji skarżącego w dacie doręczenia decyzji administracyjnej, gdy tymczasem zarzut ten odnosił się daty zawarcia przez kuratora Spółki "umowy dzierżawy";
– art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organu administracji publicznej dotknięte było wadami, naruszającymi podstawowe gwarancje procesowe strony postępowania.
Wskazując na powyższe skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztem sporządzenia skargi kasacyjnej oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Na wstępie rozważań, wskazania wymaga fakt, że w sprawie niniejszej nie jest spornym fakt, iż w dacie złożenia wniosku o zmianę przeznaczenia gruntów, wyłączenie gruntów rolnych, stanowiących użytki rolne,l położonych w granicach administracyjnych miast, nie wymagało wydania decyzji administracyjnej zezwalającej na takie wyłączenie. Skarżąca spółka nie kwestionowała braku możliwości wydania w stosunku do przedmiotowej nieruchomości decyzji o zmianie przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. W toku postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego Spółka wskazywała jedynie, iż umorzenie postępowania winno nastąpić na innej podstawie prawnej, tj. z uwagi na brak przymiotu strony.
Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Zgodnie z treścią art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.
Przepis ten kładzie akcent nie na przeszkodę w prowadzeniu postępowania, co jest przesłanką zawieszenia postępowania, lecz na jego bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego. Jak podkreśla się w doktrynie postępowania administracyjnego postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem. (Komentarz do art.105 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.)
Trafne, w aspekcie stanu faktycznego niniejszej sprawy jest również stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 1990 r. sygn. akt II SA 1240/89 (LEX Nr 10125) zgodnie z którym jeśli żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji państwowej, postępowanie administracyjne w takiej sprawie, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem.
Niniejsza sprawa dotycząca wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej nie podlegała natomiast rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji państwowej, albowiem jak słusznie wskazano w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji, z mocy art. 5b ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ustawy tej nie stosuje się do gruntów rolnych położonych w granicach administracyjnych miast, a w niniejszej sprawie nie jest kwestionowany fakt położenia spornej nieruchomości w granicach administracyjnych miasta Siewierz.
Tym samym, wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie Spółki nie było podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie i to niezależnie od tego jaki podmiot wystąpiłby z takim wnioskiem. Nawet jeśli wniosek byłby złożony przez jakikolwiek inny podmiot, a dotyczyłby przedmiotowej nieruchomości, organ administracji publicznej zobligowany by był do umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość, która wynika z samego charakteru wniosku. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej organ administracji publicznej nie miał zatem możliwości "wyboru innej przesłanki umorzenia".
Podkreślić jednocześnie należy, że kwestie na które powołuje się skarżąca kasacyjnie spółka, a dotyczące mocy prawnej umowy dzierżawy jaką legitymował się wnioskodawca mogłyby podlegać ocenie jedynie sądu powszechnego.
Tymczasem składający wniosek posiadał legitymację prawną do jego złożenia, która wynikała z treści art. 4 pkt 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Stosownie do tego przepisu, ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielu - rozumie się przez to również posiadacza samoistnego, zarządcę lub użytkownika, użytkownika wieczystego i dzierżawcę. Przedstawiając organowi administracji publicznej umowę dzierżawy wnioskodawca wykazał swój interes prawny w zakresie złożenia wniosku. Tym samym nietrafnym okazały się zarzuty skargi kasacyjnej zarówno dotyczące naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż organ nie ma obowiązku badania w pierwszej kolejności legitymacji strony do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, jak i zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego polegające na przypisaniu zarzutu naruszenia art. 42 k.c. do reprezentacji skarżącego w dacie doręczenia decyzji administracyjnej, gdy tymczasem zarzut ten odnosił się daty zawarcia przez kuratora Spółki "umowy dzierżawy".
Kwestią odrębną są uprawnienia stron w toku prowadzonego postępowania, w tym do czynnego udziału w tym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny także w tym zakresie podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że niepowiadomienie Spółki o złożeniu wniosku przez A. J., nie naruszało gwarancji procesowych spółki z art. 61 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a., co skutkowałoby wznowieniem postępowania. Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (pozbawienie strony udziału w postępowaniu), musi się wiązać z niedopuszczeniem jej do udziału w konkretnych czynnościach. W niniejszej sprawie organ I instancji nie prowadził postępowania wyjaśniającego, bowiem było ono zbędne w sytuacji braku podstaw prawnych do wydania decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, co było wiadome już w dacie złożenia wniosku. Powiadomienie skarżącej Spółki o złożeniu takiego wniosku, nie mogło więc pozbawić jej udziału w postępowaniu, którego prowadzenie było od początku niedopuszczalne. Nie mógł zatem odnieść zamierzonego skutku zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. jak i art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, że zamiar wydania przez organ decyzji o umorzeniu postępowania zwalnia go z obowiązku zastosowania art. 61 § 4 k.p.a. (obowiązek zawiadomienia stron o postępowaniu).
Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego wskazać należy, iż także te zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć art. 42 kodeksu cywilnego, albowiem przepis ten nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia. Jak już wskazano powyżej, wnioskodawca posiadał legitymację prawną do złożenia wniosku, wynikającą z umowy dzierżawy, która mogłaby być podważona jedynie w toku postępowania sądowego przed sądem powszechnym.
Nietrafnym okazał się także zarzut błędnej wykładni art. 5 ust. 1 i art. 5b ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zgodnie z treścią art. 5b ustawy nie stosuje się do gruntów rolnych stanowiących użytki rolne położonych w granicach administracyjnych miast. Skoro w sprawie nie kwestionowano położenia nieruchomości w granicy administracyjnej miasta Siewierz, niewadliwie uznano, że przepisy tejże ustawy nie mają zastosowania do przedmiotowej nieruchomości, co dotyczy również wskazywanego art. 5 ust. 1 tejże ustawy. Wskazany przepis art. 5b nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, a Sąd pierwszej instancji wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej dokonał prawidłowej jego wykładni.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło