IV SA/Wa 259/11

WyrokWSA w Warszawie2011-04-01

Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Małgorzata Małaszewska - Litwiniec, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna dotycząca wyłączenia części nieruchomości z zakresu reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności w zakresie ustalenia stanu faktycznego i oceny związku funkcjonalnego części majątku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77, 80 i 107 § 3 Kpa, gdyż organy nie wyjaśniły prawidłowo zakresu zespołu pałacowo-parkowego i nie umożliwiły stronom wypowiedzenia się co do wszystkich dowodów. Ponadto zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, gdyż w postępowaniu sądowym ujawniono nowe dokumenty istotne dla sprawy, które nie były znane organom w czasie wydawania decyzji. W konsekwencji sąd uchylił zaskarżone decyzje i wstrzymał ich wykonanie do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Stan faktyczny
Gmina W. zaskarżyła decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody z 2004 r., która stwierdzała, że zespół pałacowo-parkowy na nieruchomości w W. nie podlega pod działanie przepisów dekretu PKWN o reformie rolnej. Gmina podnosiła, że decyzja błędnie wyodrębniła części majątku i nie uwzględniła związku funkcjonalnego zespołu pałacowo-parkowego z gospodarstwem rolnym. WSA w 2008 r. oddalił skargę, ale NSA w 2010 r. uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r.; stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził od Ministra na rzecz Gminy W. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej Gminy W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza W., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. stwierdzającą, że nieruchomość oznaczona obecnie jako działki o numerach ew. [...], [...], [...], [...] i [...], o łącznej pow. 18,1386 ha, stanowiąca zespół pałacowo- parkowy położony w W., nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust.1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy W. na tę decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny na skutek skargi kasacyjnej, wywiedzionej przez tę Gminę, wyrok ten uchylił i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż w skład przejmowanego majątku o pow. całkowitej 1290,1366 ha wchodził zespół pałacowo - parkowy. W dniu owego przejścia pałac był spalony i opuszczony, a wobec tego nie mógł być i nie był wykorzystywany na cele reformy rolnej. O odbudowie pałacu zadecydowano dopiero w 1960 r., z przeznaczeniem go na Wojewódzki Ośrodek Sportu i rekreacji wraz z Domem Turysty i restauracją. W ocenie Ministra pałac nie nadawał się do realizacji celów dekretu PKWN i nie był na te cele wykorzystywany, zatem nie podpadał pod działanie przedmiotowego dekretu. Zespół składał się z parku, w którego wschodniej części usytuowany był dwór oraz z podwórza gospodarczego umieszczonego na południowy wschód od parku oraz z kolonii mieszkalnej. Organ wskazał, że poszczególne części majątku były od siebie fizycznie oddzielone płotem, murem, drogą, siatką i rowem, co pozwalało na wyodrębnienie z całego majątku części: dworsko-pałacowej, podwórza gospodarczego i kolonii mieszkalnej dla pracowników rolnych. Minister Rolnictwa i Rozwoju podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż wzajemne usytuowanie obiektów wchodzących w skład majątku pozwalało na wyodrębnienie części nie związanej z gospodarstwem rolnym i przyjęcie, że gospodarstwo rolne w majątku "K." mogło prawidłowo funkcjonować bez zespołu pałacowo-parkowego, z uwagi na brak związku funkcjonalnego między tymi częściami nieruchomości. Zebrana w sprawie dokumentacja oraz spójne zeznania świadków pozwalają - w ocenie organu odwoławczego - na przyjęcie, że zespół pałacowo- parkowy był wyodrębniony od gospodarstwa rolnego, za czym przemawia rozdzielność poszczególnych jego części, pożar pałacu, funkcja pełniona przez dwór jako miejsca wypoczynku oraz zamieszkania wyłącznie dla rodziny M. i M., brak przeznaczenia rolniczego i znaczenia dla gospodarki rolnej majątku. Organ nadto podkreślił, iż jakkolwiek właściciel majątku posiadał wszystkie władcze kompetencje w stosunku do swojego majątku ziemskiego, to jednak zatrudnienie zarządcy pozwalało na przyjęcie, iż wszelkie funkcje decyzyjne związane z bieżącym jego funkcjonowaniem były podejmowane poza terenem dworu. Organ naczelny powołując się na liczne orzecznictwo stwierdził, że pomiędzy nieruchomością ziemską a zespołem pałacowo-parkowym nie istniał ścisły i nierozerwalny związek, nie były współzależne, zespół pałacowo-parkowy mógł funkcjonować w oderwaniu od reszty przedmiotowych dóbr ziemskich. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina W., podnosząc zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez przyjęcie, że dopuszczalne jest orzekanie co do części przejętej nieruchomości ziemskiej oraz ustalenie, iż z przepisów dekretu nie wynika, aby na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości nie mające charakteru rolnego, a w szczególności nieruchomości, które nie pozostawały w funkcjonalnej łączności z gospodarstwem rolnym m.in. działki budowlane wydzielone prawnie i fizycznie przed 1 września 1939 r. Zarzucono nadto błędne przyjęcie, że wzajemne usytuowanie obiektów wchodzących w skład przejmowanego majątku pozwalało na racjonalne wyodrębnienie części niezwiązanej z gospodarstwem rolnym. W efekcie, w ocenie Gminy, błędnie uznano, że gospodarstwo rolne mogło funkcjonować bez zespołu pałacowo-parkowego, z uwagi na brak związku funkcjonalnego między tymi częściami nieruchomości. Podniesiono również zarzut naruszenia art. 2 § 1 i § 3 Kpc oraz art. 156 § 1 pkt 1 Kpa. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1633/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Gminy W., wyrokiem z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 483/09, uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera w istocie oceny legalności zaskarżonej decyzji, bowiem ocena Sądu pierwszej instancji sprowadza się do kilku ogólnikowych zdań bez odniesienia się do materiału dowodowego sprawy. Jednocześnie NSA wskazał, że Sąd pierwszej instancji nie ocenił wnikliwie postępowania przeprowadzonego przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w tym w zakresie uczynienia przez organ zadość wymogom ustanowionym w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa. Ogólne powołanie się na "zeznania świadków" budzi zastrzeżenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zważywszy, że w sprawie zeznawało kilkunastu świadków, a ich zeznania nie są jednolite i ze sobą zgodne. Nadto część świadków nie pamięta okoliczności istotnych dla sprawy. NSA zarzucił także, iż Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się w zakresie dokumentów złożonych przez Gminę W. na rozprawie w dniu 9 grudnia 2008 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro Sąd I instancji nie wydał postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu z dokumentów i dokumenty przyjął do akt sprawy, to należy uznać, że Sąd dopuścił z nich dowód, a zatem winien dokonać oceny przyjętego materiału dowodowego. Pismem procesowym z dnia 1 kwietnia 2010 r. pełnomocnik uczestników postępowania wniósł o oddalenie skargi, ponadto do pisma dołączył informacje prasowe dotyczące majątku w W. oraz działalności włókienniczej, prowadzonej odrębnie przez byłych współwłaścicieli tego majątku w celu wykazania, iż była ona źródłem utrzymania tego zespołu pałacowo-parkowego. Pismem procesowym z dnia 21 kwietnia 2010 r. pełnomocnik strony skarżącej, powołując się na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r., o sygn. P 107/08, wniósł o stwierdzenie nieważności zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wskazując, iż w sprawach dotyczących tzw. reformy rolnej właściwa jest droga postępowania przed sądami powszechnymi. Na rozprawie wniosek ten cofnął wobec stanowiska NSA, zawartego w uchwale z dnia 10.01.2011 r., sygn. akt I OPS 3/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych. Na wstępie podkreślenia wymaga, że obecnie w sprawach dotyczących orzekania na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) dopuszczalna jest droga postępowania administracyjnego. Pogląd ten wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącym obecnie Sąd wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r. Na marginesie należy zauważyć, iż stanowisko to jest konsekwencją podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 10 stycznia 2011 r. uchwały (sygn. akt I OPS 3/10), w której stwierdzono, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej cześć wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zm.). Niniejsza sprawa była uprzednio przedmiotem rozstrzygnięć Sądów Administracyjnych obu instancji. Naczelny Sąd Administracyjny - jak już wskazano - wyrokiem z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 483/09 uchylił poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1633/08 i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej Ppsa) wyrok NSA wiąże Sąd obecnie orzekający w niniejszej sprawie, w zakresie przedstawionej w nim wykładni prawa. Nadto należy mieć na względzie, że kontrola przeprowadzana przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zakresowo węższa niż ma to miejsce przed Sądem I instancji. W myśl art. 183 Ppsa, NSA rozstrzyga sprawę, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku WSA, w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu NSA może brać bowiem pod uwagę tylko nieważność postępowania. Rozpoznanie sprawy przed Sądem I instancji dokonuje się w znacznie szerszym zakresie. W myśl art. 134 Ppsa Sąd ten nie jest wszak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jedynie rozstrzygnąć w granicach sprawy. W Kontekście tych regulacji ustawowych uzasadnione jest, by Sąd I instancji rozpoznający sprawę ponownie, na skutek uwzględnienia skargi kasacyjnej, niezależnie od ustaleń poczynionych uprzednio przez WSA oraz ponad wskazania NSA, od początku dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy, z uwzględnieniem art. 134 Ppsa, co prowadzić może do dostrzeżenia innych jeszcze uchybień zaskarżonej decyzji, ponad podniesione w uprzednio prowadzonym postępowaniu sądowym. Sytuacja taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Wątpliwości Sądu budzi bowiem zakreślenie przyjętego w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. obszaru zespołu parkowo - pałacowego majątku W.. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów pałac wraz z gruntem, na którym jest posadowiony, oznaczony jest obecnie w ewidencji gruntów jako działka o nr [...] o pow. 6,86 ha. Organy nie wyjaśniły, z jakiego powodu przyjęły, iż zespół pałacowo- parkowy obejmował również działki o nr [...], [...], [...] i [...]. Wątpliwości te uzasadnia fakt, że obecnie działka o nr [...] stanowi łąki trwałe i teren zabudowy mieszkalnej. Należy podkreślić, iż w pierwotnym wniosku z dnia [...] sierpnia 2001 r. uczestnicy postępowania domagali się wydania decyzji o niepodaniu zespołu parkowo - pałacowego pod działanie dekretu PKWN jedynie w zakresie działek o nr [...] i [...]. Wniosek ten został zmodyfikowany późniejszym pismem z dnia [...] maja 2003 r. Organy obu instancji nie zawarły żadnych rozważań w zakresie istnienia lub braku związku funkcjonalnego pozostałych, wymienionych w sentencji decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r., uznanych za wchodzące w skład tego zespołu pałacowo-parkowego działek, z częścią gospodarczą, o przeznaczeniu rolniczym przedmiotowego majątku. Poczynione przez organy ustalenia można odnieść jedynie do działki ew. nr [...]. Nie ustalenia przeznaczenia owych pozostałych działek na dzień przejęcia przedmiotowego majątku na rzecz Skarbu Państwa. Nie jest także do końca oczywiste, czy wnioskodawcy definitywnie wycofali się z popierania swego wniosku w zakresie działki o nr ew. [...], jak to przyjął organ I instancji. Na rozprawie nadto pełnomocnik organu wniosła o uchylenie decyzji I instancji w całości. Wskazane uchybienia stanowią więc, w ocenie Sądu, naruszenie art. 7, 77, 107 § 3 Kpa, które - nie przesadzając wyników ustaleń, które winny zostać przeprowadzone w tym zakresie - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r., należy nadto uwzględnić ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażoną w wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r. Kontrolując rozstrzygnięcia obu instancji w tym aspekcie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie nadto z uwagi na zaistnienie przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. W dniu orzekania przez organy administracji publicznej istniały bowiem dokumenty, które nie były znane organom prowadzącym postępowanie, a ujawnione zostały w postępowaniu sądowym. Organy orzekając w niniejszej sprawie oparły się m.in. na księdze wieczystej "K. dwór, decyzji w sprawie wpisania pałacu w W. do rejestru zabytków, mapie przedstawiającej usytuowanie poszczególnych elementów majątku, zeznaniach świadków. Natomiast w postępowaniu przed sądem administracyjnym strony przedłożyły nowe dokumenty, których brak jest w aktach administracyjnych sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że mianem dokumentów określił je NSA w cyt. wyroku z dnia 14.01.2010 r. Są to kserokopie akt Archiwum Państwowego w Z. obejmujący tom II księgi wieczystej Kw [...] K. z wpisami obciążeń hipotecznych, aktualnymi na dzień przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa. Zdaniem skarżącego, dowód ten ma potwierdzać, że istniał ścisły związek funkcjonalny (finansowy) pomiędzy dworem a pozostałą częścią majątku. Jak wynika z informacji Archiwum Państwowego kserokopia ta została wykonana z akt przechowywanych w tym archiwum w dniu [...] grudnia 2008 r., a zatem wykonano ją już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Ponadto przedłożono kontrakt zawarty przez właścicielkę majętności W. hrabinę I. M. z administratorem jej dóbr L. J. dnia [...] lipca 1935 r., pełnomocnictwo udzielone L. J. przez hrabiego S. M. w dniu [...] sierpnia 1935 r. Złożono także pismo hrabiego S. M. z dnia [...] marca 1938 r. W ocenie strony skarżącej dokumenty te mają świadczyć o istnieniu ścisłego związku funkcjonalnego (organizacyjnego) pomiędzy dworem a pozostałą częścią przedmiotowego majątku. Wskazać także należy, że również uczestnicy postępowania przedłożyli w postępowaniu sądowym nowe dokumenty - są to: trzy przedwojenne informacje prasowe z "Głosu L.,, nr 75, 81 i 212 na temat powstania i działalności fabryki materiałów w W., przedruk w "Głosie W." art. z 1938 r. z Głosu L. o rozwoju tkactwa o okresie międzywojennym w W. i powstaniu w W. na początku 1938 r. fabryki materiałów S.. Załączono nadto stronę ogłoszeniową z pisma O. nr [...] z [...] czerwca 1939 r., wskazującą na istnienie wówczas letniska prowadzonego w pałacu i parku w.. Zdaniem uczestników postępowania, dokumenty te potwierdzają, że zespół pałacowo - parkowy w W. mógł samodzielnie funkcjonować bez gospodarczej części majątku, gdyż współwłaściciele majątku uzyskiwali dochody z działalności pozarolniczej. Należy przy tym odnotować, iż uprzednia decyzja organu odwoławczego, wskazująca na brak drogi administracyjnej w tej sprawie, uchylona została przez WSA. Po przekazaniu akt sprawy w celu merytorycznego rozpoznania odwołania wnioskodawców organ odwoławczy, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, zaniechał poinformowania stron w trybie art. 10 Kpa o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nie wystąpiły przy tym przesłanki z § 2 art. 10 Kpa. W efekcie tego uchybienia, strony niniejszego postępowania dodatkowe dokumenty, istniejące w dniu wydania zaskarżonej decyzji, przedłożyły dopiero w postępowaniu sądowym nie mając wcześniej takiej możliwości. Podkreślenia wymaga także, że celem postępowania prowadzonego przed Sądem Administracyjnym I instancji nie jest kontynuacja postępowania administracyjnego. Odmienne są cele tego postępowania. Sąd administracyjny nie rozpoznaje sprawy administracyjnej, ale powołany jest do przeprowadzenia kontroli pod względem zgodności z prawem, m. in. decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 Ppsa). Konsekwencją tak określonych zadań sądu administracyjnego jest niedokonywanie własnych ustaleń, poprzedzonych oceną dowodów. Wyjątek od tej zasady wynika z art. 106 § 3 i 5 Ppsa (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I GSK 419/07), który - co należy podkreślić - jak każdy przepis o charakterze wyjątkowym interpretowany musi być ściśle, a nie rozszerzająco. Przepis ten daje Sądowi podstawę jedynie do oceny, czy organy administracji publicznej ustaliły stan faktyczny zgodnie z wiążącymi je regułami procedury administracyjnej, a nie może prowadzić do ponownego ustalania stanu faktycznego sprawy (por. m. in. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 1869/07). Nie jest rola Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej w im przypisanych funkcjach i prowadzenie postępowania dowodowego oraz wyjaśniającego. Wręcz przeciwnie, w sytuacji gdy ramy postępowania sądowego przekroczyłyby ramy uzupełniającego postępowania dowodowego, Sąd I instancji jest uprawniony do uchylenia kontrolowanych rozstrzygnięć, zawierając odpowiednie wytyczne dla organów administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 14.12.2010 r., sygn. akt II OSK 2073/10). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r. zarzucił, iż Sąd I instancji nie ustosunkował się do dowodów złożonych przez stronę skarżącą. Wobec powyższego Sąd obecnie orzekający zapoznał się z tymi dowodami i uznał, że służą one poparciu twierdzeń skarżącej Gminy, że zespół parkowo - pałacowy podpadał pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Jednocześnie odnotowania wymaga, że przeciwne twierdzenia podnieśli uczestnicy postępowania sądowego, którzy ma etapie powtórnie prowadzonego postępowania sądowego przedłożyli dokumenty, przyjęte do akt sprawy, które mają świadczyć o tym, że zespół nie podpadał pod działanie przedmiotowego dekretu. W ocenie Sądu, przeprowadzenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodów przedstawionych zarówno przez stronę skarżącą, jak i uczestników postępowania, prowadzących do odmiennych ustaleń, nie mieściło się w zakresie wyjątkowej regulacji, zawartej w art. 106 § 5 Ppsa. W ocenie Sądu, dowodów tych nie można określić jako uzupełniających. Są to dokumenty, nieznane dotąd organom obu instancji, a istniejące w czasie wydawania przez nie decyzji. W tym stanie rzeczy należy uznać, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, wynikła na skutek naruszenia przez organ odwoławczy art. 10 § 1 Kpa, a w konsekwencji art. 80 Kpa. Zaistnienie tej przesłanki skutkuje więc koniecznością uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b Ppsa. Wskazać należy, że pod pojęciem "wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody", o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, należy rozumieć okoliczności faktyczne lub dowody nowo odkryte w sprawie, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Okoliczności faktyczne lub dowody nowo odkryte w sprawie, to nieznane zarówno organowi orzekającemu w I i II instancji, jak i stronie. Natomiast dowody po raz pierwszy zgłoszone przez stronę to okoliczności, które były znane stronie ale nie zostały dotąd przez nią przedstawione organowi orzekającemu. Jak już podkreślono, organ odwoławczy na skutek naruszenia art. 10 § 1 Kpa nie stworzył stronom możliwości wcześniejszego przedstawienia okazanych obecnie dowodów, przez co doszło również do naruszenia art. 80 Kpa. Ponadto w ocenie Sądu, organy administracji publicznej, opierając się na zeznaniach świadków, nie wyjaśniły, które zeznania uznały za wyczerpujące i wiarygodne, a którym odmówiły tego waloru, oraz z jakich przyczyn uznały przyjęte okoliczności za udowodnione, mimo braku w wielu zeznaniach ścisłego określenia faktów (zeznający nie pamiętali ich) . Poczynienie takich ustaleń było konieczne wobec - jak podkreślił NSA - niejednolitości odebranych zeznań oraz faktu, że część świadków nie pamięta istotnych okoliczności sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c oraz 152 Ppsa orzekł jak w sentencji. O zwrocie wpisu sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 Ppsa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku, rozpoznając sprawę w trybie zwykłym w obu instancjach, należy zastosować się do wskazań oraz oceny prawnej, zawartych w niniejszym wyroku. Przede wszystkim wymaga wyjaśnienia, czy wszystkie działki uznane za zespół pałacowo - parkowy w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r., istotnie nie mogły być wykorzystane na cele reformy rolnej, jak dotychczas przyjęły organy. Po dokonaniu tych ustaleń należy przeprowadzić ocenę nowych dowodów, przedłożonych przez strony w postępowaniu sądowym, w kontekście ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, dokonując jednocześnie wnikliwej oceny zeznań świadków, złożonych w postępowaniu administracyjnym.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło