I OSK 330/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-06-26
Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Joanna Runge – Lissowska, Olga Żurawska - Matusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami może zostać wydana pomimo zatarcia ukarania za wykroczenia drogowe i czy organy administracji mogą samodzielnie weryfikować dane z ewidencji kierowców prowadzonej przez Policję?Ratio decidendi
Decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym ma charakter związany i organ administracji nie ma uznania co do jej wydania, jeśli Komendant Policji złoży wniosek. Organy administracji nie mogą samodzielnie weryfikować danych z ewidencji kierowców prowadzonej przez Policję, a zatarcie ukarania za wykroczenia drogowe nie wpływa na obowiązek wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.Stan faktyczny
Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi w 2006 roku wystąpił z wnioskiem o skierowanie J. C. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami z powodu przekroczenia 24 punktów karnych. Prezydent Miasta Łodzi wydał decyzję skierowania na egzamin, która została utrzymana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. WSA w Łodzi stwierdził nieważność decyzji z powodu błędnego określenia terminu egzaminu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent ponownie skierował J. C. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania z powodu przedawnienia i zatarcia ukarania, co zostało oddalone przez organy i sądy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędzia del. WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Łd 4/11 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 4/11 oddalił skargę J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami.
Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego:
W dniu [...] stycznia 2006 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi wystąpił do Prezydenta Miasta Łodzi z wnioskiem o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. B, z uwagi na otrzymanie przez niego w okresie od [...] listopada 2004 r. do [...] września 2005 r., łącznie 28 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Prezydent Miasta Łodzi skierował skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. B. W decyzji organ pierwszej instancji zakreślił datę [...] października 2007 r., jako datę graniczną, do której strona jest zobowiązana poddać się egzaminowi.
W wyniku złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z dnia [...] października 2007 r. utrzymało powyższe rozstrzygnięcie w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 819/11 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] sierpnia 2007 r. Sąd wskazał, że decyzje organów administracji obu instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, bowiem określały graniczny termin, w którym podmiot kierowany na sprawdzenie kalifikacji w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami miał poddać się egzaminowi, podczas gdy przepisy prawa nie przyznają im takiego uprawnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 960/08 oddalił skargę kasacyjną Kolegium.
Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta Łodzi pismem z dnia [...] lutego 2010 r. poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, stosownie do treści art. 10 k.p.a.
W odpowiedzi skarżący wystąpił o umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie i usunięcie z rejestru popełnionych przez niego wykroczeń skutkujących ukaraniem odpowiednią liczbą punktów.
Prezydent Miasta Łodzi wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z zapytaniem co do aktualności wniosku z dnia [...] stycznia 2006 r. o skierowanie skarżącego na sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. B.
Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi pismem z dnia [...] marca 2010 r. poinformował, iż J. C. w prowadzonej przez organ ewidencji posiada w dalszym ciągu 28 punktów karnych, które nie zostaną usunięte z ewidencji do czasu poniesienia konsekwencji za przekroczenie dopuszczalnego limitu punktów. Stąd wniosek z dnia [...] stycznia 2006 r. pozostaje aktualny.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Prezydent Miasta Łodzi skierował skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. B.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. C. zarzucając naruszenie art. 170 i art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.); art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy o ruchu drogowym; art. 7, art. 77 § 1, art. 6 i art. 8 k.p.a. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Uzasadniając wskazał, iż prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 września 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 819/07 tworzy stan powagi rzeczy osądzonej między stronami postępowania w zakresie posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami. Powyższe oznacza, że nie można wszcząć postępowania w tym samym przedmiocie i pomiędzy tymi samymi stronami. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że sprawa o to samo roszczenie została prawomocnie osądzona. Ponadto skarżący powołując się na przepisy rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r. oraz art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń wskazał, że jego ukaranie uległo zatarciu z mocy prawa, co winno skutkować usunięciem z ewidencji posiadanych przez niego punktów karnych. Kwestię tą w sposób zbieżny reguluje ustawa Kodeks wykroczeń skarbowych. Z powyższych względów w ocenie skarżącego, brak jest podstaw prawnych do skierowania go na sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. B. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania skarżący wskazał, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. organy administracji rozpatrują ponownie sprawę w stanie faktycznym i prawnym, w jakim znajduje się ona w dacie orzekania. Stąd z uwagi na fakt, iż w dniu wydania przez organ pierwszej instancji nastąpiło zatarcie ukarania, organ winien umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Nieustalenie w sposób pełny materiału dowodowego, w tym nie uzyskanie aktualnych danych co do karalności strony stanowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. skutkujące wadliwością decyzji. Takie postępowanie stanowi w ocenie skarżącego naruszenie zasad zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) oraz praworządności (art. 6 k.p.a.).
Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że zaskarżona decyzja jest konsekwencją wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 819/07, którym sąd stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tej sprawie. Zdaniem organu w takiej sytuacji oczywistym jest fakt, że sprawa ta podlega ponownemu rozpoznaniu przez właściwy organ. Organ odwoławczy wskazał nadto, że w obiegu prawnym nie znajduje się żadna decyzja uprawnionego organu, która odnosiłaby się do skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami. Stąd niezasadnym w ocenie organu jest zarzut skarżącego powagi rzeczy osądzonej. Organ wskazał ponadto na art. 153 p.p.s.a. oraz art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d. Obowiązek wydania decyzji przez Komendanta wynika z przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym, która nie pozostawia w tym zakresie uznania organom orzekającym w sprawie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. oraz art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń organ odwoławczy stwierdził, że organy administracji publicznej orzekające w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie realizują powołanych przez skarżącego norm prawnych, a zatem nie mogło dojść do ich naruszenia. W ocenie organu odwoławczego za niezasadne należało również uznać zarzuty naruszenia wskazanych przepisów procedury administracyjnej. Wskazać bowiem należy, że w sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazujących na konieczność umorzenia postępowania, a akta sprawy zawierają aktualną informację z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Natomiast co do zarzutu naruszenia art. 6 i art. 8 k.p.a. Kolegium wskazało, iż to właśnie wydanie zaskarżonej decyzji stanowi wyraz realizacji zasad, o których mowa w ww. przepisach.
Od tego wyroku skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie:
- art. 171 p.p.s.a. poprzez pominięcie stanu powagi rzeczy osądzonej w sprawie skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. B, z uwagi na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 819/07 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 960/08;
- § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w związku art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń poprzez nieuwzględnienie okoliczności zatarcia z mocy prawa ukarania popełnionych przez niego wykroczeń w ruchu drogowym i wynikającej z powyższego konieczności ich usunięcia z ewidencji;
- art. 7 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy w takim stanie faktycznym i prawnym, w jakim znajduje się ona w dacie orzekania, a który to stan uzasadniał umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.;
- art. 77 § 1, art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności procesowych zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, tj. uzyskania aktualnych danych o jego karalności, a w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiania zaufani obywateli do organów państwa i zasady praworządności.
Wniósł ponadto o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniesioną skargę skarżący ponowił argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, wyjaśniając w pierwszej kolejności istotę powagi rzeczy osądzonej i wskazując w tym zakresie na treść art. 170 i 171 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że powaga rzeczy osądzonej powinna być oceniana według istoty orzeczenia w związku ze stanem sprawy mającym swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu za nietrafny uznać należało zarzut skarżącego co do pominięcie stanu powagi rzeczy osądzonej w sprawie skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. B, z uwagi na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 819/07 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 960/08. Jak wynika bowiem z treści uzasadnienia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2007 r. sąd rozpoznawał sprawę jedynie w zakresie dotyczącym zakreślenia skarżącemu granicznego terminu, w którym winien się poddać kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W pozostałym merytorycznym zakresie, dotyczącym zasadności skierowania skarżącego na sprawdzenie kwalifikacji, sąd nie dokonał kontroli zgodności decyzji z prawem, uznając to za przedwczesne. Dla zbadania zakresu powagi rzeczy osądzonej należy kierować się również uzasadnieniem orzeczenia.
Sąd wskazał ponadto na art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), a także na § 7 ust. 1 pkt 2 oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.) i stwierdził, że skoro w dniu [...] września 2005 r. przypisana skarżącemu liczba punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego przekroczyła 24 punkty, to Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi obowiązany był do złożenia wniosku o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Odnośnie do naruszenia § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w związku art. 46 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1975 r. Kodeks wykroczeń (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 46 poz. 275) sąd wskazał, że podstawą decyzji był art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 130 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów wykonawczych. Z treści powołanych przepisów wyraźnie wynika, że regulują one działania Policji, a nie starosty. Stąd należało uznać, iż organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły powołanego przez skarżącego § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r., a tym bardziej przepisów Kodeksu wykroczeń, który w sprawie administracyjnej rozstrzygniętej kontrolowaną decyzją nie miał zastosowania. Natomiast bez znaczenia pozostaje kwestia, czy w dniu orzekania przez organ właściwy w sprawach wydawania prawa jazdy w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami, wpisy stanowiące podstawę sporządzenia wniosku przez wojewódzkiego komendanta Policji, pozostają nadal w ewidencji, czy też, stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia, zostały z niej usunięte wobec zatarcia ukarania (skazania). Zatarcie ukarania (skazania) za czyny stanowiące naruszenie przepisów ruchu drogowego po skierowaniu wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy nie ma wpływu na możliwość orzekania przez właściwy organ w tym przedmiocie. Organ nie jest uprawniony do weryfikowania, czy wpisy ostateczne na dzień sporządzenia wniosku nadal są ujęte w ewidencji, czy też w okresie po skierowaniu wniosku nastąpiło ich wykreślenie wobec zatarcia ukarania (skazania). Przekroczenie liczby 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego, z którym wiązało się przypisanie odpowiedniej liczby punktów skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie we wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wniosku. Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji stanowi administracyjnoprawną konsekwencję przekroczenia określonej przez ustawodawcę liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W ocenie sądu nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności procesowych zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, tj. uzyskania aktualnych danych o jego karalności. Wskazać bowiem należy, iż przesłanką wydania na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami jest przekroczenie 24 punktów przypisanych kierowcy w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Bez znaczenia na wynik sprawy pozostaje zatem kwestia karalności skarżącego. Bezsporne pozostaje również, iż w sprawie nie wystąpiła jakakolwiek przesłanka uzasadniająca umorzenie postępowania. Niezrozumiałym wydaje się również zarzut naruszenia art. 6 i art. 8 k.p.a. Wyrażona w art. 6 k.p.a. zasada praworządności oznacza, iż podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnej stanowić może tylko ustawa bądź przepisy wykonawcze wydane na podstawie i w ramach wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie. Jak już wcześniej wskazano zaskarżona decyzja wydana została na podstawie obowiązujących przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. Natomiast powołana w art. 8 k.p.a. zasada zaufania obywateli do organów państwa uznawana jest za klamrę, spinającą całość ogólnych zasad postępowania. Realizacja tej zasady następuje poprzez podejmowanie przez organy administracji wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, uwzględnianie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, udzielanie należytej i wyczerpującej informacji, zapewnianie stronom czynnego udziału na każdym etapie postępowania, wyjaśnianie przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwieniu sprawy czy szybkość postępowania organu. W ocenie sądu postępowanie organów administracji w niniejszej sprawie w pełni odpowiadało powyżej wskazanym wymogom.
Od tego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
- przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 171 p.p.s.a przez pominięcie, że prawomocne wyroki sądów administracyjnych - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 września 2009 roku, sygn. akt SA/ Łd 819/07 w sprawie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie kierowania pojazdami utrzymany w mocy przez wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2009 roku, sygn. akt I OSK 960/08 wespół z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2009 roku, sygn. akt III SA/Łd 549/08 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami tworzą stan powagi rzeczy osądzonej między stronami postępowania w zakresie moich uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznym i wiąże nie tylko strony;
- naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe stosowanie, a mianowicie art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. "b" ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy o ruchu drogowym, w związku z art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń, przez nieuwzględnienie okoliczności, że ukarania skarżącego za wykroczenia w ruchu drogowym uważa się za niebyłe (uległo zatarciu z mocy prawa) i powinny być one usunięte z ewidencji, co tym samym sprawia, że brak jest podstaw do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami mechanicznymi,
- ponadto mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. art. art. 6 k.p.a., 7 k.p.a, 8 k.p.a., 77 § 1 k.p.a, 105 § 1 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, to jest uzyskania aktualnych danych o mojej karalności i w związku z tym nie zachowanie zasady prawdy obiektywnej i w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa przez niespełnienie wymogu praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy, co jest zasadniczą treścią zasady praworządnością ponadto przez nierozpatrzenia ponownie sprawy w takim stanie faktycznym i prawnym, w jakim znajduje się ona w dacie orzekania, a który to stan uzasadniał umorzeniu postępowania (wobec tego, że postępowa nie stało się bezprzedmiotowe).
Wniósł ponadto o uchylenie tego wyroku w całości. W uzasadnieniu wskazał na powagę rzeczy osądzonej w jego sprawie. Ponadto, ponoszone przez niego kary za wykroczenia uległy zatarciu. Wobec tego, brak jest podstaw do kierowania go na sprawdzenie umiejętności kierowania pojazdami, bowiem przyczyna skierowania przestała istnieć z mocy prawa. Ponadto, celem postępowania odwoławczego jest nie tylko kontrola wydanego rozstrzygnięcia, ale również uzupełnienie stanu faktycznego sprawy i uwzględnienie zmian w stanie prawnym. Organ naruszył ponadto szereg zasad ogólnych postępowania.
W piśmie procesowym skarżący raz jeszcze wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, wskazując na aspekt czasowy zdarzeń, na jakie organy powołały się wydając decyzje. Komendant Policji niezgodnie z prawem nie usunął wpisów w ewidencji wpisów dotyczących naruszenia kodeksu wykroczeń, a rozstrzygnięcia oparły się ty tej nieprawidłowej informacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. Niezasadny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 171 p.p.s.a. Prawidłowo Sąd I instancji wyjaśnił w uzasadnieniu, że za nietrafny uznać należało zarzut skarżącego co do pominięcia stanu powagi rzeczy osądzonej w sprawie skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. B, z uwagi na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 819/07 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 960/08. Jak wynika bowiem z treści uzasadnienia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2007 r. sąd rozpoznawał sprawę jedynie w zakresie dotyczącym zakreślenia skarżącemu granicznego terminu, w którym winien się poddać kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W pozostałym merytorycznym zakresie, dotyczącym zasadności skierowania skarżącego na sprawdzenie kwalifikacji, sąd nie dokonał kontroli zgodności decyzji z prawem, uznając to za przedwczesne. Dla zbadania zakresu powagi rzeczy osądzonej należy kierować się również uzasadnieniem orzeczenia. Stąd też w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art.171 p.p.s.a.
Bezzasadne są również zarzuty dotyczące naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe stosowanie, a mianowicie art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. "b" ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy o ruchu drogowym, w związku z art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń, przez nieuwzględnienie okoliczności, że ukarania skarżącego za wykroczenia w ruchu drogowym uważa się za niebyłe (uległo zatarciu z mocy prawa) i powinny być one usunięte z ewidencji.
Zgodnie z 114 ust. 1 pkt. 1 lit. "b" ustawy - Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art.130 ust.1. Należy wyraźnie podkreślić, że decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d. ma charakter związany. Oznacza to, że właściwy starosta nie ma wyboru co do możliwości skierowania lub odstąpienia od niego w przypadku złożenia wniosku przez komendanta.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy o ruchu drogowym, w związku z art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń, przez nieuwzględnienie okoliczności, że ukarania skarżącego za wykroczenia w ruchu drogowym uważa się za niebyłe (uległo zatarciu z mocy prawa) i powinny być one usunięte z ewidencji należy przede wszystkim stwierdzić, że zarzut ten sprowadza się do konieczności wyjaśnienia charakteru prawnego ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji.
Przypomnieć należy w tym miejscu, że zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Natomiast po myśli art. 130 ust. 4 ustawy Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz Ministrem Sprawiedliwości, mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, określi, w drodze rozporządzenia:
1) sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego;
2) warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji;
3) program szkolenia i jednostki upoważnione do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3;
4) liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia;
5) podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1.
W wykonaniu tak zakreślonej delegacji ustawowej w rozporządzeniu wskazano, że ewidencję kierowców prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych (§ 3 ust. 1). Osoba zainteresowana ma prawo uzyskać od Policji ustną informację lub zaświadczenie o wpisach ostatecznych lub tymczasowych dotyczących punktów odpowiadających dokonanym przez siebie naruszeniom. Informacji udziela się lub zaświadczenie wydaje się w siedzibie organu prowadzącego ewidencję lub, w miarę możliwości technicznych, w innej jednostce Policji (§ 9). Ponadto informacji o wpisach udziela się podmiotom wymienionym w § 10.
Natomiast zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Zestawienie tych przepisów wskazuje w sposób jednoznaczny, że ewidencja, o której mowa, jest urządzeniem szczególnym, oddanym w całości do wyłącznej kompetencji wskazanego organu Policji. Oznacza to m.in. że to w gestii Policji leży wpisywanie i usuwanie punktów w przedmiotowej ewidencji. W wyroku z dnia 15 marca 2012r. I OSK 413/11 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował pogląd zgodnie z którym; Dane z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wiążą organ właściwy w sprawie skierowania kierowcy na kontrolny egzamin sprawdzający i organ ten nie może prowadzić samodzielnych ustaleń w zakresie objętym ewidencją. Tym samym zasadnie wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły powołanego przez skarżącego § 5 ust.2 rozporządzenia jak również przepisów kodeksu wykroczeń, które w sprawie administracyjnej kontrolowanej zaskarżoną decyzją nie miały zastosowania. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ten pogląd, że organy w niniejszej sprawie nie mogły naruszyć wskazanych przepisów w tym również powoływanego art.46 § 1. Kodeksu wykroczeń, albowiem organy te nie tylko nie stosowały, ale nie mogły stosować wskazanych przepisów. Jak wyjaśniono wyżej kwestia prowadzenia ewidencji dokonywania w niej wpisów należy do innych organów, organów Policji, w tym zakresie stronom przysługują określone środki prawne kierowane do organów Policji. Nie jako na marginesie tych rozważań należy tylko stwierdzić, że odrębnym zagadnieniem jest karalność za wykroczenia, wymierzenie kary z kodeksu wykroczeń, a wynikający z art. 114 ust.1 pkt 1 li.b ustawy Prawo o ruchu drogowym administracyjny obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.
Bezprzedmiotowe są również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj art. 6 k.p.a., 7 k.p.a, 8 k.p.a., 77 § 1 k.p.a, 105 § 1 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego dotyczących karalności skarżącego. Jak wskazywano już wyżej decyzja organu I instancji w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma charakter związany, tzn jeżeli komendant wojewódzki policji złoży na podstawie art.114 ust.1 pkt 1 lit.b ustawy Prawo o ruchu drogowym, wniosek o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem 24 punktów otrzymanych na podstawie art.130 ust.1 ustawy, to organ zobowiązany jest wydać decyzję w przedmiocie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, organ ten nie prowadzi samodzielnego postępowania dowodowego dotyczącego karalności osoby, której dotyczy wniosek, jak również nie prowadzi postępowania dotyczącego ewidencji i wpisów w niej zawartych.
Mając na uwadze powyższe, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione i nie zawierające usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło