I OZ 356/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenie E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 555/11 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 17 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 6 marca 2012 r.,sygn. akt I SA/Wa 555/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi E.S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 17 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż wyrokiem z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 555/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E.S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 17 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2011 r. stwierdzono prawomocność powyższego wyroku. Pismem z dnia 21 lutego 2012 r. skarżący E.S. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. We wniosku podniósł, że posiada rolnicze wykształcenie zawodowe "na szczeblu podstawowym" oraz, że nie był reprezentowany przed sądem przez profesjonalnego pełnomocnika. Opisał ponadto swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Skarżący podkreślił również, że był "całkowicie nieświadomy" procedury sądowej, co doprowadziło do niedotrzymania przez niego terminów procesowych. Wydając zaskarżone postanowienie, Sąd I instancji podniósł, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wskazał, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych nieznajomość prawa, nie stanowi przesłanki wykluczającej istnienia winy strony. Podkreślenia ponadto wymaga, że norma zawarta w art. 6 P.p.s.a. nakłada na sądy administracyjne obowiązek udzielania niezbędnych wskazówek i pouczeń tym, którzy nie mogą jej uzyskać bezpośrednio od adwokata lub radcy prawego. Obowiązkiem sądu jako instytucji było zatem przygotowanie m.in. określonych wzorów druków, które wraz z innymi informacjami udzielają stronom potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych. Właśnie takim pismem było zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy z dnia 4 sierpnia 2011 r. gdzie w pouczeniu zawarto informację, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Jak wynika natomiast z akt sprawy skarżący odebrał powyższe pismo w dniu 22 sierpnia 2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru karta 42). W ocenie Sądu I instancji, nie można zatem przyjąć wyjaśnień skarżącego, że nie posiadał wiedzy potrzebnej do terminowego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W zażaleniu na powyższe postanowienie E.S. zarzucił naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie wynikające z błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że strona skarżąca ponosi winę uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu powtórzył argumentacją zawartą we wniosku o przywrócenie terminu. Powołując się na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08 niepubl.). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Okoliczności uprawdopodobniającej brak winy w dochowaniu terminu nie stanowi nieznajomość prawa (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 153/97, publ. LEX nr 37127). Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 28 września 2011 r. jak tego wymaga art. 87 § 2 P.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie uznał, że podnoszone przez stronę skarżącą argumenty, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu. W zawiadomieniu o terminie rozprawy skarżący został w sposób jednoznaczny pouczony, iż uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, a złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną (k. 40 akt sądowych). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji