II FSK 2370/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-08-13
Skład orzekający: Jan Rudowski, Bogdan Lubiński, Grażyna Nasierowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo ustalił zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 rok, oraz czy skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego konstytucyjności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w 2007 r. utracił domniemanie konstytucyjności na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. NSA podkreślił, że w świetle tego wyroku należy uwzględnić wątpliwości co do konstytucyjności tego przepisu przy ponownym rozpoznaniu sprawy, co uzasadnia uchylenie wyroku WSA.Stan faktyczny
K. K. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z 12 listopada 2010 r. ustalającą zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Organ podatkowy zakwestionował źródła pochodzenia oszczędności i dochodów skarżącego, w tym dochody z gospodarstwa rolnego i oszczędności żony. WSA w Lublinie oddalił skargę K. K., uznając ustalenia organów za prawidłowe. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, powołując się m.in. na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie; zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie na rzecz K. K. kwotę 2550 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia WSA del. Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Lu 26/11 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 12 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w L. na rzecz K. K. kwotę 2550 (słownie: dwa tysiące pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Zaskarżonym wyrokiem z 25 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę K.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 12 listopada 2010 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia
w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r.
2. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Dyrektor Izby Skarbowej w L., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. w całości i ustalił podatnikowi zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów bez pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007r. w wysokości 53.222 zł.
W uzasadnieniu wskazano, że w oświadczeniu skarżącego i jego małżonki z dnia 16 grudnia 2008 r. o stanie majątkowym na dzień 31 grudnia 2004 r. wykazane zostały oszczędności. Jednocześnie skarżący odmówił złożenia zeznań na okoliczność źródeł dochodów, z których zgromadzone zostały wykazane w oświadczeniu oszczędności. W toku prowadzonego postępowania pełnomocnik skarżącego wskazał, że gotówka pochodziła z oszczędności zgromadzonych w latach 1992 - 2004, w tym: 195.000 zł z tytułu prowadzenia rodzinnego gospodarstwa rolnego, 40.000 zł z oszczędności żony podatnika z tytułu zatrudnienia. Gotówka była przechowywana miejscu zamieszkania.
Przed 2005 r. w gospodarstwie prowadzone były różne uprawy, ale ze względu na upływ czasu skarżący nie jest w stanie określić, jakie to były uprawy. Skarżący na okoliczność dochodu z gospodarstwa nie przedstawił żadnego dowodu sprzedaży ani zakupu artykułów do produkcji rolnej. Organ odwoławczy zakwestionował twierdzenia o całkowitej akumulacji uzyskiwanych dochodów, wykluczając jakąkolwiek konsumpcję w tak długim okresie (1992-2004). Zdaniem organu II instancji, osiąganie przez podatnika nawet znacznych przychodów w latach wcześniejszych nie oznacza automatycznie, że te właśnie dochody stanowią źródło finansowania wydatków w badanym roku podatkowym. Również wyjaśnienia podatnika o nieprzechowywaniu pieniędzy na kontach bankowych nie koreluje ze zgromadzonym materiałem dowodowym, z którego wynika, że podatnik posiadał przed badanym rokiem podatkowym i w 2005 r. rachunki bankowe. Dyrektor Izby Skarbowej argumentował, że nie zostały także wykazane oszczędności żony podatnika z wynagrodzenia za pracę w wysokości 40.000 zł. Stwierdzono również, że okoliczność uzyskania dochodu ze sprzedaży w latach 1992 - 1995 drewna z własnego lasu nie została dostatecznie uprawdopodobniona.
Organ odwoławczy przyjął, że podatnik nie tworzył gospodarstwa pracowniczego, lecz rolnicze gospodarstwo domowe. Wyliczając koszty utrzymania w latach 1992 - 2004 uwzględnił przeciętne miesięczne wydatki w takim właśnie gospodarstwie oraz liczbę osób pozostającą w gospodarstwie domowym. Tak wyliczone łącznie koszty utrzymania przewyższają osiągnięte w analogicznym okresie odchody, co wykluczało, zdaniem organu, zgromadzenie jakichkolwiek oszczędności na dzień 1 stycznia 2005 r.
Organ odwoławczy zakwestionował dochód z gospodarstwa rolnego w rozpatrywanym roku podatkowanym w wysokości 291.410 zł. Przyjął wskazaną przez podatnika powierzchnię upraw tj. 58,58 gruntów ornych. Wysokość dochodów ustalono na podstawie informacji przekazanych przez L. Ośrodek Doradztwa Rolniczego w K.. Przyjmując, że podatnik uprawiał w 2005 r. 58,58 ha, możliwy do uzyskania dochód mógł wynieść 105.444 zł, bez dopłat, które zostały uwzględnione odrębnie.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że w 2007 r. dochody małżonków wyniosły 224.737,30 zł /105.444 zł z działalności rolniczej + 47.405,70 zł dopłaty z ARiMR + 3.120,61 zł dochód męża PIT-37 + 20.077,99 zł dochód żony PIT-37 +7.791 zł wynajem samochodu + 35.000 zł zwrot pożyczki + 5.898 zł odsetki od pożyczki. Wspólne wydatki to 195.320 zł/wydatki na utrzymanie według oświadczenia 9.900 zł, materiały na budowę domu 80.000 zł, udzielona pożyczka 80.000 zł, zakup kombajnu – 13.420 zł, zakup samochodu – 12.000 zł. Wartość zgromadzonego mienia małżonków to 29.417,30 zł, na podatnika przypada połowa tj. 14.708,65 zł. Podatnik z majątku odrębnego sfinansował zakup gruntów w kwocie 85.672,08 zł. Zdaniem organu odwoławczego, wydatki podatnika nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu wynisły70.963,43 zł.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zarzucił:
- naruszenie art. 20 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm., dalej: "u.p.d.o.f."), poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że podatnik otrzymał w roku 2005 dochody ze źródeł bez pokrycia w ujawnionych źródłach dochodu, podczas gdy w trakcie postępowania przed organami podatkowymi podatnik należycie wykazał źródła pochodzenia swojego majątku,
- sprzeczność istotnych ustaleń ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, pominięcie dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, niewyjaśnienie wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, wynikające z naruszenia przepisów prawa, w szczególności art. 120, art.121, art. 122, art. 123, art. 124, art. 126, art. 127, art. 178, art. 180, art. 187, art. 188, art. 191, art. 193, art. 197, art. 199, art. 229, art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.),
- zaniechanie powołania biegłego w sytuacji, w której wymagane były wiadomości specjalne, pozwalające na rzetelne i prawidłowe określenie wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z prowadzonego gospodarstwa rolnego.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę wskazał, że organ podatkowy prawidłowo ustalił rozmiar wydatków skarżącego w roku podatkowym objętym decyzją oraz rozmiar wydatków nieznajdujących pokrycia
w ujawnionych źródłach przychodów, w rozumieniu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.
Sąd I instancji zauważył, że w postępowaniu podatkowym w sprawie opodatkowania przychodów bez pokrycia w ujawnionych źródłach w rozumieniu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., kiedy organ podatkowy ustali rozmiar wydatków podatnika ponad przychody z ujawnionych źródeł, to podatnik powinien podjąć inicjatywę dowodową i wskazać organowi podatkowemu źródła dowodowe na okoliczność pochodzenia środków na pełne pokrycie ustalonych wydatków. W toku postępowania skarżący nie przedstawił natomiast takich dowodów, które dałyby wiarygodną podstawę stanowczemu ustaleniu, że jego wydatki w rozpatrywanym roku podatkowym zostały pokryte w całości środkami pochodzącymi z ujawnionych źródeł przychodów.
Zdaniem Sądu I instancji, organ podatkowy zasadnie zakwestionował wiarygodność twierdzeń skarżącego dotyczących oszczędności zgromadzonych na początku rozpatrywanego roku, pochodzących z pracy w rodzinnym gospodarstwie rolnym oraz z wynagrodzenia żony ze stosunku pracy. Słusznie również odrzucono wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego wskazaną przez podatnika i ustalono wysokość tego dochód z odwołaniem do danych zgromadzonych przez L. Ośrodek Doradztwa Rolniczego na poziomie 1.1800 zł z 1 ha. WSA podkreślił, że informacja tego organu z dnia 19 czerwca 2009 r. miała charakter opinii wyspecjalizowanej jednostki w rozumieniu art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej.
Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania regulujących postępowanie dowodowe.
5. Od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że postępowanie organów podatkowych dotknięte było wadami, które uniemożliwiały prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie,
- na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, poprzez jego błędna wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., poprzez przyjęcie, że to wyłącznie na podatniku spoczywa nieograniczony ciężar dowodowy w sprawie oraz poprzez przyjęcie, że podatnik miał nieograniczony w czasie obowiązek gromadzenia dowodów na okoliczność uzyskiwanych dochodów ze sprzedaży gospodarstwa rolnego, sprzedaży płodów, inwentarza, drewna, by móc wykazać pokrywanie wydatków środkami pochodzącymi ze źródeł ujawnionych.
Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych jej podstawami i wnioskami (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej - P.p.s.a.) za zasadny uznać należało zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w 2007 r.) z innych jednak powodów niż zostały podane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
6.1. Na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 i ust. 3 u.p.d.o.f. doszło do wszczęcia wobec skarżącego postępowania podatkowego zmierzającego do ustalenia wysokości przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Właściwa wykładnia wskazanych przepisów, a przede wszystkim definicji przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, przyjętej w art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., decydowała zarówno o ich zastosowaniu do ustalonego stanu faktycznego sprawy, jak również stanowiła podstawę do wskazania właściwych kierunków postępowania dowodowego oraz roli organu podatkowego i strony w tym postępowaniu dążących do pełnego wyjaśnienia źródeł przychodów, z których pokryte zostały wydatki ponoszone przez podatnika w danym roku podatkowym. Z treści wskazanego w podstawach skargi kasacyjnej art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w 2007 r. wynika, że wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym przed poniesieniem tych wydatków lub zgromadzeniem mienia, pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.
Można zatem przyjąć, że opodatkowanie w sytuacjach, o jakich mowa w powołanych przepisach następuje na podstawie tzw. znamion zewnętrznych (tj. wydatków) świadczących o położeniu ekonomicznym podatnika. Oznacza to, że organ podatkowy na podstawie wyżej wskazanych przepisów uprawniony jest do porównania wysokości wydatków, jakie podatnik poniósł w ciągu roku podatkowego, do wartości opodatkowanego bądź zwolnionego z podatków mienia, jakie zgromadził w tym roku oraz mienia, które zgromadził wcześniej, tj. przed rozpoczęciem danego roku podatkowego. W konsekwencji, w przypadku gdy stwierdzone zostanie, że poniesione wydatki nie znajdują pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów oraz zgromadzonym wcześniej mieniu, organy podatkowe zyskują uprawnienia do przyjęcia, że podatnik osiągnął przychody ze źródeł, których nie ujawnił.
6.2. Podnoszone wątpliwości w zakresie stosowania przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. stały się źródłem skargi skierowanej do Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09 w pkt 2 sentencji orzekł, że "Art. 20 ust. 3 powyższej ustawy, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2006r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 konstytucji".
W tym miejscu wskazać należy, że mimo, iż wskazany wyrok TK dotyczy stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2007 r., to zdaniem NSA w składzie rozpoznającym sprawę, ocena konstytucyjności przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. dokonana przez Trybunał, nie może zostać pominięta na gruncie rozpoznawanej sprawy. Powyższe jest o tyle uzasadnione, że zmiana przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., która miała miejsce z dniem 1 stycznia 2007 r., miała jedynie charakter porządkujący i w żaden sposób nie wpływała na dotychczasową konstrukcję tego przepisu i nie eliminowała wątpliwości, co do jego konstytucyjności. Tym samym, NSA stanął na stanowisku, że ocena art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., dokonana przez TK w wyroku z 18 lipca 2013 r., Sygn. akt 18/09, musi być uwzględniona również w sprawie dotyczącej 2007 r.
Powołany wyrok TK dotychczas nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw i nie zostało podane jego pełne uzasadnienie. Z umieszczonego na stronie Trybunału Konstytucyjnego wyjaśnienia dotyczącego podjętego rozstrzygnięcia wynika, że stwierdzając naruszenie art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 konstytucji przez dwa z kwestionowanych przepisów prawnych (art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. i art. 68 §4 Ordynacji podatkowej), Trybunał Konstytucyjny wskazał, że są one obarczone bardzo poważnymi wadami legislacyjnymi dotyczącymi ich konstrukcji i treści. Wprowadzając szczególnie restrykcyjną instytucję podatku od dochodów nieujawnionych, ustawodawca unormował ją w trzech lakonicznych przepisach, które w większości okazały się nieprecyzyjne i niejednoznaczne. Można przy tym zaryzykować stwierdzenie, że w rzeczywistości tworzą one jedynie szkielet omawianej instytucji, gdyż ona sama została w istotnym stopniu ukształtowana dopiero w praktyce. Do tej pory niektórych wątpliwości nie dostrzeżono należycie w orzecznictwie, z kolei w wypadku tych, które zauważono i wyjaśniono, mamy do czynienia - wbrew zasadzie in dubio pro tributario (nakaz rozstrzygania na korzyść podatnika) - z rozstrzygnięciami na niekorzyść podatników. Podstawowy zarzut, jaki należy postawić zaskarżonym regulacjom, dotyczy wyjątkowo niejasnego ukształtowania pojęcia przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych, niejednoznacznego określenia zasad dotyczących biegu terminu do ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od dochodów nieujawnionych oraz braku możliwości uwzględnienia zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego powstałego na zasadach ogólnych. Pozostałe zastrzeżenia związane z: rozkładem ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym podatku od dochodów nieujawnionych, określeniem zakresu obowiązków dokumentacyjnych ciążących na podatniku, opodatkowaniem przychodów wynikających z czynności niemogących być przedmiotem prawnie skutecznej umowy oraz zbiegu instytucji ustalenia podatku od dochodów nieujawnionych i określenia wysokości zobowiązania podatkowego powstałego na zasadach ogólnych, miały wprawdzie mniejsze znaczenie, jednak istotnie pogłębiły przekonanie o naruszeniu wymogów ustawy zasadniczej. Należy przypomnieć, że w świetle konstytucji wyróżnić trzeba dwa standardy poprawności legislacyjnej: zwykły, który dotyczy wszelkich regulacji prawnych (standard ten gwarantuje zasada poprawnej legislacji), oraz podwyższony, który dotyczy regulacji stanowionych w określonych obszarach (standard ten gwarantują zasady szczególnej określoności regulacji ograniczających prawa i wolności człowieka i obywatela, regulacji represyjnych czy daninowych). Trybunał podkreślił, że zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy prawne nie spełniały nawet wymogów właściwych dla standardu zwykłego, chociaż - jako unormowania podatkowe - winny realizować wymogi właściwe dla standardu podwyższonego (art. 84 i art. 217 konstytucji).
6.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę należało uwzględnić przy rozpoznawaniu sprawy ogłoszony wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013r., Sygn. akt SK 18/09 obalający domniemanie konstytucyjności przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Przepis, który utracił domniemanie konstytucyjności wskutek wyroku Trybunału został przez stronę powołany w ramach jednej z dwóch podstaw kasacyjnych. Dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. nie ma znaczenia, że w skardze kasacyjnej nie wskazano niezgodność tego przepisu (normy) z Konstytucją. Uwzględnienie przez NSA zapadłego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w takiej sytuacji pozostaje w granicach badania sprawy sądowoadministracyjnej w wyznaczonych przez stronę w skardze kasacyjnej granicach, a ustalona przez Trybunał niekonstytucyjność przepisu potwierdza usprawiedliwiony charakter podstaw wniesionej skargi kasacyjnej (por. uchwała NSA z dnia 7 grudnia 2009r., sygn. akt I OPS 9/09; publik. ONSAiWSA z 2010r. Nr 2, poz.16). We wskazanej sytuacji nie powstaje konieczność rozważania przez NSA kwestii czy związanie wynikające z art. 183 § 1 zd. 1 P.p.s.a. nie będzie stać na przeszkodzie bezpośredniemu działaniu przepisów konstytucyjnych.
W wyroku z dnia 13 marca 2007 r., sygn. K 8/07, (OTK-A 2007, nr 3, poz. 26), Trybunał Konstytucyjny formułując w istocie wskazówkę dla sądów, jak uwzględniać wyroki Trybunału w sprawach będących w toku, stwierdził m.in.: "Mimo że utrata mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne (derogacja, zmiana prawa w zakresie obowiązywania) następuje z datą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami administracyjnymi lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością. Już bowiem z momentem publicznego ogłoszenia wyroku (co jest zawsze wcześniejsze niż moment derogacji niekonstytucyjnego przepisu przez promulgację wyroku) następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne albo w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału (odroczenia derogacji przepisu w wyroku Trybunału), albo z uwagi na zasady intertemporalne, albo np. z uwagi na posiłkowanie się zasadą tempus regit actum (co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych), powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności. Sądy orzekają na podstawie procedur, w obrębie których toczy się postępowanie, i z wykorzystaniem instrumentów będących do ich dyspozycji oraz kompetencji im przysługujących. Okoliczność, że w tych ramach sądy mają zastosować przepisy, które obowiązywały w dacie zaistnienia zdarzeń przez nie ocenianych, ale następnie zostały uznane za niekonstytucyjne w wyroku Trybunału Konstytucyjnego i na skutek tego nie obowiązują w dacie orzekania, w zasadniczy sposób wpływa na swobodę sądów w zakresie dokonywania wykładni tych przepisów. (...) Tego rodzaju autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje zakotwiczenie w art. 8 Konstytucji i jest wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji w drodze kierowania się wykładnią zgodną z Konstytucją.
6.4. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że w przypadku skarżącego zasadność opodatkowania podatkiem dochodowym przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach (art. 10 ust. 1, art. 20 ust. 1 i 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.) będzie podlegać ocenie z uwzględnieniem treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013r., Sygn. akt SK 18/09. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji w pierwszej kolejności uwzględni, czy w powstałej sytuacji zachodzą podstawy orzekania wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej obligujące ten sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji nie zachodzi równocześnie podstawa do składania przez skarżącego wniosku o uruchomienie po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego procedury wynikającej z art. 240 §1 pkt 8 Ordynacji podatkowej.
6.5. Mając na względzie wszystkie przytoczone okoliczności uwzględniając skargę kasacyjną organu orzeczono na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. i zaskarżony wyrok uchylono w całości, a sprawę przekazano Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a. oraz §14 ust. 2 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) i §6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013, poz. 490).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło