II FZ 330/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 170/11 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 170/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek M. O. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 grudnia 2010 r. uchylającej w części decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 17 listopada 2009 r., którą obniżono określoną w niej wysokość zobowiązania podatkowego skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych z kwoty 578.455,00 zł do kwoty 566.455,00 zł. W ocenie Sądu, skarżący we wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji (zawartym w skardze) nie powołał się na materiały źródłowe, które umożliwiłyby pozytywną weryfikację oświadczenia wnioskodawcy o tym, że zachwianie jego sytuacji finansowej oraz konieczność likwidacji działalności gospodarczej, może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 w związku z art. 106 § 4 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie skarżący wykazał, iż zachodzi wobec niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia dla niego skutków, podczas gdy przedstawione przez skarżącego fakty oraz fakty powszechnie znane, które Sąd powinien był wziąć pod uwagę z urzędu nawet bez powołania się na nie przez strony, tj, iż okoliczność wykonania skarżonej decyzji poprzez zajęcia rachunku bankowego skarżącego przez Urząd Skarbowy, jak również okoliczność posiadania zaległości podatkowych wskazują, iż skarżący nie jest w stanie prowadzić w chwili obecnej jakiejkolwiek działalności, co nie tylko rodzi niebezpieczeństwo, ale i skutkuje powstaniem znacznych szkód i powoduje trudne do odwrócenia skutki, a zatem istnieją wszelkie przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Rozpoznając zażalenie skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował, że Sąd pierwszej instancji nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art.61 § 3 w związku z art.133 § 1 w związku z art.166 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że na skutek wniesienia przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, o którym to wniosku mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu w oparciu o analizę wniosku strony oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a. Na mocy tego ostatniego przepisu artykuły p.p.s.a dotyczące wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych znajdują odpowiednie zastosowanie do postanowień tychże sądów. W myśl zaś art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie w.w. przepisu dla postępowania wpadkowego, które kończy się postanowieniem dotyczącym wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Rozpoznając w.w. wniosek wojewódzki sąd administracyjny nie może zatem pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. Poprzestawanie tylko na treści wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wniosku jest niedopuszczalnym naruszeniem obowiązku wojewódzkiego sądu administracyjnego do rzetelnego rozpoznania danej sprawy zgodnie z wymogami prawa (por. postanowienie NSA z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie uczynił zadość ciążącemu na nim obowiązkowi rzetelnej analizy akt sprawy. Sąd pierwszej instancji skoncentrował się wyłącznie na wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji zawartym w skardze; nie biorąc pod uwagę akt sprawy. Znajduje się w nich m.in. wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, który został uwzględniony w części postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2011 r. (k-110 akt Sądu pierwszej instancji). Z wniosku skarżącego wynikało, że nie osiąga żadnych dochodów, w tym z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej; zatrudnia tylko jedną osobę w wymiarze 1/10 etatu na stanowisku księgowej. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje jego żona. Aktualnie jedynym źródłem dochodu jest świadczenie rentowe skarżącego, które w części jest zajęte z tytułu egzekucji administracyjnej. Z tych względów nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa wraz z żoną. M.O. zeznał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku. Wysokość otrzymywanego świadczenia oznaczył w kwocie 2.142,50 zł. Podał jednocześnie, że świadczenie to jest zajęte w trybie egzekucji, i że z tego tytułu potrąca mu się kwotę 535,62 zł. Na wezwanie natomiast referendarza sądowego z dnia 7 marca 2011 r. (k-52 akt Sądu pierwszej instancji) skarżący przedstawił komplet dokumentów (k-56 – k-103 akt Sądu pierwszej instancji) obrazujących jego sytuację finansową i rodzinną. Jak wskazano w uzasadnieniu ww. postanowienia z dokumentacji medycznej skarżącego wynika, że w okresie od 21 lutego 2011 r. do 18 marca 2011 r. był hospitalizowany z zaleceniem do dalszego leczenia w P.; wniosek K. O. z dnia 18 marca 2011 r. o wydanie zaświadczenia o osobach zameldowanych w nieruchomości położonej w T. przy ul. L. informacje o dochodach (druk PIT-11A), z których wynika, że żona skarżącego w roku 2010 r. uzyskała przychód z tytułu zasiłku pieniężnego z ubezpieczenia społecznego w kwocie 7.006,48 zł, z kolei jej mąż, odpowiednio 2.853,24 zł; roczne obliczenie podatku przez organ rentowy - PIT 40A (przychód skarżącego za 2010 r. w kwocie 13.497,78 zł); zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (PIT-37) za 2009 r., z którego wynika, że M. O. uzyskał dochód brutto w kwocie 37.682,06 zł (29.631,48 zł z tytułu renty i 8.050,58 zł z tytułu innych źródeł); zeznanie PIT-36L za 2009 r. złożone przez skarżącego (wynika z niego, że w 2009 r. skarżący osiągnął dochód do opodatkowania z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 122.651,90 zł; decyzję o ponownym ustaleniu renty z dnia 22 września 2010 r., z której wynika, że świadczenie skarżącego – od dnia 1 listopada 2010 r. – do wypłaty wynosi 1.241,05 zł (skarżącemu przysługiwało nadto wyrównanie świadczenia w kwocie 6.414,39 zł, która to kwota miała być przekazana skarżącemu za pośrednictwem poczty). Skarżący nadesłał nadto dokumentację wskazującą na wysokość opłat ponoszonych z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego. Wynika z niej, że średnio wydatki te kształtują się w kwocie około 876,70 zł (w tym opłata czynszowa, zużycie energii elektrycznej, usługi telekomunikacyjne i abonament RTV). Do dokumentacji źródłowej załączono nadto opinię Banku Spółdzielczego w T. z dnia 15 marca 2011 r., z której wynika, że z dniem 25 stycznia 2011 r., z powodu braku obrotów, zamknięty został rachunek bankowy prowadzony pod nazwą "Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjno-Handlowe O. – M. O. z siedzibą w T.". Rachunek ten od dnia 17 grudnia 2009 r. do dnia zamknięcia był obciążony zajęciem przez Urząd Skarbowy w T. na łączną kwotę 784.771,97 zł (z dniem zamknięcia zajęcie zostało odesłane do ww. Urzędu). Ze wspomnianej opinii wynika nadto, że skarżący korzysta z ugody dotyczącej kredytu w rachunku bieżącym z kapitałem 297.719,85 zł z terminem spłaty w dwóch ratach: 1) do dnia 30 kwietnia 2011 r. – 1.500,00 zł, 2) do dnia 30 maja 2011 r. – 296.219,85 zł. Z zestawienia środków trwałych działalności prowadzonej przez skarżącego wynika, że wartość początkowa tych środków wynosiła 124.862,76 zł (pozostałe składniki majątku firmy zostały przewłaszczone przez bank dla zabezpieczenia umowy kredytu z rachunku bieżącego, o której wspomniano wyżej). Rozliczenie dochodu z remanentem za styczeń-grudzień 2010 wskazuje, iż w tym okresie skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w kwocie 164.097,90 zł. Ostatnim z nadesłanych dokumentów jest akt notarialny umowy darowizny, zniesienia współwłasności i ustanowienia użytkowania. Mocą tej umowy z dnia 7 marca 2006 r. skarżący wraz z żoną dokonali rozporządzenia posiadanym przez nich prawem własności na rzecz ich syna. Łączna wartość przedmiotu umowy wyniosła 336.110,50 zł. Nie można oczywiście utożsamiać przesłanek przyznania prawa pomocy z tymi, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednak możliwa jest ocena okoliczności wskazanych we wniosku strony o przyznanie prawa pomocy i załączonych dokumentach pod kątem przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., czego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie uczynił, w świetle powyższych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Wskazywane uchybienia świadczą o niedopełnieniu przez Sąd pierwszej instancji obowiązku wynikającego z art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a., co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie, w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza akt sprawy, w szczególności ww. dokumentów, prowadzi do wniosku że zasadne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w świetle art.61 § 3 p.p.s.a. Ponadto zasługują na uwzględnienie argumenty skarżącego zawarte w zażaleniu skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, że:"(...) został pozbawiony praktycznej możliwości wykonywania działalności. Na skutek wykonania skarżonej decyzji zostało zajęte konto bankowe skarżącego, którego płynność finansowa jest przez to znacznie zachwiana. Ze względu na posiadane w wyniku wydania skarżonej decyzji zaległości podatkowe skarżący pozbawiony jest możliwości udziału w przetargach. Biorąc pod uwagę profil działalności skarżącego, zajmującego się robotami budowlanymi sposobem na pozyskiwanie zleceń jest udział w przetargach, odbywanych głównie na zasadach określonych w ustawie prawo zamówień publicznych, która to ustawa wymaga od oferenta braku zaległości podatkowych oraz opinii banku, która w zaistniałym stanie faktycznym nie może być pozytywna (...)". Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji