II SA/Wa 1699/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi K. W., B. W., B. W. i M. K. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwolnienia lokalu mieszkalnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], orzekającej o obowiązku zwolnienia przez K. W., B. W., B.W., M. K., małoletnią Z. W. oraz małoletniego K. W. lokalu mieszkalnego nr [...], znajdującego się przy ul. [...] w W., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej obowiązku zwolnienia przedmiotowego lokalu przez małoletnich – Z. W. i K. W., i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji, zaś w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia Prezes WAM wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] grudnia 1987 r. nr [...] Komendant Garnizonu [...] przydzielił [...] K. W. osobną kwaterę stałą, położoną w W. przy ul. [...]. Na wniosek zainteresowanego z dnia [...] października 1990 r. o przyznanie pomocy finansowej w formie zaliczkowej z funduszu mieszkaniowego MON z przeznaczeniem na budowę domu jednorodzinnego, Szef Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1990 r. nr [...] przyznał [...] K. W. zaliczkową pomoc finansową z funduszu mieszkaniowego MON na budowę domu w O. w wysokości [...] starych złotych. Następnie, decyzją tego organu z dnia [...] maja 1994 r. nr [...] zaliczkowa pomoc finansowa została z urzędu zamieniona na pomoc bezzwrotną i uzupełniona o kwotę [...] starych złotych na zakończenie budowy. W związku z odwołaniem strony, decyzja z dnia [...] maja 1994 r. nr [...] została utrzymana w mocy przez Szefa Służby Zakwaterowania i Budownictwa [...] decyzją z dnia [...] lipca 1994 r. nr [...]. K. W. w dniu [...] sierpnia 1996 r. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM [...] o zawarcie z nim umowy o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z osobnej kwatery stałej. W piśmie tym wyjaśnił, że z dniem [...] października 1996 r. chce zwolnić lokal położony w W. przy ul. [...] i przekazać go do dyspozycji WAM. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Szefa Służby Zakwaterowania i Budownictwa [...] z dnia [...] lipca 1994 r. nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] uchylił decyzję Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego [...] z dnia [...] maja 1994 r. nr [...]. Ponadto, decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego [...] z dnia [...] grudnia 1990 r. nr [...]. Wobec powyższego, Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] nakazał K. W. wraz ze wszystkimi zamieszkującymi osobami zwolnienie lokalu mieszkalnego, znajdującego się w. W. przy ul. [...], w związku z otrzymaniem przez K. W. pomocy finansowej, wypłaconej przed dniem 31 grudnia 1995 r., która stała się ekwiwalentem pieniężnym w zamian za rezygnację z kwatery. W wyniku złożonego przez K. W. odwołania, Prezes WAM decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jednocześnie w dniu [...] czerwca 2008 r. pełnomocnik K. W. wniósł pozew do Sądu Okręgowego [...] o nakazanie złożenia oświadczenia woli w przedmiocie przeniesienia prawa własności nieruchomości - lokalu mieszkalnego, położonego w W. przy ulicy [...], wraz z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego. Na tej podstawie w dniu [...] lipca 2008 r. K. W. wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie zwolnienia zajmowanego lokalu do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Okręgowy. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM [...] postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. nr [...] zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia przez K. W. wraz ze wszystkimi zamieszkującymi osobami lokalu mieszkalnego, znajdującego się w W. przy ulicy [...]. W dniu [...] sierpnia 2009 r. postanowieniem nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM [...] podjął zawieszone postępowanie administracyjne, gdyż prawomocnym wyrokiem z dnia [...] marca 2009 r. Sąd Apelacyjny [...] oddalił apelację K. W. W dniu [...] lutego 2010 r. organ I instancji zawiadomił B. W., M. K. oraz B. W. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia lokalu mieszkalnego, znajdującego się w W. przy ulicy [...]. Następnie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM [...] orzekł o obowiązku zwolnienia przez K. W. wraz ze wszystkimi zamieszkującymi osobami, tj. B. W., B. W., M. K. oraz małoletnimi – Z. W. i K. W., lokalu mieszkalnego nr [...], znajdującego się przy ulicy [...] w W. Jak stwierdził organ II instancji, przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.) stanowi, że w stosunku do osób zajmujących w dniu 30 czerwca 2004 r. lokale mieszkalne, znajdujące się w zasobie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w przypadkach, o których mowa w art. 41 i art. 44 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu nadanym po dniu 1 lipca 2004 r., dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wydaje decyzję o zwolnieniu lokalu mieszkalnego lub wypowiada umowę najmu. Z kolei art. 27 ust. 2 ustawy zmieniającej wskazuje, że po uprawomocnieniu się decyzji lub upływie terminu wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1 tego artykułu, dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zarządza odpowiednio przymusowe wykwaterowanie lub przekwaterowanie. Prezes WAM zwrócił uwagę, że decyzje w przedmiocie przyznanej pomocy finansowej zostały wycofane z obiegu prawnego i nie wywołują skutków prawnych, jednak do chwili stwierdzenia ich nieważności wywołały określone skutki i prawna ocena zaistniałej sytuacji musi uwzględniać tę okoliczność. Bezspornym jest fakt, iż w 1990 r. K. W. wypłacone zostały środki finansowe z funduszu mieszkaniowego MON z przeznaczeniem na budowę domu jednorodzinnego w O. przy ulicy [...], która to pomoc nie została zwrócona do końca 1995 r. Z dniem 1 stycznia 1996 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 433). Stosownie do art. 87 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r., pomoc finansowa przyznana na podstawie dotychczasowych przepisów staje się ekwiwalentem pieniężnym w zamian za rezygnację z kwatery. Ustawodawca, nowelizując ustawę o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, przewidział bezwzględny obowiązek, wynikający wprost z dyspozycji art. 41 ust. 2, przekazania do dyspozycji Agencji lokalu mieszkalnego przez byłego żołnierza służby stałej, który nabył prawo do emerytury wojskowej lub do wojskowej renty inwalidzkiej, jeżeli skorzystał z uprawnień, o których mowa w art. 87, tj. otrzymał pomoc finansową, wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. Ustawodawca zarówno w ustawie o zakwaterowaniu z 1976 r., jak i w ustawie z 1995 r., uregulował kwestie zwrotu tych świadczeń - pomocy finansowej, ekwiwalentu pieniężnego - oraz skutki, jakie zwrot ten za sobą pociąga. Artykuł 29 ust. 3 w związku z art. 11 ustawy z 1976 r. określał m.in. prawnie możliwe przypadki zwrotu pomocy finansowej, które nie niweczyły żołnierzom praw do przydziału (zajmowania) kwater. A contrario w pozostałych wypadkach zwrot nie był dopuszczalny i nie przywracał ww. uprawnienia. W ustawie z 1995 r. ustawodawca bardziej rygorystycznie potraktował ekwiwalent pieniężny, wykluczając - poza jednym wyjątkiem (art. 47 ust. 7) - w ogóle jego zwrot, a jeśli już taki zwrot nastąpił, nie dawał on osobie, która z niego skorzystała, prawa do zachowania dotychczas zajmowanej kwatery. Toteż, zdaniem Prezesa WAM, organ I instancji dokonał właściwej analizy przedmiotowej sprawy i prawidłowo zastosował art. 27 ustawy zmieniającej. Jednocześnie organ II instancji zaznaczył, że przepisem szczególnym w stosunku do art. 41 i art. 45 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jest art. 45 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z jego brzmieniem, nadanym ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 42, poz. 436), przymusowego wykwaterowania (art. 45 ust. 1 i 2 ustawy) nie stosuje się do kobiety w ciąży, małoletniego, niepełnosprawnego, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałego, obłożnie chorego - osobę, która dysponuje dokumentami urzędowymi lub zaświadczeniem lekarskim, stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażania życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, wydanym nie wcześniej niż 1 miesiąc przed wykonywaniem przymusowego wykwaterowania, emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej występuje wobec takich osób z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania. W ocenie Prezesa WAM, w toku prowadzonego postępowania organ I instancji prawidłowo ustalił, iż w przedmiotowym lokalu zamieszkują także małoletni - Z. W. i K. W. Biorąc pod uwagę brzmienie art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i fakt, iż w stosunku do małoletnich osób nie może być zastosowane przymusowe wykwaterowanie w trybie egzekucji administracyjnej, należy uznać, iż wobec małoletnich prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia lokalu nie jest możliwe. Zatem należało uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia na małoletnich Z. W. i K. W. obowiązku zwolnienia lokalu i jako bezprzedmiotowe umorzyć w tym zakresie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. W., B. W., B. W. i M. K. jej przedmiotem uczynili tę część decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], w której to części organ ten utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], orzekającą o obowiązku zwolnienia przez K. W., B. W., B. W. i M. K. lokalu mieszkalnego nr [...], znajdującego się przy ul. [...] w W. Skarżący zarzucili rażące naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, poprzez jego zastosowanie, podczas gdy stan faktyczny sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż zostały spełnione przesłanki do ziszczenia się obowiązku zwolnienia przez stronę lokalu mieszkalnego, położonego w W. przy ul [...], a zatem do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie; art. 41 ust. 2 pkt 2 oraz art. 87 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ich zastosowanie wskutek przyjęcia, iż K. W. spełnia warunki w nich określone. Ponadto skarżący zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że K. W. otrzymał pomoc finansową, która stała się ekwiwalentem pieniężnym w zamian za rezygnację z kwatery. Dodatkowo wskazali na naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12 i art. 77 kpa, poprzez opieszałe i niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, pominięcie przy orzekaniu wydanych przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzji, które doprowadziły do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w przedmiocie przyznanej pomocy finansowej, a wobec tego - niedokonanie wszechstronnej oceny okoliczności sprawy. Wskazując na powyższe uchybienia, strona skarżąca wniosła o uchylenie obu podjętych w ich sprawie decyzji, o wstrzymanie wykonania decyzji w zaskarżonej części oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących przepisów wraz z kwotą 68 zł, poniesioną tytułem uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonych pełnomocnictw. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.) stanowi, że dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wydaje decyzję o zwolnieniu lokalu mieszkalnego lub wypowiada umowę najmu osobom zajmującym w dniu 30 czerwca 2004 r. lokale mieszkalne znajdujące się w zasobie WAM w przypadkach, o których mowa w art. 41 i art. 44 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Po uprawomocnieniu się decyzji lub upływie terminu wypowiedzenia, o których mowa w ust. 1, dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zarządza odpowiednio przymusowe wykwaterowanie lub przekwaterowanie (ust. 2). W sprawie niniejszej K. W. zostały wypłacone określone w decyzjach o przyznaniu pomocy finansowej środki finansowe z funduszu mieszkaniowego Ministerstwa Obrony Narodowej z przeznaczeniem na budowę domu jednorodzinnego w O. przy ul. [...]. Dom ten został wybudowany. Z dniem 1 stycznia 1996 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 433). W myśl art. 87 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r., pomoc finansowa przyznana na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów stała się ekwiwalentem pieniężnym w zamian za rezygnację z kwatery. W art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) przewidziany został obowiązek przekazania do dyspozycji Agencji lokalu mieszkalnego przez byłego żołnierza służby stałej, który skorzystał z uprawnień wskazanych w art. 87 tej ustawy, a więc otrzymał pomoc finansową, wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. Udzielona pomoc finansowa - co nie jest kwestionowane - nie została zwrócona przez K. W. do końca 1995 r. Zarówno ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP z 1976 r., jak i ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP z 1995 r., regulowały kwestie zwrotu pomocy finansowej i ekwiwalentu pieniężnego oraz skutki, jakie taki zwrot powodował. Słusznie organ zwraca uwagę, że art. 29 ust. 3 w związku z art. 11 ustawy z 1976 r. określał prawnie dopuszczalne przypadki zwrotu udzielonej pomocy finansowej, które nie powodowały prawa do przydziału (zajmowania) kwatery stałej. Wobec tego w innych, niż przewidziany w tych warunkach zwrot świadczenia, nie był dopuszczalny i nie przywracał uprawnień do kwatery. W ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP z 1995 r. wykluczony został zwrot ekwiwalentu pieniężnego, poza wyjątkiem wskazanym w art. 47 ust. 7. Zwrot ekwiwalentu pieniężnego przez osobę, która z niego skorzystała, nie dawał jednak prawa do zachowania dotychczas zajmowanej kwatery (ust. 8). W ocenianym postępowaniu K. W. została udzielona najpierw zwrotna, a później zamieniona na bezzwrotną, pomoc finansowa na budownictwo jednorodzinne. W świetle przywołanych przepisów, wypłacona skarżącemu pomoc finansowa - z woli ustawodawcy - stała się ekwiwalentem pieniężnym w zamian za rezygnację z kwatery. Przekazane środki finansowe nie zostały zwrócone do dnia 31 grudnia 1995 r. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 87 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, K. W. zobowiązany był i jest do przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zajmowanego lokalu i zwolnienia go wraz z B. W., B. W. i M. K. Faktu tego nie zmienia nawet to, że decyzje w przedmiocie pomocy finansowej zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, wszak wypłata rzeczonego świadczenia w istocie nastąpiła i to ta okoliczność determinuje decyzję podejmowaną w trybie art. 27 ust. 1 ww. ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 41 ust. 2 pkt 2 i art. 87 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W przedstawionym stanie rzeczy, podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny i kontestujący stanowisko wojskowych organów mieszkaniowych. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.