I SA/Łd 1369/10

WyrokWSA w Łodzi2011-03-25

Skład orzekający: Bartosz Wojciechowski, Joanna Grzegorczyk-Drozda, Paweł Kowalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo ustalił wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, uwzględniając ustalenia dotyczące dochodów z pracy i majątku zgromadzonego w latach poprzedzających okres kontrolowany?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując że organ podatkowy naruszył przepisy prawa, nie ustalając dochodów podatniczki i jej męża z pracy nauczycieli za cały okres zatrudnienia, co miało wpływ na wynik sprawy. Ciężar dowodzenia w postępowaniu dotyczącym nieujawnionych źródeł przychodów spoczywa na podatniku, jednak organy powinny uwzględnić możliwe do ustalenia dochody z pracy. Ponadto, oczekiwanie dokumentów sprzed wielu lat jest niezasadne, a ustalenia organów dotyczące wartości mienia zgromadzonego w latach poprzedzających kontrolowany okres były prawidłowe, gdyż podatniczka nie wykazała działań chroniących wartość pieniądza.
Stan faktyczny
Skarżąca J. M. została obciążona zobowiązaniem podatkowym z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2003 rok. Organ podatkowy ustalił wydatki i przychody małżonków, uwzględniając m.in. dochody z emerytur, działalności gospodarczej oraz majątek odrębny. Pełnomocnik podatniczki kwestionował prawidłowość ustaleń, wskazując na nieuwzględnienie dochodów z pracy nauczycieli za lata wcześniejsze oraz błędne przeliczenie wartości zgromadzonego majątku.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi; określił, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącej kwotę 10.235 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenie wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz J. M. kwotę 10.235,- (dziesięć tysięcy dwieście trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...]r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. ustalił J. M. zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r. w kwocie 309.265 zł. Organ pierwszej instancji w wyniku przeprowadzonych czynności ustalił, że w analizowanym okresie podatniczka poniosła wspólnie z mężem łączne wydatki w kwocie 721.498,62 zł, w tym: na zakup nieruchomości w K. (90.000 zł) wraz koszty jej nabycia (3.744 zł), tytułem taksy notarialna związanej z aktem nr rep. A 6547/03 (738,10 zł), na dofinansowanie kapitału podstawowego F.H. A (600.445,32 zł), na zakup samochodu marki PEUGEOT 405 (6.500 zł) oraz pozostałe wydatki J. M. (8.375 zł) i C. M. (11.696 zł). Ponadto ustalono, że w 2003 r. podatniczka poniosła wydatki sfinansowane z majątku odrębnego na zakup nieruchomości w K., J. (280.000 zł) wraz z kosztami tego nabycia (7.824 zł), a także wydatek na drugą ratę należności za nieruchomość zakupioną przez stronę w 2002 r. (62.500 zł). Określając wysokość przychodów w analizowanym okresie, uzyskanych przez małżonków M., organ uwzględnił dochód z emerytury J. M. (17.029,32 zł), z emerytury C.M.16.634,48 zł), dochód kasowy J.M. działalności gospodarczej (263.777,56 zł) oraz pożyczkę udzieloną przez A. M. (300.000 zł). Przychody te wyniosły łącznie 597.441,36 zł. Jeżeli chodzi o przychody wchodzące w skład majątku odrębnego podatniczki organ pierwszej instancji ustalił, że w badanym okresie podatniczka nie uzyskała tego rodzaju przychodów. Ostatecznie ustalono, że wydatki J. M. w kwocie 412.352,63 zł nie znalazły pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów i od tej kwoty (tj. zaokrąglonej w górę do pełnych złotych) ustalono wysokość wymienionego na wstępie zobowiązania podatkowego. Od powyższej decyzji pełnomocnik podatniczki złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie i orzeczenie co do meritum sprawy, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Pełnomocnik zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 120-122, art. 123 § 1, art. 162 § 1, art. 187 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zmianami), art. 24 ust. 2 ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 8 poz. 65 ze zmianami), art. 20 ust. 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zmianami) oraz art. 82 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 ze zmianami). Pełnomocnik strony wskazał m.in. że organ pierwszej instancji ustalił koszty utrzymania rodziny podatniczki na podstawie danych GUS, nie uwzględniając faktu uprawy sadu owocowego, ogrodu warzywnego, hodowli drobiu i nutrii. Dyrektor UKS nie uwzględnił również mienia zgromadzonego przez małżonków w latach ubiegłych. Pełnomocnik wskazał, że w latach 2003-2004 prowadzone było postępowanie wyjaśniające przez Urząd Skarbowy w W., w ramach którego podatniczka wielokrotnie wskazywała źródła przychodu, składała oświadczenia majątkowe. Wskazał również, że w ciągu kilkunastu lat poprzedzających kontrolowany okres małżonkowie M. byli w posiadaniu kilku środków transportu, nie stanowiących środków trwałych, które po ok. rocznym okresie eksploatowania sprzedawali z zyskiem 30-100%. Decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej kwoty 7.527,- zł i obniżył wysokość zobowiązania podatkowego strony o tę kwotę (tj. z kwoty 309.265 zł do 301.738 zł) oraz utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego organ odwoławczy dokonał następujących ustaleń w zakresie przychodów małżonków M.. Po pierwsze przyjął, że w latach 1970-1991 prowadzili hodowlę nutrii (w okresie 1985-1991 wspólnie z synem, G. M.). Na stałe utrzymywanych było 40 szt. dorosłych (matek), które kociły się dwa razy w roku, przy czym średnio w miocie było 6 szt. młodych. Do uboju nadawały się półroczne zwierzęta. Karmę dla zwierząt stanowiły warzywa i trawa uprawiana na działce sąsiadów, suchy chleb, obierki z warzyw otrzymywane ze stołówki Zespołu Szkół Budowlanych w W., śrutowane zboże, kukurydzę, odpady marchwi, buraków, ziemniaków otrzymywane od rodziców posiadających gospodarstwo rolne, a także odpady jabłek, sałaty, cukinii, marchwi, liście buraków i ziemniaków, słoneczniki pozyskiwane z własnych upraw. Kosztów opieki weterynaryjnej nie ponosili, nie zatrudniali również pracowników. Hodowlę prowadzili w celu pozyskania skór; mięsa nie sprzedawali – wykorzystywali je na własne potrzeby. Uwzględniając fakt, że za jedną wysuszoną skórę małżonkowie M.F otrzymywali cenę w kwocie stanowiącej równowartość 120 kg pszenicy organ podatkowy ustalił łączny dochód z tego źródła, przyjmując nadto, że przychód z tego tytułu nie był związany z jakimikolwiek kosztami. Po drugie w zakresie dochodów uzyskanych z hodowli drobiu i upraw warzyw i owoców organ przyjął, że sad owocowy prowadzili w latach 1971-2004, a ogród warzywny na gruncie o powierzchni 500 m2 od 1971 r. do dnia dzisiejszego. Ponadto uprawiali warzywa w szklarni znajdującej się na budynku domu gospodarczego o powierzchni 40 m2 i w tunelach foliowych na ziemi o łącznej powierzchni 40 m2. Zbiory przeznaczali na potrzeby własne. Sprzedawali jedynie nadwyżki osobom, które same przyszły do ich domu. Przyjmując za wiarygodne oświadczenia małżonków M. organ uznał, że nie ponosili kosztów ww. upraw (tunele nie były ogrzewane, szklarnia na budynku gospodarczym ogrzewana sporadycznie piecykiem tzw. trociniakiem, trociny otrzymywali bezpłatnie ze stolarni Przedsiębiorstwa Budowlanego, nie stosowali nawozów i oprysków, nasiona i sadzonki pozyskiwali z własnych upraw, nie zatrudniali pracowników). W zakresie hodowli drobiu ustalono, że była ona prowadzona w pomieszczeniach pod i za budynkiem gospodarczym. W okresie zimowym podatnicy posiadali 40 kur, w letnim 100 kur oraz 20 indyków. Karmę pozyskiwali z odpadków ze stołówki ZSB w W., odpadów warzyw z ogrodu. Nie korzystali z opieki weterynaryjnej, ogrzewanie nie było potrzebne, nie zatrudniali pracowników. Hodowla pozwalała na sprzedaż 3 mendli jaj dziennie. Mięso wykorzystywano na potrzeby własne. Jeżeli chodzi o wielkość przychodów uzyskanych z upraw i hodowli organ przyjął, za podatnikami, że kształtowały się one na poziomie umożliwiającym pokrycie kosztów utrzymania. Organ przyjął, że koszty utrzymania w latach 1971-2004 rodziny podatniczki były w całości pokryte dochodami z hodowli drobiu oraz upraw warzyw i owoców. Po trzecie organ ustalił, że w latach 1996-2000 J. M. prowadziła działalność gospodarczą opodatkowaną zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych w zakresie handlu detalicznego i hurtowego oraz obwoźnego artykułami przemysłowymi. Siedziba firmy znajdowała się w miejscu zamieszkania małżonków M., nie zatrudniano pracowników, jedynym środkiem trwałym był samochód ciężarowy MAN nabyty w 2000 r. za 122.000 zł. Wyposażeniem firmy były materiały i urządzenia biurowe. Organ przyjął, ze w latach 1998-2000 podatniczka uzyskiwała z tego tytułu dochody wskazane w jej oświadczeni z [...]r. skierowanym do Urzędu Skarbowego w W.. Wobec braku danych dotyczących lat 1996-1997 organ wyliczył przy zastosowaniu wskaźniku rentowności wyliczonego za wskazane wyżej lata 1998-2000. Po czwarte ustalono, że w okresie od 1960 do uzyskania uprawnień emerytalnych w 1992 r. J. M. pracowała jako nauczyciel najpierw w Szkole Radiotechnicznej w D., a następnie w Zespole Szkół Budowlanych w W.. Z kolei C. M. pracował od 1957 r. jako nauczyciel w Szkole Radiotechnicznej w D., a w latach 1968-1991, w Technikum Mechanicznym w W.– zawsze na 1,5 etatu. Po przejściu na emeryturę pracował jeszcze w dodatkowym wymiarze godzin w ZSZ nr 2 w W.. Oboje oświadczyli, że uzyskiwali w miejscu pracy wynagrodzenie właściwe dla pracowników oświaty. W celu wyjaśnienia wysokości uzyskiwanych tam dochodów organ odwoławczy zwrócił się do ww. szkół z zapytaniem o dane dotyczące wynagrodzeń każdego z małżonków. Z odpowiedzi uzyskanej z Zespołu Szkół Nr 1 w D.wynikało, że nie zachowały się w tamtejszym archiwum żadne dokumenty (listy płac, karty wynagrodzeń) za okres, kiedy małżonkowie M. pobierali tam wynagrodzenia. Z kolei z ZSZ w W. uzyskano dane dotyczące J. M. za okres od 1984 do 1992 r. Dane powyższe uzupełniono informacją z ZUS o dochodach uzyskanych z tytułu świadczenia emerytalnego pobieranego przez J. M. w okresie od listopada 1990 r. do końca 1991 r. oraz C. M. w okresie od września 1987 do końca 1991 r. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że w toku postępowania małżonkowie M. złożyli oświadczenie, że posiadane oszczędności przechowywali w skrytce w domu, o której wiedzieli tylko oni. Wskazał ponadto, że z wyliczenia dokonanego w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. dotyczącej podatku dochodowego J. M. za 2002 r. wynikało, że cała kwota oszczędności jakie mogli zgromadzić w latach 1970-2001 tj. 239.210,23 zł, została uwzględniona przy rozliczeniu 2002 r., a w związku z tym – na początku 2003 r. nie dysponowali środkami zgromadzonymi w latach ubiegłych. W zakresie wydatków poniesionych przez małżonków M. w 2003 r. organ odwoławczy przyjął, że należały do nich wydatki na zakup nieruchomości w K. (łącznie z kosztami nabycia 93.744 zł), taksa notarialna związana z aktem notarialnym rep[...] (738,10 zł), dofinansowanie kapitału podstawowego F.H. A (600.445,32 zł) oraz zakup samochodu marki PEUGEOT 405 (6.500 zł), tj. łącznie 701.427,42 zł. W związku z powyższym wydatki poniesione przez J. M. w 2003 r. przy uwzględnieniu wspólności majątkowej małżonków M. wyniosły 350.713,71 zł. Ponadto ustalono, że w 2003 r. J. dokonała zakupów do majątku odrębnego nieruchomości w K. (287.824 zł, wraz z kosztami nabycia), a także uiściła drugą ratę należności za nieruchomość zakupioną w 2002 r. również do majątku odrębnego (62.500 zł), tj. łącznie poniosła wydatki w kwocie 350.324 zł. Uwzględniając powyższe ustalenia organ odwoławczy przyjął, że nadwyżka wydatków J. nad jej przychodami w 2003 r. wyniosła 402.317,03 zł, a tym samym należny podatek dochodowy za ten okres wyniósł 301.738 zł. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej pełnomocnik podatniczki, wnosząc o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa, a zwłaszcza art. 120-122, art. 187 § l Ordynacji podatkowej oraz art. 20 § 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, poprzez błędne i nierzetelne ustalenie mienia zgromadzonego przez małżonków M. w latach poprzedzających okres kontrolowany oraz niewłaściwe ustalenie środków, jakimi dysponowała podatniczka w tym okresie. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że na zakwestionowane rozstrzygnięcie zasadniczy wpływ miały ustalenia poczynione w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącej zobowiązania skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. W ocenie pełnomocnika w tej ostatniej decyzji organ odwoławczy dokonał niewłaściwego przeliczenia mienia zgromadzonego przez małżonków M. w latach poprzedzających kontrolowany okres, mimo że mienie to pochodziło wyłącznie z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Według wyliczeń organów kontrolujących małżonkowie M. w latach 70-tych i 80-tych uzyskali całkowity dochód o równowartości (po denominacji) ok. 40.000 zł. Gdyby przyjąć takie wyliczenie jako prawdziwe, to roczna kwota ich dochodu stanowiłaby równowartość 2.000 zł, co było absurdalne. Aby uniknąć błędów organy podatkowe winny ustalić wartość zgromadzonego mienia w drodze porównania siły nabywczej pieniądza przed i po denominacji. Pełnomocnik podkreślił, że w celu zabezpieczenia przed utratą wartości podatniczka przechowywała środki finansowe we własnym zakresie jako wartości dewizowe i złoto. W skardze wskazano następnie, że analiza kasowa dochodu z działalności gospodarczej podatniczki nie w pełni odzwierciedlała jej kondycję finansową. Podany w odwołaniu przykład rozliczenia dochodu wg wartości stanu towarów za lata 1998-2000, nie przystawał do rzeczywistości. Tymczasem faktycznie z działalności gospodarczej wygenerowano w tym okresie kwotę 480.633,44 zł wolnych środków. Na ich wygenerowanie pozwalała stosowana marża handlowa (50-450%). Zdaniem pełnomocnika nieuprawnionym było zastosowanie przez organ średniej arytmetycznej do wyliczenia dochodu za lata 1996 i 1997. Przedstawione dane za lata 1998-2000 wskazywały jak duże mogą być rozbieżności w wysokości uzyskanego dochodu. Pełnomocnik podkreślił, że dokumenty dostarczone organom w toku postępowania były jedynymi, jakie udało się stronie odszukać lub odtworzyć. Żądanie organów dostarczenia dokumentacji sprzed kilkunastu lat było niemożliwe. Żaden przepis ani norma prawna nie nakładała na osoby fizyczne obowiązku przetrzymywania dokumentów dotyczących źródeł przychodów. Skoro nie było możliwe odtworzenie tych dokumentów po 40 latach, pozostawało ustalenie stanu faktycznego na podstawie oświadczeń strony. Pełnomocnik podniósł następnie, że organy podatkowe nie uwzględniły dochodów J. M. z tytułu umowy o pracę za lata 1970-1983, a także dochodów C. M. z tytułu umowy o pracę za lata 1970, 1971, 1975 oraz wynagrodzenia za 1989 r. w kwocie 588.848 zł, mimo że mogły poczynić w tym zakresie stosowne ustalenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja narusza prawo w zakresie w jakim organy podatkowe, ustalając wartość mienia zgromadzonego przez podatniczkę i jej męża w latach poprzedzających kontrolowany okres, uchyliły się od ustalenia dochodów z pracy skarżącej w charakterze nauczyciela w latach 1970-1983 a także dochodów jej męża z tytułu umowy o pracę za lata 1970, 1971, 1975 i 1989 r. Takie działanie organów podatkowych stanowi naruszenie art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu naruszenie tych przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem do niego nie doszło, należałoby oczekiwać decyzji innej treści. Należy zgodzić się z Dyrektorem Izby Skarbowej w Ł., że treść art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w sposób szczególny kształtuje ciężar dowodzenia w postępowaniu w przedmiocie ustalenia zobowiązania z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów. Zadaniem organów podatkowych jest porównanie "ujawnionych" dochodów podatnika w jego wydatkami w roku podatkowym. W sytuacji, gdy w sposób istotny wydatki przekraczają dochody podatnika, ciężar udowodnienia, że wydatki miały jednak pokrycie w mieniu zgromadzonym przed poniesieniem wydatków pochodzącym z dochodów ujawnionych lub wolnych od opodatkowania, przechodzi na podatnika. Stwierdzić należy, iż w tego rodzaju postępowaniach, w których bada się wielokrotnie dochody i wydatki podatników na przestrzeni kilkudziesięciu lat (taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie) oczekiwanie dokumentów, czy innych dowodów zawierających ścisłe dane jest niezasadne. Po pierwsze dlatego, że przepisy prawa nie nakładają na podatników nieograniczonego obowiązku przechowywania dokumentów, a po wtóre – że wraz z upływem czasu, w sposób naturalny szczegóły zdarzeń zacierają się w pamięci. Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że organy podatkowe podjęły starania zmierzające do ustalenia wysokości dochodów jakie uzyskiwała podatniczka i jej mąż z tytułu pracy w charakterze nauczyciela i w decydującym zakresie takie dane uzyskały, opierając na nich ustalenia faktyczne. Niemniej jednak dane te nie obejmują całego okresu pracy J. M., ani też jej męża. W przypadku podatniczki organy uwzględniły jedynie wynagrodzenie jakie uzyskiwała w charakterze nauczyciela w latach 1984-1992, zaś w przypadku C. M. w latach 1972-1991, chociaż z niekwestionowanych przez organy podatkowe oświadczeń małżonków wynikało, że J. M. jako nauczyciel pracowała od roku 1960, zaś jej mąż od roku 1957. Nie można przy tym wskazać, że podatniczka i jej mąż uchylili się od określenia wynagrodzenia jakie uzyskiwali z pracy w charakterze nauczycieli. Stwierdzenie, że było one zgodne z obowiązującym przepisami umożliwiało organom podatkowym określenie jego wysokości, tym bardziej, że z oświadczeń podatników wynikało jakich przedmiotów nauczali i jakim wymiarze. Rozważania te są aktualne także w zakresie w jakim organy podatkowe pominęły ustalenia o wysokości wynagrodzenia jakie uzyskiwał C. M. w latach 1970, 1971, 1975 oraz w roku 1989. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji ustali wysokość wynagrodzenia jakie uzyskiwała skarżąca oraz jej mąż przez cały okres zatrudnienia w charakterze nauczycieli i skoryguje w tym zakresie zaskarżona decyzję. Pozostałe zarzuty skargi okazały się nietrafne. Za niezasadny należy zatem uznać zarzut dotyczący niewłaściwego przeliczenia środków finansowych zgromadzonych przez podatników w latach poprzedzających 2002 r. W szczególności zarzut ten jest niezasadny, w takim zakresie, w jakim dotyczy nieuwzględnienia zmiany wartości pieniądza, która oczywiście na przestrzeni kilkudziesięciu lat nastąpiła. Taki zarzut byłby trafny tylko wówczas, gdyby podatniczka udowodniła w toku postępowania, że podejmowała działania zmierzające do ochrony wartości pieniądza. Dla przykładu takimi działaniami mogła być wymiana złotych na waluty wymienialne, złoto, czy inne mienie, które dawało gwarancję utrzymania wartości realnej pieniądza. W toku postępowania J. M. nie tylko nie udowodniła tej okoliczności, ale wręcz o niej nie wspomniała. Na wyraźne pytanie organu kontroli skierowane do podatniczki "proszę o określenie sposobu przechowywania oszczędności w poszczególnych latach" odpowiedziała, że oszczędności były przechowywane w skrytce w domu, o której wiedziała tylko ona oraz mąż. Argument o lokowaniu zgromadzonych oszczędności w wartościach dewizowych i złocie pojawił się dopiero w skardze, więc siłą rzeczy nie mógł być rozważony w zaskarżonej decyzji. Na marginesie podnieść należy, że nawet, gdyby J. M. istotnie chroniła wartość gromadzonych środków w taki sposób, jak opisał to autor skargi, nie oznaczałoby to jeszcze, że środki te zużyła na pokrycie niedoboru zaistniałego w 2002 r. Nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów, ani nawet twierdzeń, które wskazywałyby na wyprzedaż walut, czy kruszcu. Takich argumentów brak jest również w skardze. Zatem zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej rozliczając dochody i wydatki podatniczki za lata poprzedzające rok 2002 przyjął te wartości w wielkościach nominalnych, a dla przeliczenia środków zgromadzonych przed 1 stycznia 1995 r. na "nowe złote" zasadę przewidzianą w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o denominacji złotego (Dz.U. Nr 84 poz. 386). Niezasadny jest również zarzut skargi sprowadzający się do zakwestionowania ustaleń Dyrektora Izby Skarbowej w zakresie środków wydatkowanych na zakup nieruchomości położonej w K., a także wydatkowanych na pokrycie drugiej raty należności za inną nieruchomość zakupioną w K. w 2002 r. Zdaniem autora skargi nie ma przeszkód, aby przyjąć, iż przedmiotowe wydatki J. poniosła ze środków stanowiących majątek wspólny, chociaż z obu umów zakupu wynika, że nieruchomości te nabyła ze środków pochodzących z majątku odrębnego. Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz.U z 2008 r. Nr 189, poz. 1158) akt notarialny (a takim były umowy kupna ww. nieruchomości) jest dokumentem urzędowym. Zgodnie zaś z art. 194 § 1-2 Ordynacji podatkowej dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zasadę tę stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez inne jednostki, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Oczywiście dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko osnowie dokumentu urzędowego (art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej). Okolicznością niekwestionowaną przez strony jest to, że pomiędzy małżonkami M. istniał ustrój wspólności ustawowej, co oznacza, że środki zgromadzone w czasie trwania małżeństwa stanowią wspólną własność obojga małżonków. Nie oznacza to jednak, aby każdy z małżonków był pozbawiony możliwości posiadania swojego majątku odrębnego. Należy wskazać, że organy w tej sprawie podjęły działania zmierzające do wyjaśnienia pochodzenia środków, za które J. M. nabyła ww. nieruchomości. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł.wezwał zatem skarżącą do złożenia wyjaśnień dotyczących źródeł finansowania tego wydatku w terminie 7 dni. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. Wobec tego nie doszło do obalenia domniemania zawartego w art. 194 § 1-2 Ordynacji podatkowej, a tym samym zarzut skargi odnoszący się do tej części ustaleń organów jest niezasadny. Pozostałe zarzuty skargi dotyczące określenia przez organy dochodów i wydatków związanych z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą, a w szczególności zastosowaną w tym zakresie metodą kasową także nie są zasadne. Należy przy tym stwierdzić, że organy obu instancji wobec bierności strony, kilkukrotnych wezwań do złożenia wyjaśnień, pozostawionych bez odpowiedzi, oparły ustalenia w tym zakresie na posiadanych dokumentach. W szczególności dotyczy to oświadczenia skarżącej z 24 lutego 2003 r. skierowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W.. W ten sposób organy podatkowe ustaliły dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w latach 1996-2000 – a więc w okresie, gdy działalność ta była opodatkowana zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Wobec braku współdziałania strony trudno uznać za naruszenie zasad postępowania swoistego oszacowania wysokości dochodów podatniczki w latach 1996-1997 na podstawie danych dotyczących wysokości dochodu oraz wydatków za lata 1998-2000. W tym zakresie Sąd w pełni akceptuje ustalenia organów podatkowych oraz zawartą w zaskarżonej decyzji argumentację. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami, dalej "p.p.s.a.") należało uchylić zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. g rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 212, poz. 2075). P.Z-C.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło