II OZ 566/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rady Gminy K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 328/11 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia skargi przez W.S. na uchwałę Rady Gminy K. z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 328/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przywrócił W.S. termin do złożenia skargi na uchwałę Rady Gminy K. z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. W uzasadnieniu Sąd przytoczył przepis art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wskazał na przepisy art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. oraz podniósł, że skoro przy wniesieniu skargi do sądu administracyjnego w trybie ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190), nie obowiązuje przepis art. 54 § 1 p.p.s.a. nakazujący złożenie skargi za pośrednictwem organu, zatem w ocenie Sądu konsekwentnie należy uznać, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tejże skargi następuje również bezpośrednio do sądu. W tej sytuacji nie znajduje zastosowania art. 87 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy są przedmiotem skargi. Ponadto Sąd stwierdził, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący uzasadnił brak winy w uchybieniu terminu, albowiem mógł pozostawać w błędnym przekonaniu że, zgodnie z regulacją zawartą w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nadanie skargi w ostatnim dniu terminu w polskim urzędzie pocztowym będzie stanowić o jego zachowaniu. Sąd zwrócił także uwagę na niejednolite orzecznictwo sądów w tym zakresie i wskazał, że nie bez znaczenia jest także fakt nieprecyzyjnego pouczenia skarżącego przez organ o sposobie i trybie wniesienia skargi, mimo że organ nie ma takiego obowiązku. W ocenie Sądu mając na uwadze również to, że skarżący działał na etapie wnoszenia skargi bez profesjonalnego pełnomocnika oraz wyjątkowo krótki termin do wniesienia skargi, dodatkowo zawężony konicznością złożenia w tymże terminie skargi do sądu, fakt jej rzeczywistego wniesienia przez skarżącego w terminie siedmiu dni (według zasad ogólnych wynikających z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz realizację zasady realnego zapewnienia stronom prawa do sądu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 86 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Rada Gminy K. zaskarżając je w całości i zarzucając mu: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 191 ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, polegającą na przyjęciu, że określony tym przepisem siedmiodniowy termin do złożenia skargi na uchwałę Rady Gminy jest terminem procesowym podlegającym przywróceniu na wniosek, gdy tymczasem termin ten ma charakter terminu zawitego prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu i tym samym wniosek ten winien być odrzucony na podstawie art. 88 p.p.s.a., 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że wnioskodawca był bez winy w uchybieniu terminu, gdy dokonane ustalenia świadczą o czymś przeciwnym oraz bezzasadne przyjęcie rzekomego wprowadzenia w błąd wnioskodawcy przez skarżącego przez niepełne pouczenie o środkach zaskarżenia, mimo równoczesnego stwierdzenia przez Sąd braku ustawowego obowiązku takiego pouczenia. Jednocześnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że termin do złożenia skargi na uchwałę rady gminy wskazany w treści 191 ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw jest terminem zawitym, a nie procesowym i nie podlega przywróceniu. Tymczasem Sąd wadliwie uznał, że termin ten jest terminem procesowym, podlegającym przywróceniu oraz nieprawidłowo przyjął, że uchybił on temu terminowi nie ze swojej winy. Organ wskazał, że nieznajomość prawa nie jest przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu, a od skarżącego jako radnego należy wymagać więcej i do której należy przykładać znacznie wyższą miarę staranności i znacznie wyższą ocenę kryterium winy o jakiej mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako nieusprawiedliwione nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z tak skonstruowanego przepisu wynika, że w sytuacji gdy Sąd dojdzie do przekonania, iż skarżący uchybił terminowi bez swojej winy zobowiązany jest – na jego wniosek – do przywrócenia terminu. Z ugruntowanego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że kwestię braku winy należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (porównaj: np. orzeczenia NSA z dnia 27.01.2011 r., sygn. I OZ 47/11 czy z dnia 25.01.2011 r., sygn. II OZ 7/11 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej https:/orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, albowiem przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne (por. postanowienie SN z dnia 29.10.1999 r., sygn. I CKN 556/98, LEX nr 50702; postanowienie NSA z dnia 22.11.1999 r., sygn. III SA 7804/98, niepubl.). Jak słusznie zauważył Sąd I instancji w sprawach dotyczących uchwał o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw przewiduje szczególny tryb i termin wniesienia skargi na uchwałę o wygaśnięciu mandatu radnego. Co do zasady skargę do sądu administracyjnego zgodnie z treścią art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a. wnosi się, za pośrednictwem organu którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przy czym oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 p.p.s.a.). Natomiast przepis art. 191 ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw skraca trzydziestodniowy termin do złożenia skargi do dni siedmiu od dnia doręczenia uchwały. Zaś termin uważa się za zachowany wówczas, gdy w ostatnim dniu terminu skarga wpłynie do sądu (art. 205 ust. 1 powyższej ustawy). Mając na uwadze powyższe uregulowania szczególne należy podzielić pogląd Sądu I instancji, że skarżący uchybił terminowi do złożenia skargi bez swojej winy, albowiem mógł pozostawać w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że złożenie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu. Powszechnie bowiem wiadomym jest, że na gruncie różnych procedur sądowych nadanie pisma w polskim urzędzie pocztowym w ostatnim dniu terminu równoznaczne jest z wniesieniem go do sądu, a data faktycznego wpływu tego pisma nie ma dla kwestii zachowania terminu znaczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej konkretnej sytuacji skarżący dochował należytej staranności na tyle, na ile pozwalała jego ówczesna wiedza co do terminu i trybu zaskarżenia przedmiotowej uchwały do sądu, zwłaszcza że co zasadnie podkreślił Sąd I instancji, na tym etapie działał bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Zatem zarzut zażalenia, że skarżący uchybił terminowi ze swojej winy w tym konkretnym przypadku nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu niezasadny jest również zarzut organu, że przewidziany w art. 191 ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw jest terminem prawa materialnego, a nie procesowego, co wyłącza jego przywrócenie. Przedmiotowa ustawa zawiera w swej treści zarówno przepisy prawa materialnego jak i procesowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego termin do wniesienia skargi wskazany w treści art. 191 ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw musi być traktowany co do jego charakteru jak przepis określający termin do złożenia skargi do sądu administracyjnego w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem niewątpliwie jest on terminem procesowym i co do zasady podlega przywróceniu. Dlatego rozważania organu co do charakteru przedmiotowego przepisu są całkowicie nieusprawiedliwione. Tym samym zarzut organu w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.