II SA/Gd 963/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku w sprawie ujawnienia prawa własności Gminy w księdze wieczystej, podjęcia negocjacji co do wysokości odszkodowania za działkę stanowiącą drogę wewnętrzną 1. oddala skargę w części dotyczącej zwrotu wniosku w sprawie ujawnienia prawa własności Gminy w księdze wieczystej, 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy z dnia 29 marca 2010 r., nr [...], oba w części dotyczącej zwrotu wniosku w sprawie podjęcia negocjacji w celu ustalenia wysokości odszkodowania za działkę nr położoną w L. G., 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Z. K. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący Z.K. zwrócił się do Wójta Gminy z wnioskiem o sprostowanie błędu pisarskiego polegającego na wskazaniu w uzasadnieniu decyzji administracyjnej z dnia 25 lipca 1994 r., nr [...] wydanej przez Wójta Gminy, że działka nr [...] przechodzi na własność Gminy z mocy prawa, gdy tymczasem na własność Gminy z mocy prawa przeszła działka nr [...], ujawnienie w księdze wieczystej przez Gminę jej prawa własności działki nr [...] oraz o podjęcie negocjacji w celu ustalenia wysokości odszkodowania należnego wnioskodawcy z tytułu przejścia na Gminę własności działki nr [...] w wyniku wydzielenia jej pod drogę publiczną - poprzez nadesłanie propozycji organu, co do wysokości odszkodowania. Odnośnie wniosku w części dotyczącej żądania sprostowania błędu pisarskiego Wójt Gminy postanowieniem z 29 marca 2010 r., nr [...] odmówił sprostowania błędu, zaś skarga Z. K. na, utrzymujące to postanowienie w mocy, postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 października 2010 r., nr [...], była przedmiotem odrębnego postępowania i została oddalona wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 962/10. Wniosek w pozostałym zakresie został załatwiony postanowieniem Wójta Gminy z dnia 29 marca 2010 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 66 § 3 oraz 123 k.p.a., w którym organ I instancji zwrócił wniosek skarżącemu. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że właściwym w sprawach objętych wnioskiem jest sąd powszechny. Zdaniem Wójta żądania wniosku mają charakter cywilnoprawny, dlatego zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a. należało podanie zwrócić skarżącemu. Odwołując się od tego postanowienia skarżący wskazał, że nie wzywał organu do dokonania wpisu w księdze wieczystej, tylko złożenia odpowiedniego wniosku w tej sprawie, do czego organ jako właściciel jest zobowiązany z mocy prawa. Ponadto, organ z mocy prawa jest zobowiązany do podjęcia negocjacji w sprawie odszkodowania wywłaszczonej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 21 października 2010 r., nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że przedmiotowa działka nie posiada statusu drogi publicznej i dlatego żądania wnioskodawcy mają charakter cywilny. Z tego powodu postanowienie organu I instancji było prawidłowe. Skarżący w skardze do Sądu zarzucił postanowieniu Kolegium: 1. naruszenie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.) poprzez jego zastosowanie, 2. naruszenie art. 66 § 3 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, 3. naruszenie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tj. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) poprzez jego nie zastosowanie, 4. naruszenie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie. Powołując się na powyższe zarzuty skarżący domagał się uchylenia postanowień organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, że sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd oddalił skargę w części rozstrzygnięcia dotyczącego żądania ujawnienia przez Gminę w księdze wieczystej jej prawa własności do przedmiotowej działki. Wszelkie żądania związane z zakładaniem i prowadzeniem ksiąg wieczystych, w tym ewentualne roszczenia o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, są uregulowane w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) i mają charakter cywilnoprawny. Okolicznością bezsporną było bowiem, że własność przedmiotowej działki przysługiwała Gminie. W takiej sytuacji ustawodawca przewidział możliwość wytoczenia powództwa na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Roszczenie to jednakże regulowane jest normami prawa cywilnego i sądem właściwym do orzekania w tej sprawie jest sąd powszechny. Zasadnym było zatem, stosownie do art. 66 § 3 k.p.a., zwrócenie wniosku skarżącego w tym zakresie. Również zarzut naruszenia art. 35 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie mógł prowadzić do uwzględnienia skargi w powyższym zakresie. Przepis ten ma na celu zapewnienie zgodności stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości oraz usprawnienie postępowania wieczystoksięgowego. Wyłączona jest możliwość stosowania tego przepisu w postępowaniu administracyjnym, gdyż jest to norma prawa cywilnego, mająca znaczenia dla odpowiedzialności odszkodowawczej właściciela za szkodę poniesioną wskutek nieujawnienia prawa przez właściciela. Odnośnie zaś wniosku skarżącego dotyczącego podjęcia negocjacji w celu ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowej działki Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. – dalej jako u.g.n.), za działki gruntu, wydzielone pod drogi publiczne, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Z powyższego przepisu wynika, że obligatoryjnym jest przeprowadzenie negocjacji celem uzgodnienia wysokości odszkodowania. Organ administracji zobligowany jest zatem zareagować na propozycję rozpoczęcia negocjacji. Nie muszą się one oczywiście zakończyć porozumieniem, co więcej w przypadku gdy organ jest przekonany o niezasadności żądania powinien odmówić prowadzenia negocjacji. W takim przypadku wypełniona zostaje przesłanka braku porozumienia co do wysokości odszkodowania i strona postępowania może następnie skorzystać z norm regulujących ustalanie i wypłatę odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Wywody organów dotyczące wywłaszczenia przedmiotowego gruntu pod urządzenie drogi publicznej nie miały decydującego znaczenia w kwestii możliwości wezwania przez stronę skarżącą organu do przystąpienia do negocjacji co do odszkodowania. Nawet, jeśli organ i strona skarżąca prezentowali i prezentują w tej kwestii odmienne stanowisko, skarżący mógł zwrócić się o podjęcie negocjacji w kwestii odszkodowania. Zawarcie porozumienia w kwestii odszkodowania zależy od woli skarżącego oraz organu, które występują tu jako podmioty równorzędne względem siebie. Na tym etapie postępowania organ nie ma obowiązku uzasadniania swojego stanowiska, gdyż nie wykonuje żadnej funkcji władczej wobec wnioskodawcy. Jednakże koniecznym jest, aby właściwy organ, otrzymując od właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości propozycje przystąpienia do negocjacji, w odpowiedniej formie (pisemnej) poinformował stronę o braku zamiaru przystąpienia do negocjacji. Mieć bowiem należy na względzie, że stanowisko właściwego organu o rezygnacji z uzgodnienia wysokości odszkodowania w drodze negocjacji, stanowi dla właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, podstawę do złożenia wniosku do starosty o ustalenie i wypłacenie odszkodowania. Z tego względu organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania poprzez błędne zastosowanie art. 66 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie wskazać jedynie należy, że na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. nie sposób skonstruować żadnego roszczenia, które mogłoby być realizowane przed sądem powszechnym. Dlatego w tym zakresie postanowienia organów obu instancji podlegały uchyleniu. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego wskazania w podstawie zaskarżonego postanowienia art. 29 ust. 2 ustawy z 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.), uznać należy ten argument za słuszny. Przepis ten odnosi się do koncesji na wydobywanie kopalin i nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest odniesienia się do tej regulacji. W istocie jego zamieszczenie w podstawie prawnej postanowienia uznać należy za omyłkę pisarską, która nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, nie mniej organy administracji powinny takich błędów unikać. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając ze bezzasadną skargę na postanowienia organów obu instancji, w części dotyczącej zwrotu wniosku w sprawie ujawnienia prawa własności Gminy w księdze wieczystej, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, zaś na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w punkcie drugim sentencji wyroku, uchylił postanowienia organów obu instancji w części dotyczącej zwrotu wniosku w sprawie podjęcia negocjacji w celu ustalenia wysokości odszkodowania za działkę nr [...] położoną w L. G. Wskazówki dla organów administracji ponownie rozpoznających sprawę wynikają wprost z poczynionych rozważań Sądu. Organy obowiązane są do ich zastosowania. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).