III SA/Lu 20/11
WyrokWSA w Lublinie2011-04-05
Skład orzekający: Zdzisław Sadurski, Jerzy Drwal, Jadwiga Pastusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej, ustalając stan faktyczny w sprawie przyznania płatności obszarowych, mogą opierać się wyłącznie na danych z systemu GIS (ortofotomapach), czy też powinny uwzględniać inne środki dowodowe, w tym zeznania świadków?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej, ustalając stan faktyczny w sprawie przyznania płatności obszarowych, mogą wykorzystywać technologię GIS (w tym ortofotomapy) jako jeden z instrumentów dowodowych, jednak nie może ona stanowić jedynego dowodu. Ustalenia faktyczne powinny być oparte na wszechstronnym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, w tym z uwzględnieniem zeznań świadków i innych dopuszczalnych środków dowodowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności obszarowych J. Sz. z powodu stwierdzenia, że część zadeklarowanych działek rolnych nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., co wynikało z analizy ortofotomap. Wcześniejszy wyrok WSA uchylił decyzje organów z powodu naruszenia przepisów postępowania, wskazując na konieczność szerszego zebrania materiału dowodowego. Po ponownym postępowaniu organy utrzymały w mocy decyzję o odmowie przyznania części płatności, opierając się na zeznaniach świadków i ortofotomapach. J. Sz. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi J. Sz. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.
Wyrokiem z dnia [...] listopada 2009 r., sygn. akt: I SA/Lu 531/09, sąd uchylił decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] czerwca 2009 r., oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] marca 2009 r., w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 r.
Z uzasadnienia wskazanego wyroku wynika, że w ocenie sądu przedmiotem sporu jest kwestia zasadności, tym samym prawidłowości, przyjęcia przez organy w zakresie odnoszącym się do zakwalifikowania działek rolnych uprawniających do przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych o powierzchni innej, mniejszej, niż zadeklarowana we wniosku. Organy uznały, że działki rolne stosownie oznaczone, położone są na terenach, na których po 2003 roku znajdowały się wieloletnie zadrzewienia, a w konsekwencji, że działki te nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Na podstawie danych wynikających z dokumentacji znajdującej się w posiadaniu organów ustalono, że z ortofotomap działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], wykonanych w dniu [...] sierpnia 2005 r. wynika, że na działkach tych widoczne są zadrzewienia, co uzasadniało stanowisko, że te działki rolne nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. W związku z tym powierzchnia deklarowanych działek uległa zmniejszeniu. Jednocześnie w sprawie nie ma sporu co do adekwatności i treści przepisów regulujących zasady i tryb przyznawania płatności bezpośrednich.
Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził, iż w kontekście istoty sporu, zasadnicze zastrzeżenia odnoszą się do zasad i trybu stosowania przez organy przepisów postępowania. Rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania. Sąd stwierdził, iż ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, może i powinna być dokonana z perspektywy realizacji standardu postępowania determinowanego zasadami ogólnymi (z. prawdy obiektywnej, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, swobodnej oceny dowodów). Zdaniem sądu standard ten został naruszony.
Sąd podkreślił, iż w żadnym razie nie kwestionuje tego że jak wynika z art. 6 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. "system identyfikacji działek rolnych, o których mowa w art. 20 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 będzie stosowany na poziomie działek (...). Ponadto Państwa Członkowskie zapewnią wiarygodny sposób identyfikacji działek rolnych, a w szczególności będą wymagały złożenia pojedynczego szczegółowego wniosku lub dostarczenia dokumentów określonych przez właściwe władze, które umożliwią zlokalizowanie oraz zmierzenie każdej działki rolnej. GIS (komputerowa technika System Informacji Geograficznej) będzie działał na podstawie systemu geodezji" co uzasadnia stanowisko, że jest to procedura obligatoryjna, wykorzystanie technologii GIS (komputerowa technika System Informacji Geograficznej) jest integralną częścią procedury wyjaśnienia wniosku. Jednak nie można przyjąć, iż jest to procedura wyłączająca i wykluczająca dopuszczalność wykorzystywania w przedmiotowych sprawach innych środków dowodowych. W sprawie organy ograniczyły się jedynie do wykorzystania tylko i wyłącznie wskazanej technologii GIS (komputerowa technika System Informacji Geograficznej). Materiał graficzny stanowił jedyny dowód, na którym oparły się organy wydając zaskarżoną decyzję.
Zdaniem sądu nie odniesiono się do zarzutów J. S., że przedmiotowe działki były i są działkami rolnymi, że były i są rolniczo wykorzystywane przez poprzednich właścicieli, jak i przez niego oraz że przedmiotowe działki były kwalifikowane do płatności w latach 2006 i 2007. W uzasadnieniu wskazanego wyroku sąd wskazał aby organy dokonując ustaleń faktycznych w sprawie uczyniły to w sposób korespondujący z zasadami wyrażonymi na gruncie art. 7, 77 § 1, 81 kpa oraz art. 107 § 3 kpa.
Ponownie przeprowadzając postępowanie w sprawie, stosownie do wytycznych zawartych w wyroku WSA w z dnia 20 listopada 2009 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał w charakterze świadków: S. P., K. W., G. J., T. J., Z. S., I. K., zawiadamiając jednocześnie J. S. o przeprowadzeniu dowodu ze świadków. Dodatkowe postępowanie wyjaśniające miało na celu ustalenie w jaki sposób były użytkowane w latach 2003-2006 działki ewidencyjne o numerach [...] oraz działki o nr [...].
W wyniku przeprowadzonego ponownego postępowania administracyjnego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał w dniu [...] maja 2010r., decyzję przyznającą J. S. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na podstawie wskazanej decyzji Kierownik przyznał J. S. płatności na rok 2008 w łącznej wysokości [...] zł w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) [...] zł ([...] ha x stawka JPO 339,31 zł) oraz uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) [...] zł ([...] zł x stawka UPO 269,32 zł).
Na wskazaną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., J. S. wniósł odwołanie.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E., decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji z dnia [...] maja 2010 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny: w dniu [...] maja 2008 r. J. S. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2008. We wniosku strona zadeklarowała do uzyskania płatności do gruntów rolnych działki rolne w następujący sposób: do jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki rolne oznaczone identyfikatorami [...] [...], [...][...],[...] o łącznej powierzchni [...] ha oraz do uzyskania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) działki rolne [...] [...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni [...] ha.
Organ wskazał, że przedmiotowy wniosek przeszedł kontrolę kompletności oraz administracyjną. W trakcie kontroli stwierdzono m.i. nieprawidłowości –. że działki rolne [...],[...],[...] (działki ewidencyjne o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...]) położone są na terenach nieuprawnionych do płatności; w związku z tym wezwano wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień na powyższą okoliczność. J. S. podtrzymał swoje oświadczenie o użytkowaniu rolniczym przedmiotowych działek ewidencyjnych, informując że działki te nabył w roku 2005 i 2006, oraz dołączył kserokopie aktów notarialnych nr Rep. A Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., nr Rep. A [...] z dnia [...] lutego 2006 r. i nr Rep. A Nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, stwierdził, że kwestie materialno-prawnych dotyczące przesłanek przyznania płatności na rok 2008 została uregulowana w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ wskazując na treść art. 3 w/w ustawy, podkreślił, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz (faktycznie korzystający) gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Wskazana klauzula jest jedną z podstawowych zasad regulacji stosunków między równorzędnymi podmiotami prawa prywatnego w sferze materialno-prawnej i procesowej.
Następnie wskazał, ze zgodnie z art. 18 ust. 1 ww. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, co oznacza, że strona sama określa treść swojego żądania. Dlatego też, decyzje w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zauważył, iż zgodnie z art. 143 b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE Nr L 270 z 21.10.2003 r., str. l ze zm.) "obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie, oraz, jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez to nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe tak jak zostały ustalone przez Komisję (EUROSTAT) dla jej celów statystycznych (...)" oraz zgodnie z art. 143 b ust. 5 w/w rozporządzenia "do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria określone w ust. 4 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. i do których zastosowanie ma pomoc przyznawana z tytułu upraw roślin energetycznych przewidziana w art. 88. W odniesieniu do Bułgarii i Rumunii kwalifikują się jednak wszystkie działki rolne spełniające kryteria określone w ust. 4 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), do których zastosowanie ma pomoc przyznawana z tytułu upraw roślin energetycznych przewidziana w art. 88 (. .. )"
Organ wskazał także, że powołane powyżej rozporządzenie nr 1782/2003 zostało uchylone przepisem art. 146 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) 247/2006, (WE) 378/2007, oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Oz.U.UE.L.09.30.16), które weszło w życie z dniem 1 lutego 2009 r., a które stosuje się od dnia 1 stycznia 2009 r. (art. 149). W myśl art. 146 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 73/2009, odniesienia do rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 dokonane w innych (niż rozporządzenie nr 73/2009) aktach "traktowane są jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia i odczytuje się zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku XVIII". Zgodnie z tą tabelą, ust. ust. 4, 5 i 6 artykułu 143 b rozporządzenia nr 1782/2003 zostały zastąpione przez art. 124 rozporządzenia nr 73/2009 (w szczególności: ust. 1,2 i 4 art. 124). Przepisy art. 124 rozporządzenia nr 73/2009 nie wprowadziły nowych warunków, jakie należy spełnić aby otrzymać płatności bezpośrednie - stanowią one w istocie powtórzenie przepisów art. 143b ust. 4, 5 i 6 rozporządzenia nr 1782/2003.
Organ wskazując na treść art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 2004.141.18) wskazał, że "kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności".
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor stwierdził, że jednym z instrumentów wykorzystywanych podczas kontroli administracyjnej złożonego wniosku jest wizualizacji działek rolnych zadeklarowanych do płatności, oparta na danych GIS (m.in. ortofotomapach). Obowiązek wykorzystania danych GIS wynika m.in. z Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Zgodnie ze wskazanymi przepisami, a także wydanymi do nich wytycznymi technicznymi JRC wykorzystanie technologii GIS jest integralną częścią procedury wyjaśnienia wniosku na równorzędnych prawach z danymi alfanumerycznymi i jest obowiązkowe. Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 20 rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność, co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000.
Obowiązkiem organu administracyjnego rozpoznającego sprawę jest zebranie i ocena materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 Kpa. Ortofotomapa, jak każdy dowód w sprawie podlega ocenie organu.
Mając na uwadze treść wskazanych powyżej przepisów prawa organ II instancji podniósł, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku z wykorzystaniem technologii GIS stwierdził, że część działek rolnych oznaczonych jako: [...] położonych na działkach ewidencyjnych o numerach [...] i [...] znajdujących się w województwie l., powiat b., gmina Z., obręb ewidencyjny K., [...] położonych na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...] znajdujących się w województwie l., powiat b., gmina P., obręb ewidencyjny C. oraz [...] położonych na działce ewidencyjnej o numerze [...] znajdującej się w województwie l., powiat b, gmina P., obręb ewidencyjny C., nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na działce rolnej. Ortofotomapy działek ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...] z widocznymi zakrzaczeniami i zadrzewieniami na części w/w działek zostały wykonane w dniu [...].08.2005 r.
Po ponownej analizie materiału dowodowego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...] w latach 2003-2006 nie była prowadzona uprawa wierzby z przeznaczeniem na cele energetyczne, co potwierdzają zeznania Pana Z. S., Pana S. P., Pani T. J., Pana K. W. oraz Pani K. S.. Zeznania wskazanych świadków są w tej kwestii dla organu wiarygodne, ponieważ w roku 2003 byli oni użytkownikami przedmiotowych działek, albo użytkownikami sąsiednich działek, co jednocześnie stworzyło im możliwość do posiadania wiedzy na temat użytkowania spornych działek. Biorąc pod uwagę zeznania świadków w połączeniu z widocznymi na ortofotomapach zakrzaczeniami wskazującymi, że działki o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...] nie były utrzymywane na całym obszarze w dobrej kulturze rolnej na dzień [...].06.2003 r.
Organ odwoławczy odnosząc się do twierdzeń J. S. dotyczących wykorzystywania przez wcześniejszych użytkowników omawianych działek częściowo na uprawy energetyczne, nie daje im wiary, gdyż w jego w ocenie nie są one spójne z pozostałym materiałem dowodowym.
Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się także do zarzutu nieuwzględnienia wniosku o przeprowadzenie kontroli na miejscu należy wyjaśnić, że niezależnie od zapisu art. 23 ust. 2 powołanego wcześniej rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, który stwierdza, że kontrole w terenie mają charakter uzupełniający, i że w zakresie kontroli organ może korzystać z technik teledetekcji i globalnego systemu nawigacji satelitarnej i wskazał, że kontrola na miejscu byłaby bezcelowa, gdyż w jej wyniku ustalono by jedynie stan obecny. Ponadto organ odniósł się do zarzutu dotyczącego uniemożliwienia stronie uczestniczenia w przesłuchaniu jednego ze świadków i stwierdził iż jest on niezasadny gdyż o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka K. S., J. S. został powiadomiony pismem z dnia [...].04.2010 r.
Jeżeli chodzi o kwestie przyznania płatności w latach 2006 i 2007 do działek o numerach [...],[...],[...],[...],[...] i [...] to organ odwoławczy stwierdził, że J.S. po raz pierwszy ubiegał się o przyznanie płatności do w/w działek w roku 2006. Zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. rolnicy, którzy ubiegali się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w poprzednich latach otrzymają z ARiMR częściowo wypełniony formularz wniosku (tzw. wniosek spersonalizowany) wraz z materiałem graficznym oraz instrukcjami ich wypełnienia. W związku z faktem, iż strona w latach poprzednich nie ubiegała się o przyznanie płatności do omawianych działek wraz z częściowo wypełnionym formularzem wniosku nie został dostarczony materiał graficzny dot. przedmiotowych działek. Należy zauważyć, że do roku 2007 wniosek znacząco opierał się na oświadczeniu rolnika mówiącego o tym jakie działki ewidencyjne są przez niego użytkowane (sekcja VII wniosku) oraz w jaki sposób są przez niego wykorzystywane (sekcja VIII wniosku). Ponadto składając wniosek - strona skarżąca podpisała wniosek, co jest równoznaczne z podjęciem odpowiedzialności za jego wypełnienie. Jednocześnie oświadczyła we wniosku (sekcja X Oświadczenia i Zobowiązania), że znane są jej zasady przyznawania płatności, pomocy do rzepaku oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Podczas kontroli wniosku o przyznanie płatności oświadczenia w nim zawarte konfrontowane były z danymi posiadanymi przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W przypadku niezgodności rolnik był wzywany i wówczas weryfikowane było jego oświadczenie. J. S. zarówno w roku 2006 jak i 2007 potrzymał deklarację z wniosku. W przypadku braku innej możliwości weryfikacji wniosku organ I instancji zmuszony był oprzeć się na oświadczeniu strony zawartym we wniosku o przyznanie płatności. Ponadto stwierdzić należy, że postępowanie wszczęte wnioskiem J. S. z dnia [...].05.2008 r. o przyznanie płatności na rok 2008 prowadzone jest tylko i wyłącznie w sprawie przedmiotowego wniosku a wydana decyzja może rozstrzygać tylko o przyznaniu lub odmowie przyznania płatności na rok 2008. W związku z powyższym odnosząc się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu dotyczących przyznania płatności do spornych działek w latach 2006 i 2007 stwierdzić należy, że przepisy prawa nie przewidują weryfikacji w postępowaniu z 2008 roku postępowań prowadzonych w poprzednich latach, natomiast weryfikacja taka przewidziana jest przez kodeks postępowania administracyjnego w ramach nadzwyczajnych trybów wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazując na treść art. art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L. 2004.141.18) obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości oraz na fakt, że J. S. nie posiadał wiedzy, że działki rolne nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 roku i nie kwalifikują się do przyznania płatności bezpośrednich z powodu nie spełniania kryterium z art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, powierzchnia działki rolnej D oraz Dl uległa zmniejszeniu o [...] ha ([...] ha na [...] ha), działki rolnej E oraz El uległa zmniejszeniu o [...] ha (z [...] ha na [...] ha), działki rolnej W oraz W1 ulegała zmniejszeniu o [...] ha (z [...] ha na [...] ha).
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że konsekwencją stwierdzonych w wyniku kontroli administracyjnej nieprawidłowości było zmniejszenie powierzchni kwalifikującej się do uzyskania jednolitej płatności obszarowej (JPO) o [...] ha (z [...] ha do [...] ha), natomiast uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPa o [...] ha (z [...] ha do [...] ha).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że odnośnie jednolitej płatności obszarowej to zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa Wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu niezgodności (rozbieżności) pomiędzy zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek rolnych jako uprawnioną do uzyskania płatności. Jednakże w przedmiotowej sprawie, mając na uwadze art. 68 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 w związku z faktem, iż jak wskazano powyżej J. S. nie posiadał wiedzy, iż działki rolne D, E, W nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 roku i nie kwalifikują się do przyznania płatności bezpośrednich z powodu nie spełniania kryterium z art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, stronie nie nalicza się sankcji wynikających z przedeklarowania powierzchni a płatność nalicza się do powierzchni stwierdzonej. Mając na uwadze powyższe płatność, jaką uzyskała strona z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) wyniosła [...] zł ([...] ha x stawka JPO [...] zł).
Natomiast w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO): to w przedmiotowej sprawie powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych wyniosła [...] ha, a powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych wniosła [...] ha.
Płatność jaką uzyskała strona z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) wyniosła [...] zł ([...] ha x stawka UPO 269,32 zł).
Organ II podniósł iż biorąc pod uwagę powyższe, w kontekście opisanych okoliczności faktycznych przyznanie płatności na rok 2008 J. S. w innej wysokości byłoby rażącym naruszeniem prawa, a decyzja taka byłaby dotknięta wadą nieważności.
Na wskazaną powyżej decyzję, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł J. S., zaskarżając decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w całości oraz zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego tj. rozporządzenia Rady (WE) numer 1782/2003 z 29 września 2003 r., ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej, w szczególności art. 143b ust. 4 i art. 20 rozporządzenia oraz naruszenie przepisów postępowania tj art. 7, 8, 75, 77, 80 kpa.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że rozpoznawana sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia WSA, który wyrokiem z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt: I SA/Lu 539/09 uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r., oraz poprzedzającą ją decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] marca 2009 r., w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008.
Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania zawarte co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z reguły wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej. Wskazania te dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów które zostały już popełnione. Wytyczne te zawierają wskazania w jakim kierunku powinno iść przyszłe postępowanie. Podkreślić należy, iż ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny dotyczy kontroli czy organy administracyjne przeprowadzając ponownie postępowanie prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy iż sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Zalecenia sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 listopada 2009 r., zostały przez organy obu instancji wykonane. Uchybienia jakie zostały wskazane w wyroku miały charakter uchybień proceduralnych, które to zadecydowały o uchyleniu przez sąd decyzji. Uchybienia te polegały na naruszeniu przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 81 kpa oraz art. 107 § 3 kpa. Sąd wskazał także, że jedynymi dowodami na jakich oparły się organy, na okoliczność spełnienia kryterium utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., były ortofmotomapy.
Zdaniem składu orzekającego zarówno organ I jak I drugiej instancji zastosowały się to tych wskazań. Organ pierwszoinstncyjny ponownie przeprowadzając postępowanie w sprawie, stosownie do wytycznych zawartych w wyroku WSA wezwał w charakterze świadków: S. P., K. W., G. J., T. J., Z. S., I. K., zawiadamiając jednocześnie J. S. o przeprowadzeniu dowodu ze świadków. Zeznania wskazanych świadków miały na celu ustalenie w jaki sposób były użytkowane w latach 2003-2006 działki ewidencyjne o numerach [...],[...],[...],[...] oraz działki o nr [...] i [...]. Organy odniosły się do zarzutów skarżącego, co znalazło odzwierciedlenie w obszernym uzasadnieniu decyzji pierwszej i drugiej instancji.
Podkreślić należy, iż kwestią sporną w niniejszej sprawie jest fakt przyjęcia przez organy w zakresie odnoszącym się do zakwalifikowania działek rolnych uprawniających do przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych, mniejszej powierzchni niż wynika z wniosku o przyznanie płatności. Organy wskazały, iż działki rolne oznaczone jako: W - zlokalizowana na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w województwie l., powiat b., gmina Z., obręb ewidencyjny K. ; D - zlokalizowana na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...] w województwie l., powiat b., gmina P., obręb ewidencyjny C.; E zlokalizowana na działce ewidencyjnej nr [...] w województwie l., powiat b., gmina P., obręb ewidencyjny C., że działki te nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.
Stwierdzenie to zostało oparte na danych, które wynikają z ortofotomap działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], wykonanych w dniu [...] sierpnia 2005 r. Na działkach tych widoczne są zadrzewienia, co uzasadniało stanowisko, że działki rolne położone na tychże działkach ewidencyjnych nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.
Wobec czego, powierzchnia zadeklarowanych działek rolnych uległa zmniejszeniu, co doprowadziło do zmniejszenie powierzchni kwalifikującej do uzyskania jednolitej płatności obszarowej o [...] ha (z [...] ha do [...] ha), a także uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych o [...] ha (z [...] ha do [...] ha).
Ustalenia poczynione przez organy, a dotyczące utrzymywania działek rolnych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., stanowiły istotny i zasadniczy element ustaleń organów, gdyż miały one znaczenie przy ocenie czy zachodzą przesłanki do przyznania płatności w zakresie wskazanym we wniosku skarżącego.
Dokonując analizy działań jakie zostały podjęte przez organy, stwierdzić należy iż organy dokonały dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego we wskazanym zakresie. Fakt, że opisane powyżej działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. wynika z ortofotomap. A jak słusznie zauważył organ, jednym z instrumentów wykorzystywanych podczas przeprowadzonej kontroli administracyjnej złożonego wniosku jest wizualizacja działek rolnych zadeklarowanych do płatności, oparta na danych GIS (m.i. ortofotomapach). Wykorzystywanie technologii GIS (ortofotomap) jest integralną częścią procedury wyjaśnienia wniosku. Okoliczność, iż działki te nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., została potwierdzona w zeznaniach świadków.
Zarzuty naruszenia przez organy przepisów postępowania (art. 7, art.8, art. 75, art. 77, art. 80 kpa) podniesione przez skarżącego są zdaniem sądu niezasadne, gdyż organy rozpoznając sprawę i wydając decyzję, przeprowadziły postępowanie prawidłowo. Z akt sprawy wynika, że skarżącemu w toku postępowania zapewniono czynny udział. Ponadto niezgodne z prawdą jest twierdzenie skarżącego, iż uzasadnienie decyzji potwierdza, iż organ w dalszym ciągu opiera swoje ustalenia jedynie na uzyskanych zdjęciach satelitarnych. Zarówno z akt sprawy jak i z uzasadnienia wynika bezsprzecznie, że ustalenia co do utrzymywania działek rolnych w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r., potwierdzone zostało zeznaniami świadków.
Także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, wskazany w skardze, tj, art. 143 b ust. 4 i art. 20 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników (...) są niezasadne. Art. 20 w swej treści wskazuje, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność, co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000. W przedmiotowej sprawie organy przeprowadzając kontrolę złożonego wniosku i dokonując ustalenia stan faktyczny, oparły się między innymi właśnie na zdjęciach lotniczych (ortoobrazów, ortofotomap) tj. na danych GIS (komputerowa technika systemu informacji geograficznej). Organy opierając się na systemie informacji geograficznej (GIS) zgodnie z powołanym przepisem, postąpiły prawidłowo.
Płatności bezpośrednie przyznawane są na działki rolne, które spełniają kryteria wskazane w art. 143b ust. 4 rozporządzenia. Jak wynika z przeprowadzonego prawidłowo postępowania wyjaśniającego, działki rolne, które zostały zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności za rok 2008, nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., wobec tego nie kwalifikowały się do przyznania płatności, gdyż nie spełniały wymagań z art. 143b ust. 4. Mając na uwadze wyniki przeprowadzonego prawidłowo postępowania wyjaśniającego, stwierdzić należy iż wskazany przez skarżącego przepis art. 143b ust. 4 rozporządzenia, nie został naruszony.
W związku z powyższym, na podstawie art. 151 należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło