I OSK 1465/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) sędzia NSA Jolanta Rajewska sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant asystent Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 1702/10 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) lipca 2010 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1702/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) lipca 20010 r., znak (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu decyzją z dnia (...) maja 2010 r. znak : (...), działając na podstawie art. 157 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.) po rozpatrzeniu złożonego przez S. S. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr (...) z dnia (...) sierpnia 2008 r. Komendanta Powiatowego Policji w D. o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzone w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem odmówił stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu swojego wniosku S. S. przedstawił stan faktyczny, na podstawie którego Komendant Powiatowy Policji w D. wydał kwestionowane skierowanie. Stwierdził, że prawomocnym wyrokiem został skazany za kierowanie rowerem po drodze publicznej w stanie nietrzeźwości, tj. za występek z art. 178a § 2 kk. Za popełnienie ww. czynu Sąd Rejonowy w D. orzekł karę grzywny oraz środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. "A". Powołując się na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie (sygn. akt SKO l/IV/987/2006) stwierdził, że skoro na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie wymaga się uprawnień do kierowania rowerem, to nie można żądać weryfikacji tych uprawnień w drodze kierowania na badanie lekarskie. Powyższe sprawia również, że w konsekwencji nie jest możliwe cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w przypadku nie poddania się temu badaniu. W związku z tym wniósł o stwierdzenie nieważności skierowania nr (...) Komendanta Powiatowego Policji w D., wydanego "bez podstawy prawnej, już to z rażącym naruszeniem prawa". Odnosząc się do złożonego wniosku organ wyjaśnił, że dnia 21 sierpnia 2008r. funkcjonariusze Policji zatrzymali do kontroli drogowej kierującego rowerem S. S.. Podczas przeprowadzonych czynności służbowych policjanci poddali kierującego badaniom na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Przeprowadzone urządzeniem elektronicznym badania wykazały zawartość: 0,38 mg/l i 0,44 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. W związku z powyższym w sprawie wszczęto i przeprowadzono postępowanie przygotowawcze o popełnieniu występku z art. 178 a§ 2 kk, zakończone wniesieniem wobec S. S. aktu oskarżenia. Wyrokiem sygn. akt VII K 886/08 z dnia 19 grudnia 2008 r. Sąd Rejonowy w D. uznał oskarżonego winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i skazał na karę grzywny oraz orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia rowerów i pojazdów mechanicznych kat. "A". Niezależnie od powyższego Komendant Powiatowy Policji w D. działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym, skierował S. S. na badanie lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Organ wskazał, że badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Dyspozycja art. 122 stanowi, że badaniu lekarskiemu podlega kierujący pojazdem, a pojazdem takim jest także rower (art. 2 pkt 47). Dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy odpowiedniej kategorii, przy czym osób, które ukończyły 18 lat, nie dotyczy obowiązek posiadania uprawnienia do kierowania rowerem. Organ wskazał, że przywołane rozstrzygnięcie SKO w Ciechanowie, może znaleźć zastosowanie jedynie w stosunku do osób, które nie posiadają uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi (prawa jazdy). Tylko wobec takich osób nie jest możliwe wyciągnięcie konsekwencji, przewidzianych w art. 140 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 lit. b ustawy (cofnięcie uprawnień z powodu stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem lub nie poddania się badaniu). Stwierdzenie podczas kontroli drogowej stanu nietrzeźwości u osoby posiadającej prawo jazdy, mimo dopuszczenia się naruszenia przepisów pojazdem innym niż silnikowy, daje pełną podstawę do kontroli stanu zdrowia tej osoby. Tym samym osoba, która posiada prawo jazdy, podlega wszystkim rygorom, związanym z jego posiadaniem. Z uzyskanych zaś informacji wynika, że w chwili wydania skierowania na badanie lekarskie S. S. posiadał prawo jazdy kat. "A" i "B", które obecnie są cofnięte. Odstąpienie od skierowania osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi na badanie lekarskie w przedmiotowej sprawie spowodowałoby, że S. S. mógłby kierować pojazdem silnikowym (cały czas posiadał prawo jazdy kat. "B", a po zakończeniu obowiązywania środka karnego odzyskałby również uprawnienia wg kat. "A") bez kontroli stanu zdrowia, po wystąpieniu przesłanki uzasadniającej wydanie skierowania na badanie. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. S. wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz stwierdzenie nieważności decyzji nr (...) z dnia (...) sierpnia 2008 r. Odwołujący się zarzucił, że błędnie uznał Komendanta Wojewódzki Policji jakoby zaskarżona decyzja nie była wydana bez podstawy prawnej czy to z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności co do art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. W wyniku rozparzenia odwołania Komendant Główny Policji decyzją z dnia (...) lipca 2010 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268 a kpa. utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w trybie art. 122 ust. pkt 3 lit. b ustawy, kieruje się na badanie lekarskie rowerzystę (motorowerzystę) tylko wówczas, jeżeli posiada on uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, czyli prawo jazdy, bowiem tylko w stosunku do takiej osoby jest możliwe - w razie niepoddania się badaniu lub stwierdzenia badaniem lekarskim istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem - cofnięcie posiadanych uprawnień. Wprawdzie nie jest możliwe cofnięcie uprawnienia do kierowania motorowerem lub rowerem, to jednak w przypadku niepoddania się badaniu przez rowerzystę posiadającego prawo jazdy (lub stwierdzenia przeciwwskazań zdrowotnych), cofnięciu podlega uprawnienie do kierowania pojazdami silnikowymi. Organ podniósł, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący posiadał uprawnienie do kierowania pojazdami kat. "A" i "B". W ocenie organu kierowanie na badania lekarskie osób kierujących w stanie nietrzeźwości nie posiadających prawa jazdy ma istotne znaczenie profilaktyczne dla bezpieczeństwa ruchu. Z tego względu, organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały podstawy, by skierować S. S. na badania lekarskie potwierdzające jego zdolność do kierowania pojazdami, gdyż zachodziły przesłanki określone w art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ww. ustawy. Skargę na powyższą decyzją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. S. wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżący zarzucił, że żaden z organów nie odniósł się w żaden sposób do jego argumentacji zaprezentowanej zarówno we wniosku z dnia 13 maja 2010 r. jak i w odwołaniu z dnia 29 czerwca 2010 r. Skarżący dodał, że każdy organ władzy państwowej ma obowiązek stosować prawo tylko w jego zakreślonych granicach, a nie w sposób dowolny – bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, jak to miało miejsce w stanie faktycznym sprawy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o odrzucenie skargi. Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji uznał, iż w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo ustaliły, iż kontrolowana w postępowaniu nadzwyczajnym decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie nie jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa, co uzasadnia odmowę stwierdzenia jej nieważności. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż sprawie bezspornym jest, iż skarżący wyrokiem Sądu Rejonowego w D. z dnia 19.12.2008 r, sygn. akt. VII 886/08 został uznany winnym popełnienia występku z art. 178 a § 2 k.k. tj. kierowania w dniu 21 sierpnia 2008 r. rowerem w stanie nietrzeźwości (0,38 mg/l i 0,44 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu) i skazany na karę grzywny oraz zakaz prowadzenia rowerów i pojazdów mechanicznych kat "A". Niezależnie od powyższego Komendant Powiatowy Policji w D., działając na podstawie art. 122 ust 1 pkt 3 lit b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym skierował skarżącego w dniu 22 sierpnia 2008 r. na badanie lekarskie i psychologiczne. Zgodnie z treścią art. 122 ust 1 pkt 3 lit b) powołanej ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. Pojęcie pojazdu, o jakim mowa w powołanym przepisie obejmuje również rower. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 47 ustawy - Prawo o ruchu drogowym rower jest pojazdem jednośladowym lub wielośladowym, poruszanym siłą mięśni osoby jadącej tym pojazdem. Powyższe uregulowania prowadzą do wniosku, że badaniu lekarskiemu, o którym mowa w art. 122 ust 1 pkt 3 lit b) ustawy - Prawo o ruchu drogowym podlega każdy skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, kto kierował pojazdem, a więc również rowerem w stanie nietrzeźwości. Sąd pierwszej instancji uznał, iż wadliwy jest zarzut skarżącego, iż decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie i psychologiczne została wydana bez podstawy prawnej, a więc z rażącym naruszeniem prawa co powinno skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Ustawa prawo o ruchu drogowym ma na celu ustanowienie takich zasad korzystania z dróg przez wszystkich użytkowników, które zapewniałyby im bezpieczne warunki w ruchu. Stąd też rolą organów uprawnionych do zapewnienia bezpieczeństwa na drogach, jest zapewnienie możliwie największego bezpieczeństwa użytkownikom dróg i zapobieganie wypadkom poprzez staranną i wnikliwą weryfikację uprawnień osób, które mogą w każdej chwili zasiąść za kierownicą pojazdu mechanicznego i być zagrożeniem nie tylko dla innych, ale także dla siebie. Każda osoba prowadząca na drodze publicznej w stanie nietrzeźwości pojazd, silnikowy, na który wymagane jest uprawnienie, czy też pojazd – rower na prowadzenie którego nie jest wymagane uprawnienie stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. W sytuacji kiedy zostanie stwierdzone, że osoba prowadząca na drodze publicznej w stanie nietrzeźwości rower posiada również uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym, skierowanie takiej osoby na badania lekarskie wynika z mocy prawa, a celowość skierowania wynika z faktu legitymowania się przez kierującego rowerem uprawnieniem do kierowania pojazdem silnikowym. Skutkiem niepoddania się badaniu lekarskiemu jest bowiem zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Gdyby skarżący nie posiadał uprawnień zezwalających na kierowanie pojazdami silnikowymi skierowanie skarżącego na badania byłoby bezprzedmiotowe. Określenie "kierujący pojazdem" użyte w art. 122 ust. 1 pkt 2 ustawy nie może obejmować osób kierujących pojazdami silnikowymi, które w ogóle nie posiadają wymaganych uprawnień, czy też kierujących innymi pojazdami niż pojazdy silnikowe, które nie posiadają uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, skoro konsekwencje w postaci cofnięcia uprawnień zostały przewidziane tylko w odniesieniu do uprawnień zezwalających na kierowanie pojazdami silnikowymi (art. 140 ustawy). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. S. zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 122 ust. 1 pkt.3 "b" ustawy prawo o ruchu drogowym polegającą na przyjęciu, iż ma on zastosowanie do skarżącego, który powinien poddać się badaniu lekarskiemu w sytuacji, gdy kierował rowerem po drodze publicznej, jadąc w stanie nietrzeźwości. Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej wniesiono uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 122 ust. 1 pkt. 3 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przepis ten ma zastosowanie do osoby kierującej rowerem i znajdującej się w stanie nietrzeźwości. Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż w skierowanie na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem osoby prowadzącej rower na drodze publicznej w stanie nietrzeźwości, a która posiada również uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym wynika z mocy samego prawa. Przepis art. 2 pkt 47 ustawy prawo o ruchu drogowym stanowi bowiem, iż rower zalicza się do kategorii pojazdów, a więc obejmuje go zakres przedmiotowy art. 122 ust. 1 pkt 3 lit b tej ustawy. Skoro więc przepis ten stanowi, iż badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, to nie ulega wątpliwości, że przepis ten znajduje zastosowanie w stosunku do rowerzysty. Za bezpodstawne należy uznać stanowisko skargi kasacyjnej, iż skoro skarżący prowadził w stanie nietrzeźwości rower, a więc pojazd, na który nie jest wymagane posiadanie uprawnienia, to nie można było żądać weryfikacji tych uprawnień w drodze kierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem. Kierujący rowerem w stanie nietrzeźwości bez prawa jazdy stanowi takie same zagrożenie w ruchu drogowym jak kierujący innym pojazdem na podstawie posiadanego prawa jazdy. Skierowanie na badanie ma na celu ustalenie, czy kierowanie rowerem w stanie nietrzeźwości, było zdarzeniem incydentalnym, czy też osoba taka jest uzależniona od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, co stanowić będzie podstawę do uniemożliwienia takiej osobie, ze względu na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, legalnego w nim uczestnictwa. Skierowanie na badania lekarskie skarżącego, prowadzącego w stanie nietrzeźwym rower (czyli pojazd w rozumieniu ustawy prawo o ruchu drogowym) wynikało z mocy prawa, a celowość tego skierowania wynikała z faktu legitymowania się przez skarżącego uprawnieniem do kierowania pojazdem silnikowym. Gdyby skarżący takiego uprawnienia nie posiadał, to dopiero wówczas kierowanie go na badania byłoby bezprzedmiotowe. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a.