II SO/Op 1/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. L. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] w sprawie ze skargi L. L. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. w przedmiocie choroby zawodowej, sygn. akt [...] postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w [...] w osobach: W. M., E. Ż.- K., B. K. – G., S. N., A. M., S. P., M. J., M. S., B. O. – K., T. M., M. W., A. A., R. S., B. B. – K., M. J., M. K., I. W., H. W., G. J., E. M., E. C., B. S., W. O., K. W., A. T. – Z., B. K., G. G., Ł. F., L. K., R. W., A. M., M. T. – B., E. K., B. B., E. K., I. B., W. K., T. K. – F., P. D., R. M., K. W. i T. R. Skarżący L.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę, której przedmiotem uczynił bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. w przedmiocie choroby zawodowej. W toku postępowania sądowego pismem z dnia 10 października 2010 r. skarżący wniósł o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że sędziowie orzekający w WSA w [...] wydali niekorzystne dla niego orzeczenia w sprawach o sygn. akt [...], [...] i [...], co wywołuje uzasadnione wątpliwości co do braku obiektywizmu i stronniczości sędziów również w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącego sędziowie bezprawnie zmienili także przedmiot zaskarżenia określając go jako dotyczący choroby zawodowej a nie jako skargę w przedmiocie sprawy urzędowej Sądu Pracy w T. o sygn. akt [...]. Powyższa zmiana przedmiotu zaskarżenia, zdaniem skarżącego, miała na celu wydanie niekorzystnego wyroku co jest niezgodne z prawem. Natomiast działania podejmowane przez sędziów pozbawiają go prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II OW 96/10, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 22 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. W wykonaniu zarządzenia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, z dnia 25 stycznia 2011 r., zwrócono się do WSA w [...] o uzupełnienie akt sprawy, sygn. akt [...] o oświadczenia sędziów, o których mowa w art. 18 i 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w [...] złożyli w trybie art. 18 P.p.s.a., oświadczenia, iż brak jest podstaw do wyłączenia ich od rozpoznania sprawy, oraz że nie zachodzą przyczyny wyłączenia o których mowa w art. 19 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 P.p.s.a. W związku z tym, iż tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd może również wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 191). Zaznaczyć jednak należy, iż stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składającą wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74 - 75 i 79). Przy czym podkreślić należy, iż uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, iż nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. Marta Romańska, op. cit. s. 191). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, iż co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również wypada, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzki Sądzie Administracyjnym w [...] nie zachodzą bowiem okoliczności, o których mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy wskazać również, iż okoliczności powołane przez skarżącego we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Podnoszone we wniosku ogólne twierdzenia o stronniczości sędziów, o braku obiektywizmu, o zmianie przedmiotu zaskarżenia nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. W tym zakresie skarżący nie wskazał na żadne okoliczności, czy też dowody mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Dlatego powtórzyć wypada, iż samo subiektywne przeświadczenie skarżącego o braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających ten zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, iż z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w WSA w [...], których dotyczy wniosek, wynika, że nie istnieje między nimi i stronami postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżący nie wykazał we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 § 2 i 3 w zw. z art. 18 i 19 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.