II SA/Bd 699/10
WyrokWSA w Bydgoszczy2011-03-23
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Anna Klotz, Grażyna Malinowska-Wasik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy uchwały Rady Miasta dotyczące trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych szkół są zgodne z art. 90 ustawy o systemie oświaty oraz art. 94 Konstytucji RP, a w szczególności czy przekraczają zakres delegacji ustawowej?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że zaskarżone przepisy uchwały Rady Miasta wykraczają poza delegację ustawową zawartą w art. 90 ustawy o systemie oświaty oraz naruszają art. 94 Konstytucji RP, gdyż wprowadzają pozaustawowe ograniczenia i obowiązki dotyczące wypłacania i rozliczania dotacji dla niepublicznych szkół. W konsekwencji sąd stwierdził nieważność tych przepisów uchwały i zakazał ich wykonywania.Stan faktyczny
Spółka C. w Ł. zaskarżyła uchwałę Rady Miasta T. dotyczącą trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych szkół, zarzucając m.in. przekroczenie delegacji ustawowej i niezgodność z ustawą o systemie oświaty oraz Konstytucją RP. Spółka prowadzi szkoły niepubliczne dotowane przez miasto. Uchwała zawierała przepisy nakładające dodatkowe obowiązki i ograniczenia dotyczące wypłaty i rozliczania dotacji.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność § 7 ust. 2 pkt 2, § 9 ust. 4, § 11 ust. 5, ust. 13 i ust. 16 zaskarżonej uchwały oraz orzekł, że te przepisy nie podlegają wykonaniu. Zasądził od Rady Miasta T. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 557 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi spółki C. w Ł. na uchwałę Rady Miasta T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, szkół publicznych i placówek oświatowych 1. stwierdza nieważność § 7 ust. 2 pkt 2, § 9 ust. 4, § 11 ust. 5, ust. 13 i ust. 16 zaskarżonej uchwały, 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała w zakresie określonym w punkcie pierwszym nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Rady Miasta T. na rzecz skarżącego 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] "C." sp. z o.o. w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na uchwałę nr [...] Rady Miasta T. z dnia [...] w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, szkół i placówek oświatowych prowadzonych na terenia Gminy Miasta T. przez osoby fizyczne lub osoby prawne inne niż jednostka samorządu terytorialnego oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania, zwaną dalej "uchwałą". W skardze zarzucono:
- niezgodność § 7 ust. 2 pkt 2, § 9 ust. 4, § 11 ust. 5, § 11 ust. 13 oraz § 11 ust. 16 uchwały z art. 90 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j.: Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o systemie oświaty",
- naruszenie wskazanymi wyżej przepisami uchwały art. 94 Konstytucji RP poprzez wyjście poza zakres delegacji ustawowej przy uchwalaniu aktu prawa miejscowego,
- naruszenie przepisami § 7 ust. 2 pkt 2 oraz § 11 ust. 13 uchwały art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty poprzez wprowadzenie pozaustawowej formy ograniczenia zasady wypłacania dotacji na każdego słuchacza.
Powołując powyższe zarzuty spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 7 ust. 2 pkt 2, § 9 ust. 4, § 11 ust. 5, § 11 ust. 13 oraz § 11 ust. 16, z uwagi na niezgodność tych regulacji z prawem.
Uzasadniając zarzuty dotyczące przepisu § 7 ust. 2 pkt 2 uchwały strona skarżąca podniosła, że zapis ten wprowadza nieznane ustawie o systemie oświaty ograniczenia w zakresie wypłacania dotacji na każdego ucznia szkół niepublicznych posiadających uprawnienia szkół publicznych. Z treści zaskarżonej regulacji można wywnioskować, że jako kryterium decydujące o wypłaconej kwocie dotacji traktuje się liczbę uczniów uczęszczających na zajęcia. Tymczasem z treści przepisu art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty wynika, że weryfikacja wysokości wypłacanej dotacji odbywa się wyłącznie w oparciu o kryterium faktycznej liczby uczniów. Zdaniem spółki przepis ustawowy należy rozumieć w ten sposób, że dopóki słuchacz nie zostanie skreślony zgodnie z postanowieniami statutu danej szkoły z listy jej słuchaczy, szkole przysługuje na niego dotacja również wówczas, gdy nie uczęszcza on na zajęcia. Szkoła ponosi bowiem wydatki związane z zapewnieniem każdemu słuchaczowi możliwości uczestniczenia w zajęciach wykorzystując zgodnie z przeznaczeniem otrzymywaną dotację. W związku z tym działania słuchaczy, którzy po zapisaniu się na zajęcia nie uczestniczą w nich, nie mogą powodować dla szkoły negatywnych konsekwencji w postaci obowiązku zwrotu części otrzymanej dotacji. Skarżąca wskazała również, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem upoważnienie dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego zawarte w art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty dotyczy jedynie określenia technicznych zasad przekazywania dotacji szkołom i placówkom oświatowym. Rada gminy nie posiada natomiast kompetencji do określania w drodze aktu prawa miejscowego warunków uzyskania prawa do dotacji, a zwłaszcza do wprowadzania w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń, albowiem jest to materia ustawowa.
Odnosząc się do zaskarżonego przepisu § 9 ust. 4 uchwały spółka stwierdziła, iż regulacja ta nakłada na uzyskujące dotacje podmioty obowiązek prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej dla otrzymywanych środków. Zdaniem strony skarżącej taki sposób opisywania dokumentów księgowych zgodnie przepisem art. 152 ust. 1 ustawy o finansach publicznych dotyczy jedynie beneficjentów dotacji celowej, natomiast nie może mieć zastosowania w stosunku do beneficjentów dotacji podmiotowej. Szczególnych wymagań dotyczących prowadzenia dokumentacji księgowej nie wprowadza ustawa o systemie oświaty. Przepisy art. 90 tejże ustawy stanowią jedynie o uprawnieniu organów jednostek samorządu terytorialnego do kontrolowania prawidłowości wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom oświatowym z budżetów tych jednostek, w tym o prawie wglądu do prowadzonej przez te podmioty dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania, nie regulując sposobu prowadzenia dokumentacji związanej z otrzymywanymi środkami finansowymi. W opinii spółki wskazany w uchwale sposób prowadzenia dokumentacji finansowej nie wynika również z ustawy o rachunkowości czy rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług. Tym samym szczegółowe określenie przez radę gminy w zaskarżonym akcie prawa miejscowego sposobu prowadzenia przez niepubliczne szkoły i placówki oświatowe dokumentacji księgowej związanej z otrzymywanymi dotacjami nie znajduje ustawowej podstawy i zbyt daleko ingeruje w działalność tych podmiotów.
Zdaniem skarżącej również przepis § 11 ust. 5 uchwały wykracza poza delegację ustawową. Z przepisu art. 90 ust. 3f ustawy o systemie oświaty wynika jedynie, że organowi dotującemu przysługuje prawo do wglądu do prowadzonej przez niepubliczne szkoły i placówki oświatowe dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Udostępnienie wglądu do prowadzonej dokumentacji nie obejmuje jednakże obowiązku sporządzania w toku kontroli na żądanie kontrolującego odpisów lub wyciągów z dokumentów, jak również opartych na tych dokumentach zestawień i obliczeń. Ponadto w ocenie spółki użyte w zaskarżonym przepisie sformułowania - "niezbędne do kontroli odpisy lub wyciągi", "zestawienia i obliczenia" - są zbyt ogólnikowe i niejednoznaczne. Tymczasem kontrolowany podmiot powinien wiedzieć dokładnie, jakie dokumenty będzie obowiązany przedłożyć na żądanie kontrolującego. Ponadto zdaniem strony skarżącej nałożenie na kontrolowanego dodatkowych obowiązków oznacza niedopuszczalne przerzucenie na niego ciężaru czynności dowodowych, które powinny być realizowane przez kontrolującego.
W opinii spółki przepis § 11 ust. 13 uchwały także wprowadza nieznajdujące ustawowej podstawy ograniczenia w zakresie przyznawania dotacji, mogące skutkować otrzymywaniem przez szkołę dotacji niższej niż należna. Regulacja ta nie pozwala bowiem na zwiększenie kwoty dotacji dla szkoły w przypadku, gdy w wyniku czynności kontrolnych ustalono, że faktyczna liczba uczniów jest większa niż szkoła wskazywała w informacji o faktycznej liczbie uczniów. Tymczasem, jak zauważyła skarżąca, w sytuacji wskazania przez szkołę zawyżonej liczby uczniów obowiązkowy jest zwrot niewykorzystanej dotacji. Zdaniem strony skarżącej przepis nie pozwalający na dokonanie zmiany wysokości wypłaconej dotacji w przypadku zaniżenia liczby uczniów bezpodstawnie ogranicza ustawowe prawo szkoły do otrzymania dotacji na każdego ucznia. Nie można bowiem wykluczyć takiego przypadku, że wskutek błędu rachunkowego szkoła wskaże zaniżoną liczbę uczniów. Wówczas zagwarantowana powinna być także możliwość dokonania stosownej korekty w zakresie wysokości otrzymanej dotacji.
Za wykraczający poza delegację ustawową art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty skarżąca uznała także przepis § 11 ust. 16 uchwały. Wskazała, że zapis ten reguluje kwestię zwrotu dotacji w sposób odmienny niż czyni to ustawa o finansach publicznych. Jest także sprzeczny z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tworzy bowiem konstrukcję zbliżoną do potrącenia, charakterystyczną dla prawa cywilnego, podczas gdy dotacja wypłacana jest w oparciu o przepisy prawa administracyjnego i nie ma możliwości modyfikowania stosunku prawnoadministracyjnego o treści zaczerpnięte z odmiennego reżimu cywilistycznego. Podkreślono również, iż kontestowana regulacja wprowadza niezgodną z prawem konstrukcję egzekwowania nieprawomocnych decyzji.
Reasumując spółka podniosła, iż wskutek uchwalenia zaskarżonej uchwały doszło do naruszenia art. 94 Konstytucji RP, ponieważ stanowiąc przepisy prawa miejscowego Rada Miasta T. wyszła poza granice upoważnienia ustawowego.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta T. wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego wskazując, iż uchwałą nr [...] z dnia [...] zmieniła zaskarżoną uchwałę, uchylając między innymi przepisy § 7 ust. 2 pkt 2, § 9 ust. 4, § 11 ust. 5, 13 i 16.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002, nr 153 poz. 1269 ze zm.) kontrola zaskarżonego aktu prawa miejscowego organu jednostki samorządu terytorialnego jest dokonywana przez sąd administracyjny pod względem zgodności z prawem, przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego aktu stanowił art. 90 ustawy o systemie oświaty, który w ust. 1 stwierdza, że niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy.
Skarżąca spółka prowadzi szkoły niepubliczne z uprawnieniami szkoły publicznej, które są dotowane przez Urząd Miasta T.
Stosownie do art. 90 ust. 2a ustawy o systemie oświaty dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego, o której mowa w ust. 1 i 2, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. W ust. 3 ww. artykułu została uregulowana wysokość dotacji. Przepis ten stanowi, że dotacje dla niepublicznych szkół o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 50 % ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, pod warunkiem że osoba prowadząca niepubliczną szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. W przypadku braku na terenie gminy lub powiatu szkoły publicznej danego typu i rodzaju podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę lub powiat na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju. Dotacje te stosownie do ust. 3c są przekazywane w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy szkoły lub placówki. Dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki (ust. 3d).
Zgodnie natomiast z art. 90 ust. 3e ustawy o systemie oświaty organy jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w ust. 1a-3b, mogą kontrolować prawidłowość wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom z budżetów tych jednostek. Zakres kontroli wynika z ust. 3f ww. artykułu. Zgodnie z tym przepisem osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli przez organy, o których mowa w ust. 3e, mają prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania.
Z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty wynikają kompetencje dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, którego zadaniem jest ustalenie trybu udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a-3b, oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, przy uwzględnieniu w szczególności podstawy obliczania dotacji, zakresu danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz terminu i sposobu rozliczenia dotacji.
Mając na uwadze treść powyższych przepisów należy stwierdzić, że "C." sp. z o.o. w Ł. słusznie zakwestionowała uchwałę Rady Miasta T. Nr [...] z dnia [...] w części obejmującej ustalenia zawarte w § 7 ust. 2 pkt 2, § 9 ust. 4, § 11 ust. 5, 13 i 16, zasadnie zwracając uwagę na ich sprzeczność z art. 90 ustawy o systemie oświaty oraz naruszenie art. 94 Konstytucji RP poprzez wyjście poza zakres delegacji ustawowej przy uchwalaniu aktu prawa miejscowego. Zasadnie również wskazano na naruszenie przepisami § 7 ust. 2 pkt 2 oraz § 11 ust. 13 uchwały art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty poprzez wprowadzenie pozaustawowej formy ograniczenia zasady wypłacania dotacji na każdego słuchacza.
Podkreślić należy, iż Rada Miasta T. jako organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielenia lub rozliczania dotacji w formie uchwały. Uchwała ta powinna być zgodna z regulacjami ustawowymi, ponieważ w przypadku przekroczenia upoważnień ustawowych pozostaje ona w sprzeczności z art. 94 Konstytucji RP, który jednoznacznie stanowi, że stanowienie prawa miejscowego następuje nie tylko na podstawie, lecz także w granicach upoważnień ustawowych. Oznacza to niedopuszczalność wyjścia w akcie prawa miejscowego poza granice upoważnienia ustawowego.
Z uwagi na powyższe za niedopuszczalne uznać należy modyfikowanie w uchwałach organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego regulacji ustawowych, poprzez nakładanie na dotowane jednostki dodatkowych obowiązków, od których spełnienia zależy uzyskanie dotacji. Zgodnie z brzmieniem przepisów ustawy o systemie oświaty organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może uregulować inne kwestie niż podstawę obliczania dotacji i zakres danych zawartych we wniosku o udzielenie dotacji, ale przedmiotem regulacji może być wyłącznie tryb udzielania i rozliczania dotacji. Jednak tryb i zakres danych, o których mowa w przepisie art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, nie może być mylony z zasadami oraz przesłankami, które w obrębie całego systemu prawnego mają takie znaczenie jak warunki konieczne. Ustawodawca bowiem w omawianym przepisie upoważnił organ jednostki samorządu terytorialnego do określenia jedynie w sposób techniczny zakresu danych, które wniosek musi zawierać.
Analizując przepisy zakwestionowane w skardze należy podzielić stanowisko strony skarżącej.
W § 7 ust. 2 zaskarżonej uchwały wprowadzono zapis, zgodnie z którym za końcowy termin uczęszczania ucznia do przedszkola, szkoły, placówki oświatowej uznaje się w przypadku skreślenia z listy uczniów - ostatni dzień miesiąca, w którym uczeń uczęszczał do szkoły. Zapis ten pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy o systemie oświaty, która przewiduje przyznanie dotacji podmiotowo na jednego ucznia. Dopóki słuchacz jest uczniem szkoły i nie zostanie skreślony zgodnie z postanowieniami statutowymi z listy słuchaczy przysługuje szkole dotacja niezależnie od tego, czy słuchacz uczęszcza na zajęcia. Nieobecność na zajęciach i zaprzestanie uczęszczania do szkoły nie ma wpływu na przyznane dotacje. Nieobecny jest bowiem słuchaczem danej szkoły, figuruje w księdze słuchaczy. Dlatego ma rację strona skarżąca wywodząc, że ww. zapis wprowadza pozaustawową formę ograniczenia zasady wypłacania dotacji na każdego słuchacza, co pozostaje w sprzeczności z art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty.
W § 9 ust. 4 zaskarżonej uchwały wprowadzony został zapis, że osoba prowadząca na dokumentach finansowych potwierdzających wydatki ujęte w rozliczeniu, o którym mowa w ust. 1, zobowiązana jest zamieścić opis: "Wydatek sfinansowany ze środków dotacji otrzymanej z budżetu Gminy Miasta T., w kwocie............. zł (słownie ............... zł). Dotyczy ............ (nazwa przedszkola, szkoły, placówki)" oraz pieczęć i podpis dyrektora lub osoby prowadzącej przedszkole, szkołę, placówkę. Natomiast w załączniku nr 3 do uchwały wprowadzone zostało oświadczenie o treści: "Ponadto oświadczam, że wszystkie dokumenty księgowe potwierdzające poniesione i wyżej wymienione wydatki są opatrzone klauzulą: ‘’wydatek sfinansowany z dotacji otrzymanej z budżetu Gminy Miasta T. w kwocie ........ słownie......... Dotyczy ......... (nazwa przedszkola, szkoły, placówki, nr wpisu do ewidencji)’’ oraz pieczęcią i podpisem dyrektora jednostki lub osoby prowadzącej." W ocenie Sądu zapis powyższy przekracza delegację ustawową, ponieważ oznacza nałożenie na osobę prowadzącą szkołę pozaustawowych obowiązków w postaci dokonywania adnotacji i opisów na dokumentach finansowych. Tymczasem przepis art. 90 ust. 3f ustawy o systemie oświaty daje osobom upoważnionym do przeprowadzenia kontroli przez organy, o których mowa w ust. 3e, prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Ustawa zatem nie przewiduje w związku z kontrolą żadnych adnotacji i składania oświadczeń przez dyrektora i osobę prowadzącą. Poprzez wprowadzenie powyższej regulacji w zaskarżonej uchwale organ wykroczył poza zakres delegacji ustawowej. Wskazany sposób opisywania dokumentów finansowych nie wynika również z ustaw o finansach publicznych, na co zwróciła uwagę strona skarżąca w uzasadnieniu skargi.
W § 11 ust. 5 zaskarżonej uchwały wprowadzone zostały uprawnienia dla kontrolujących, którzy mogą żądać od kierownika podmiotu kontrolowanego sporządzenia niezbędnych do kontroli odpisów lub wyciągów z dokumentów, jak również zestawień i obliczeń opartych na dokumentach. W opinii Sądu poprzez wprowadzenie powyższego zapisu doszło do rozszerzenia uprawnień ustawowych przewidzianych w § 90 ust. 3f ustawy o systemie oświaty. Żądanie sporządzenia odpisów lub wyciągów z dokumentów, zestawień i obliczeń wykracza poza regulację ustawową dającą kontrolującym jedynie uprawnienie wglądu do prowadzonej przez szkołę czy placówkę dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania.
Uzasadniony jest również zarzut dotyczący przepisu § 11 ust. 13 zaskarżonej uchwały, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia w toku czynności kontrolnych zaniżania przez organ prowadzący danych dotyczących faktycznej liczby uczniów zawartych w informacji, o której mowa w § 7 ust. 1, wysokość dotacji wypłaconej zgodnie z § 7 ust. 4 nie podlega zmianie. Zapis ten stanowi regulację wprowadzoną bez delegacji ustawowej. Dotacje przyznawane na podstawie ustawy o systemie oświaty mają charakter podmiotowy i przekładają się na rzeczywistą ilość uczniów. Regulacja ta pozostaje w wyraźnej sprzeczności z art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty.
Zasadny jest również zarzut wykroczenia poza delegację ustawową wyrażoną w art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty poprzez zamieszczenie w uchwale przepisu § 11 ust. 16, który stanowi, że w przypadku nie dokonania zwrotu dotacji w terminie określonym w decyzji, o której mowa w ust. 15, organ dotujący potrąci należną kwotę wskazaną w decyzji wraz z odsetkami z dotacji przysługującej dotowanej placówce w najbliższym okresie, a w przypadku jednostek, które zakończyły działalność wystąpi na drogę postępowania egzekucyjnego. Ma rację strona skarżąca wywodząc, iż instytucja potracenia uregulowana jest w prawie cywilnym. Rozliczenie dotacji reguluje ustawa o finansach publicznych, ale zgodnie z art. 168 ust. 5 tej ustawy w przypadku, gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. Takimi przepisami odrębnymi jest właśnie ustawa o systemie oświaty. Zasadne jest zatem stanowisko strony skarżącej, że zaskarżona regulacja wprowadza potrącenie uregulowane w przepisach prawa cywilnego. Dlatego skarga i w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania przed sądem administracyjnym okoliczność, że Rada Miasta T. podjęła uchwałę z dnia [...], którą zmieniła zaskarżoną uchwałę. Mimo, iż w dacie orzekania przez Sąd zaskarżona uchwała w zaskarżonej części została już zmieniona przez organ, to jednak nie czyniło to bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na tę uchwałę. Nie można pominąć faktu, że zaskarżona uchwała, gdy jeszcze obowiązywała, wywoływała skutki prawne na terenie Miasta T. Przepisy zaskarżonej uchwały, w przypadku niestwierdzenia ich nieważności, miałyby w dalszym ciągu zastosowanie do okresu jej obowiązywania, czyli od momentu jej wejścia w życie do czasu wejścia w życie przepisów ją derogujących.
Zasadnym jest w tym miejscu zwrócić uwagę na odmienność skutków prawnych uchylenia czy też zmiany przepisów powszechnie obowiązujących od stwierdzenia ich nieważności. Mianowicie stwierdzenie nieważności wywiera skutek prawny z mocą ex tunc i powoduje, że dany przepis jest nieważny od samego początku. Natomiast w następstwie uchylenia czy zmiany przepisu przez prawodawcę, traci on moc prawną z dniem wejścia w życie nowych regulacji. Dlatego też uchylenie czy zmiana zaskarżonej uchwały nie czyniło zbędnym wydania przez Sąd wyroku w przedmiotowej sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 1776/06, pub. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części określonej w sentencji wyroku było w pełni zasadne. Orzeczenie o stwierdzeniu nieważności uchwały Sąd oparł na przepisie art. 147 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł ponadto, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło