I OSK 1347/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-11-21

Skład orzekający: Maria Wiśniewska, Joanna Banasiewicz, Dariusz Chaciński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wygaśnięcie trwałego zarządu nieruchomością Skarbu Państwa, na której znajduje się budynek mieszkalny oraz budynki gospodarcze, powinno obejmować całą nieruchomość, czy też jej część, w sytuacji gdy najemca złożył wniosek o nabycie lokalu mieszkalnego?
Ratio decidendi
Złożenie przez uprawnioną osobę wniosku o nabycie mieszkania obliguje organ do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości lub jej części. Organ powinien ocenić, czy wygaszenie powinno dotyczyć całości, czy części nieruchomości, uwzględniając indywidualne uwarunkowania gruntu i funkcję budynku mieszkalnego. Przepis art. 10 ust. 2a ustawy o zasadach zbywania mieszkań nie przewiduje cywilnoprawnego roszczenia o nabycie nieruchomości, a decyzja w tej kwestii ma charakter uznaniowy, w przeciwieństwie do decyzji o wygaszeniu zarządu, która ma charakter związany.
Stan faktyczny
Skarżący, Park Narodowy, złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody o wygaśnięciu trwałego zarządu nieruchomością. Sprawa dotyczyła wniosku najemcy o nabycie lokalu mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Parku Narodowego. Organy administracji miały problem z ustaleniem zakresu wygaśnięcia trwałego zarządu, biorąc pod uwagę obecność na działce budynków gospodarczych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.), Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Parku Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 1224/10 w sprawie ze skargi [...] Parku Narodowego na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wygaszenia trwałego zarządu oddala skargę kasacyjną. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1224/10 oddalił skargę [...] Parku Narodowego na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu. 2. W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: S. C. złożył do Starosty [...] w dniu 14 lipca 2003 r. wniosek o nabycie zajmowanego lokalu mieszkalnego położonego na nieruchomości gruntowej będącej własnością Skarbu Państwa i w trwałym zarządzenie [...] Parku Narodowego w U. Jest on najemcą tego budynku mieszkalnego od 1973 r., obecnie na podstawie umowy zawartej na czas nieokreślony i zarazem osobą uprawnioną w rozumieniu ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa (Dz.U. 2001, Nr 4, poz. 24, ze zm.) zwanej dalej "ustawą". Na działce nr [...] posadowiony jest zajmowany przez niego budynek mieszkalny oraz trzy budynki gospodarcze, z których także korzysta. Wyrokiem z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 937/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi [...] Parku Narodowego na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu nieruchomością. W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 10 ust. 2a ustawy, przyjmując, że otrzymanie przez organ reprezentujący Skarb Państwa wniosku o nabycie mieszkania obliguje organ do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości. Natomiast nieprawidłowo uznały, że wygaśnięcie trwałego zarządu nastąpiło w stosunku do całej działki nr [...]. Przepisy tej ustawy nie dają żadnych podstaw do uznania, że określone w niej zasady mogą być stosowane do nabywania również budynków gospodarczych, a w konsekwencji i wygaszania trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości zabudowanej takimi budynkami. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] orzekł, na podstawie art. 10 ust. 2a ustawy, o wygaśnięciu trwałego zarządu sprawowanego przez [...] Park Narodowy w U. w stosunku do zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa położonej w B., gm. L., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], o powierzchni 0,3424 ha, o nr księgi wieczystej [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Organ stwierdził, że w sprawie zachodzi konieczność wygaśnięcia trwałego zarządu [...] Parku Narodowego w U., gdyż spełnione zostały przesłanki z art. 10 ust. 2a ustawy, jednak niezasadne było wygaśnięcie trwałego zarządu względem całości działki nr [...], ponieważ ustawa nie przewiduje wygaśnięcia trwałego zarządu zajętego pod innymi budynkami niż mieszkalne. Ponadto organ uznał za zasadny zarzut skarżącego co do pominięcia przez Starostę [...] wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 937/09. Powołując się na kopię mapy ewidencyjnej, Wojewoda wskazał, że budynek mieszkalny położony jest w pobliżu drogi nr [...], natomiast budynki gospodarcze położone są w oddaleniu od budynku mieszkalnego. Ostatecznie Wojewoda [...] uznał wygaśnięcie trwałego zarządu za przedwczesne i wymagające przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, w tym ustalenia przedmiotu postępowania przez wydzielenie z działki nr [...] terenu zajmowanego przez budynek mieszkalny. Na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. [...] Park Narodowy wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez niezastosowanie w sprawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), co miało wpływ na wynik sprawy; art. 7 K.p.a. polegające na uwzględnieniu interesu jednostki w sytuacji, gdy pozostaje on w kolizji z wymaganiami interesu społecznego, co także miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący zakwestionował uzasadnienie zaskarżonej decyzji i podniósł, że zaskarżona decyzja uwzględnia w całości jego odwołanie, jednak nie uwzględnia jego interesu prawnego, ponieważ uzasadnienie tej decyzji pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem skarżącego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a.". Sąd wskazał, że z art. 10 ust. 2a ustawy wynika, że po otrzymaniu wniosku względem mieszkania stanowiącego własność Skarbu Państwa, będącego w trwałym zarządzie jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, właściwy organ wydaje decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości lub jej części, której dotyczy wniosek. W tym przedmiocie nie zachodzi uznanie administracyjne, bowiem decyzja ma charakter związany. Ustalenie osoby uprawnionej i faktu jej zamieszkiwania w mieszkaniu o właściwościach określonych w art. 2 pkt 3 ustawy oraz złożenie wniosku w prawem zakreślonym terminie obliguje organ do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu. W ramach uznania administracyjnego pozostaje natomiast dalsza część rozstrzygnięcia dotycząca obszaru, którego dotyczyć będzie decyzja. Sąd podkreślił, że słusznie Wojewoda [...] uznał, iż wyjaśnienie tej okoliczności nie znalazło odzwierciedlenia w decyzji organu pierwszej instancji. Fakt, że na działce o numerze [...] poza budynkiem mieszkalnym posadowione są także obiekty gospodarcze wymaga ustalenia, czy budynki te mają charakter służebny względem budynku mieszkalnego, lecz nie przy uwzględnieniu prywatnych potrzeb osoby uprawnionej. Sprawę taką rozstrzygnąć należy bowiem przedmiotowo przy uwzględnieniu typowych funkcji budynku mieszkalnego, który ma na celu zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych człowieka. W zależności zatem od parametrów budynku mieszkalnego może się okazać, że dla racjonalnego korzystania z niego niezbędne jest także korzystanie z budynku lub budynków gospodarczych. Jeżeli natomiast nie będzie to konieczne, to wielkość i rozkład planistyczny obiektów budowlanych na działce nr [...] nie stoi w sprzeczności z możliwością podziału tej działki i geodezyjnego wyodrębnienia nowych działek ewidencyjnych oraz wygaśnięcia trwałego zarządu tylko względem części nieruchomości oznaczonej dzisiaj jako działka nr [...]. Urządzenia, o których mowa w przepisie, to nie tylko części składowe budynku mieszkalnego, ale także inne, które zapewniają racjonalne korzystanie z budynku mieszkalnego. Można wśród nich wyliczyć: przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Wydzielona działka powinna mieć cechy działki budowlanej, a jej definicję zawarto m.in. w art. 4 pkt 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). 3. Od powyższego wyroku [...] Park Narodowy wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, jako podstawę kasacyjną wskazał na naruszenie "przepisów prawa materialnego oraz procesowego", a to: - art. 19 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 10 ust. 1 ustawy przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że uprawnionym do nabycia mieszkania w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy przysługuje roszczenie do części nieruchomości, o którym mowa w art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które uzasadnia dokonanie podziału nieruchomości, a tym samym wydanie zaskarżonej decyzji, podczas gdy art. 10 ust. 1 ustawy daje jedynie uprawnienie o ubieganie się o wykup mieszkania, a decyzja w kwestii jego zbycia ma charakter uznaniowy, a wobec braku zgody Dyrektora [...] Parku Narodowego na sprzedaż tego mieszkania, w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 10 ust. 1 ustawy; - art. 2 w związku z art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz.U. Nr 97, poz. 1051 ze zm.) przez jego niezastosowanie i usankcjonowanie tym samym podjęcia czynności zmierzających bezpośrednio do dokonania przekształceń własnościowych na terenie zasobów przyrodniczych parku narodowego jako strategicznego zasobu naturalnych kraju. "(...) oznacza to, że niezbędne jest uwzględnienie także uregulowania zawartego w art. 2 ustawy. Wykładnia tego przepisu może być różna, jednak z ustawy oraz uzasadnienia jej projektu wynika, że generalnym założeniem ustawodawcy było niedokonywanie zmian stosunków własnościowych w odniesieniu do strategicznych zasobów naturalnych kraju" (por. wyrok SN z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt I CSK 223/07, OSNC-ZD 2008/2/47); - art. 104 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28 kwietnia 2005 r. w sprawie stanowisk oraz wymagań kwalifikacyjnych, jakie powinni spełniać pracownicy zatrudnieni na poszczególnych stanowiskach w Służbach Parków Narodowych, albowiem uniemożliwia Dyrektorowi [...] Parku Narodowego wypełnienie obowiązku zapewnienia pracownikom Służby Parku Narodowego przysługuje bezpłatne mieszkanie, jeżeli stanowisko oraz charakter pracy są związane z koniecznością zamieszkania w miejscu jej wykonania; - art. 10 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym w sytuacji, gdy Dyrektorowi [...] Parku Narodowego przysługuje ustawowe prawo pierwokupu nieruchomości przeznaczonej do zbycia, inne statio fisci Skarbu Państwa podejmuje czynności zmierzające do zbycia nieruchomości, co zaskarżony wyrok sankcjonuje; - art. 144 § 4 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie i nieodniesienie się w zaskarżonym wyroku do zarzutów skargi podniesionych w piśmie skarżącego złożonym na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 r. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych. 5. Zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w uchwale pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny [...] obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". Powyższe stanowisko NSA nie zwalnia skarżącego z powinności prawidłowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych (art. 176 p.p.s.a.). Brak przytoczenia motywów zarzutu naruszenia przez zaskarżony wyrok określonego przepisu prawa uniemożliwia odniesienie się przez NSA do takiego zarzutu. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisu prawa materialnego przez jego błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisu postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wynika z tego, że jeżeli skarżący przytacza w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisu prawa materialnego, to powinien przede wszystkim wyjaśnić, czy zarzut ten jest związany z błędną wykładnią, czy też z niewłaściwym zastosowaniem takiego przepisu. Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powinno znaleźć się wyjaśnienie motywów, dla których skarżący podnosi ww. zarzut. Dopiero po spełnieniu powyższych warunków NSA – będąc związanym zasadą skargowości – może odnieść się do zarzutu. Natomiast orzekanie przez NSA o zarzucie, którego nie poparto jakąkolwiek argumentacją, jest niedopuszczalne. W sytuacji gdy w skardze kasacyjnej podnoszony jest zarzut naruszenia przepisu postępowania, to w uzasadnieniu skargi – poza wskazaniem motywów takiego zarzutu – powinno znaleźć się wyjaśnienie, z jakich powodów zdaniem skarżącego naruszenie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna [...] Parku Narodowego nie w pełni odpowiada powyższym wymogom. Po pierwsze, formułując zarzut naruszenia przez WSA art. 104 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28 kwietnia 2005 r. w sprawie stanowisk oraz wymagań kwalifikacyjnych, jakie powinni spełniać pracownicy zatrudnieni na poszczególnych stanowiskach w Służbach Parków Narodowych, skarżący nie wskazał, w jaki sposób i z jakich powodów jego zdaniem Sąd pierwszej instancji naruszył ww. przepisy. Ze skargi kasacyjnej nie wynika w szczególności, czy w przekonaniu skarżącego Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni ww. przepisów, czy też niewłaściwie je zastosował, czy też naruszył prawo poprzez ich niezastosowanie. Po drugie, również zarzut naruszenia art. 10 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody nie został poparty jakąkolwiek argumentacją. Skarżący w zasadzie poprzestał na przedstawieniu treści normy wynikającej z tego przepisu, natomiast nie wskazał, w jaki sposób i z jakich powodów Sąd pierwszej instancji naruszył ten przepis. Po trzecie, skarżący zarzucił, że wyrok Sądu pierwszej instancji narusza "art. 144 § 4 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" przez jego niezastosowanie. Tymczasem w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie istnieje jednostka redakcyjna oznaczona jako "art. 144 § 4". Ponadto, wskazując na naruszenie przepisu postępowania, w skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, w jaki sposób naruszenie to mogło wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Z przedstawionych wyżej powodów NSA stwierdził, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 104 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody (w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 28 kwietnia 2005 r.), art. 10 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody i "art. 144 § 4" P.p.s.a. 6. Naczelny Sąd Administracyjny uznał natomiast, że pozostałe podstawy kasacyjne – tj. art. 19 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o niektórych zasadach zbywania mieszkań oraz art. 2 w związku z art. 1 pkt 5 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju – zostały sformułowane prawidłowo pod względem formalnym, a także w skardze kasacyjnej zamieszczono ich uzasadnienie, co umożliwiło ich merytoryczne rozpoznanie. Przechodząc do analizy zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 19 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o niektórych zasadach zbywania mieszkań należy odnotować, że zdaniem skarżącego naruszenie to wynikało z błędnej wykładni ww. przepisów, która polegała na przyjęciu przez Sąd, iż osobom uprawnionym do nabycia mieszkania, w rozumieniu art. 10 ust. 1 ww. ustawy, przysługuje roszczenie do części nieruchomości, o którym mowa w art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które to roszczenie uzasadnia dokonanie podziału nieruchomości, a tym samym wydanie zaskarżonej decyzji – podczas gdy art. 10 ust. 1 ustawy o niektórych zasadach zbywania mieszkań daje tylko uprawnienie do ubiegania się o wykup mieszkania, a decyzja w kwestii jego zbycia ma charakter uznaniowy. Powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim bowiem opiera się on na nieporozumieniu co do przepisów, które były stosowane przez Sąd pierwszej instancji, jak również co do wykładni prawa, dokonanej przez ten Sąd. Należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji w ogóle nie stosował w zaskarżonym wyroku przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, przytoczonych przez skarżącego w podstawach kasacyjnych, tj. art. 19 pkt 3 i art. 95 pkt 4. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzono, że powyższa ustawa nie ma zastosowania w sprawie. Zgodnie z art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawa ta nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami. Do takich "innych ustaw", wyłączających stosowanie ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań. Ponadto – wbrew temu, co stwierdza skarżący – Sąd pierwszej instancji nie wyraził w zaskarżonym wyroku poglądu, jakoby osobie uprawnionej (m.in. najemcy, o którym mowa art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o niektórych zasadach zbywania mieszkań) przysługiwało jakiekolwiek "roszczenie do części nieruchomości", w tym roszczenie, o którym mowa w art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd pierwszej instancji uznał wyłącznie, że złożenie przez uprawnioną osobę, we właściwym terminie, wniosku o nabycie mieszkania obliguje organ do wydania decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu w stosunku do całości lub części nieruchomości. Organ powinien przy tym ocenić – mając na uwadze indywidualne uwarunkowania gruntu, którego dotyczy postępowanie – czy konieczne jest wygaszenie zarządu w odniesieniu do całej nieruchomości, czy też wystarczające jest wygaszenie zarządu w odniesieniu do części nieruchomości. Takie stanowisko Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe, opiera się bowiem na jednoznacznym brzmieniu art. 10 ust. 2a ustawy o niektórych zasadach zbywania mieszkań. Przepis ten stanowi, że po otrzymaniu wniosku, organ "wydaje decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości lub jej części, której dotyczy wniosek". Nie budzi wątpliwości to, że powyższy przepis przewiduje obowiązek wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wygaszenia zarządu, jeżeli wystąpi o to osoba uprawniona. Rolą organu jest zaś ustalenie, czy wygaszenie powinno się odnosić do całości, czy też do części gruntu. Natomiast z ww. przepisu (ani z innych przepisów ustawy) nie wynika cywilnoprawne roszczenie wnioskodawcy o nabycie nieruchomości, tj. uprawnienie do wykupu mieszkania, któremu odpowiadałoby zobowiązanie Skarbu Państwa do złożenia oświadczenia woli o zawarciu umowy sprzedaży. Decyzja o zbyciu mieszkania ma bowiem charakter uznaniowy, w odróżnieniu od decyzji o wygaszeniu zarządu. Takie też – trafne – stanowisko zaprezentował skarżący. Bezzasadność zarzutu skarżącego tkwi jednak w tym, że tezy o istnieniu jakiegokolwiek roszczenia o nabycie nieruchomości nie wywiódł z przepisów, które zostały wskazane w podstawach kasacyjnych, Sąd pierwszej instancji – wbrew temu, co stwierdza się w skardze kasacyjnej. Sprawa, którą rozstrzygał ten Sąd, dotyczyła wyłącznie kwestii wygaszenia zarządu. Sąd nie zajmował się natomiast ustalaniem jakichkolwiek roszczeń po stronie najemcy, który w badanej sprawie wystąpił z wnioskiem o nabycie zajmowanego lokalu mieszkalnego. 7. Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji naruszył art. 2 w związku z art. 1 pkt 5 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, poprzez jego niezastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego zarzutu. Zgodnie z art. 1 pkt 5 ww. ustawy do strategicznych zasobów naturalnych kraju zalicza się m.in. "zasoby przyrodnicze parków narodowych". Przepis art. 2 tej samej ustawy stanowi, że zasoby naturalne stanowiące własność Skarbu Państwa "nie podlegają przekształceniom własnościowym, z zastrzeżeniem przepisów zawartych w ustawach szczególnych". Z powyższych regulacji nie wynika, że w polskim systemie prawa obowiązuje bezwzględny zakaz rozporządzania przez Skarb Państwa nieruchomościami zaliczonymi do zasobów przyrodniczych kraju. Już w art. 2 ww. ustawy znalazło się zastrzeżenie, zgodnie z którym ustawy szczególne mogą umożliwiać dokonanie czynności prawnej prowadzącej do takiego skutku. Do ustaw szczególnych, o których mowa w ww. przepisie, należy ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań. W zakresie objętym tą ustawą nie obowiązuje zatem zakaz przekształceń własnościowych, wynikający z art. 2 w związku z art. 1 pkt 5 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju. Nie można więc czynić zarzutu Sądowi pierwszej instancji z tego powodu, że nie zastosował w rozstrzygnięciu sprawy ww. przepisów. Wynikało to z elementarnych zasad wykładni prawa, w szczególności z zasady lex specialis derogat legi generali, zgodnie z którą istnienie w systemie prawa regulacji szczególnej nakazuje odstąpienie od zastosowania regulacji ogólnej. 8. Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawy skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, w wyniku czego – na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło