I SA/Wa 1700/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I. Stan faktyczny 1. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. M. nieruchomości położonej w miejscowości Z., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w części obejmującej zabudowania wchodzące w skład tej nieruchomości - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa podał, że Z. M. wnioskiem z dnia 4 listopada 1990 r. wystąpił do Urzędu Miasta w S., na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127) o przyznanie ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione w związku z II wojną światową na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa Polskiego. [...] Urząd Wojewódzki w K. zawiadomił wnioskodawcę w dniu [...] kwietnia 2004 r. iż Prezydent Miasta S. przekazał Wojewodzie [...] wniosek w sprawie przyznania ekwiwalentu za mienie zabużańskie, wraz ze zgromadzoną w sprawie korespondencją. W dniu 7 października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej regulująca procedurę wydawania decyzji potwierdzających prawo do rekompensaty. W dniu 15 stycznia 2008 r. Z. M. ponowił wniosek do W. S. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w miejscowości Ż. poza obecnymi granicami państwa polskiego. Z uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kopii wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. wynika, iż Z. M. urodzony w dniu [...] lipca 1920 r. pozostawił w związku z II wojną światową na terenach wschodnich nie wchodzących aktualnie w skład Państwa Polskiego w miejscowości Ż. nieruchomość gruntową o powierzchni około [...], na której stał dom parterowy dwu izbowy zbudowany z drewna i cegły na podmurówce kryty blachą z dwiema przyległymi komórkami gospodarczymi, a ponadto nieruchomość rolną o pow.1/4 hektara. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. potwierdzić należy posiadanie przez Z. M. obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r. Z uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kopii książeczki wojskowej nr [...] wynika, iż Z. M., przybył na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1944 r. jako żołnierz biorący udział w walkach z armią niemiecką. Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) organem wyższego stopnia w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty jest minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. Ponadto zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. 3. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy, a w szczególności w oparciu o: uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem kopię wyroku Sądu [...] decyzję Wojewody [....] z dnia [...] listopada 2008 r. oraz uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem kopię książeczki wojskowej nr [...], Wojewoda [...] ustalił, iż właściciel pozostawionej nieruchomości Z. M., zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości Ż., obecnie Ukraina i był w tym dniu obywatelem polskim. Potwierdzić należy również fakt, iż właściciel nieruchomości był zmuszony do opuszczenia byłego terytorium państwa polskiego w związku z wojną w latach 1939 - 1945. W wyniku rozpatrzenia wniosku Z. M. organ pierwszej instancji pozytywnie ocenił przedłożone dokumenty w zakresie nieruchomości gruntowych (tj. pozostawienia w miejscowości Ż. parceli budowlanej i gruntu ornego) oraz wydał w związku z powyższym w dniu [...] sierpnia 2009 r. postanowienie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie decyzja wydana przez Wojewodę [...] w dniu [...] sierpnia 2009 r. odmawia potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. M. nieruchomości w miejscowości Ż. obecnie Ukraina, w części obejmującej zabudowania wchodzące w skład tej nieruchomości. Organ zauważył, iż wnioskodawca składając odwołanie od niniejszej decyzji powołał się na wyrok Sądu [...] z treści którego wynika, iż Z. M. pozostawił w związku z II wojną światową na terenach wschodnich nie wchodzących aktualnie w skład Państwa Polskiego w miejscowości Ż. nieruchomość gruntową o powierzchni około [...] m², na której stał dom parterowy dwu izbowy zbudowany z drewna i cegły na podmurówce kryty blachą z dwiema przyległymi komórkami gospodarczymi, a ponadto nieruchomość rolną o pow. 1/4 hektara. Wojewoda [...] orzekając o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w części obejmującej zabudowania wchodzące w skład tej nieruchomości stwierdził, iż w oparciu o przywołany wyrok Sądu [...] nie ma możliwości określenia wielkości pozostawionej nieruchomości budynkowej. Niniejszy dokument nie określa powierzchni bądź kubatury budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych wzniesionych na pozostawionej nieruchomości, w konsekwencji czego nie istnieje możliwość wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości budynkowej. W związku z powyższym organ pierwszej instancji w trakcie prowadzonego postępowania, w celu ustalenia powierzchni pozostawionej nieruchomości budynkowej, zwrócił się w dniu 29 października 2008 r. do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we L. z prośbą o pomoc w uzyskaniu informacji dot. przedmiotowej kwestii. Odpowiadając, Konsulat w dniu 19 marca 2009 r. przesłał pismo Archiwum Państwowego Obwodu L. z dnia [...] lutego 2009 r. informujące, że w dokumentach archiwum "nie znaleziono danych dotyczących nieruchomego majątku M. Z., pozostawionego w m. [...]. Ponadto [...] Urząd Wojewódzki w K., pismem z dnia [...] października 2008 r. działając na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poinformował wnioskodawcę o braku możliwości rozpatrzenia wniosku w oparciu o złożone dokumenty oraz wezwał Z. M., m.in., do przedłożenia stosownego dowodu świadczącego o rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jednocześnie wyjaśniając, iż znajdujący się w aktach sprawy oryginał wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] nie zawiera informacji dotyczących powierzchni zabudowań pozostawionych w Ż. - domu oraz komórek gospodarczych. Strona została poinformowana również, że składane dokumenty powinny być w oryginałach lub poświadczonych kopiach. W dniu [...] lutego 2009 r. [...] Urząd Wojewódzki w K. ponownie wezwał Z. M. do przedstawienia dowodów, które świadczyłyby m.in. o rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości budynkowych. Wojewoda [...] w niniejszym piśmie poinformował wnioskodawcę o treści art. 6 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej Zdaniem Ministra Skarbu Państwa organ pierwszej instancji dokonał zgodnie z art. 80 kpa w związku z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej prawidłowej oceny zgromadzonych dowodów uznając, iż na ich podstawie nie można określić kubatury lub powierzchni budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych wchodzących w skład pozostawionej nieruchomości. II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu 1. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Z. M. Skarżący podniósł, że podtrzymuje tak jak we wcześniejszym odwołaniu do Wojewody [...], że najważniejszym dokumentem jest wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...] z którego wynika, że na tej nieruchomości znajdowały się budynki mieszkalne i gospodarcze, również w zeznaniach świadków jest mowa o zabudowaniach, ich metrażu i ilości pomieszczeń, jednakże ani Wojewoda [...] ani Minister Skarbu Państwa nie wzięli tego pod uwagę. 2. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. M. nieruchomości położonej w miejscowości Ż., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w części obejmującej zabudowania wchodzące w skład tej nieruchomości. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja naruszają prawo. 3. Przede wszystkim stwierdzić należy, że Minister Skarbu Państwa prawidłowo uznał, że zgodnie z art. 7 kpa organ administracji w toku prowadzonego postępowania ma obowiązek podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron, natomiast art. 77 kpa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. 4. Ze znajdującego się w aktach sprawy wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] wynika, iż Z. M. pozostawił w związku z II wojną światową na terenach wschodnich nie wchodzących aktualnie w skład Państwa Polskiego w miejscowości Ż. nieruchomość gruntową o powierzchni około [...], na której stał dom parterowy dwuizbowy zbudowany z drewna i cegły na podmurówce kryty blachą z dwiema przyległymi komórkami gospodarczymi, a ponadto nieruchomość rolną o pow.1/4 hektara. Zgodnie z art. 365 § 1 kodeksu cywilnego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to, że wyrok sądu powszechnego, w niniejszej sprawie jest to wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...], ma moc powszechnie obowiązującą, i zdaniem Sądu, nie może być tak, że organ mając w aktach sprawy prawomocny wyrok ustalający mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, odmawia Z. M. potwierdzenia prawa do rekompensaty w pełnym zakresie ustalonym przez sąd powszechny w wyroku. Podkreślić w tym miejscu należy, iż art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, której przepisy były podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, w ust. 4 stanowi, iż dowodami potwierdzającymi pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, "mogą być w szczególności ...", co oznacza, że przepis ten nie wyłącza możliwości dopuszczenia, zwłaszcza pomocniczo, innych środków dowodowych, zwłaszcza przewidzianych w przepisach kpa, w rozdziale 4 – dowody. 5. Należy podkreślić, tak jak uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 852/08, że "w postępowaniu administracyjnym nie znajduje zastosowania zasada, iż ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego." – niniejszy skład orzekający pogląd ten podziela w zupełności. Uznać zatem należy, iż postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone wnikliwie, organy obu instancji nie zebrały i nie dokonały analizy materiału dowodowego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 i 80 kpa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej decyzji. 6. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.