I OSK 1493/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1986/10 w sprawie ze skargi A. W. i Z. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. I SA/Wa 1986/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi A. W. i Z. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2010 r. w przedmiocie odmowy prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku podano, że decyzją z dnia [...]sierpnia 2010 r. Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołań Z. W. i A. W., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2010 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji podano, że Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] maja 2010 r. odmówił potwierdzenia Z. W. i A. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. W. nieruchomości położonych w Wilnie, w miejscowości J. oraz majątku S., woj. wileńskie, poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Spadek po właścicielu mienia pozostawionego poza granicami obecnej RP – W. W. nabył jego syn Z. W. Spadek po Z. W. nabył jego wnuk G. Z. W. Aktem notarialnym umową zbycia spadku z dnia 22 lutego 2010 r. Rep A nr [...], w skład którego wchodzi prawo ubiegania się o rekompensatę z tytułu mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, dziedziczonego po Z.ie W. G. W. zbył na rzecz swojego ojca Z. W. Organ uznał, że akt zbycia spadku z dnia 22 lutego 2010 r., nie może być skuteczny. Oznacza to, że wnioskodawcy nie udowodnili faktu bycia spadkobiercami po właścicielu pozostawionego mienia. Od powyższej decyzji odwołania wnieśli Z. W. i A. W. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2010 r. Organ zgodził się z ustaleniami pierwszoinstancyjnymi co do tego, że Z. W. i A. W. nie są spadkobiercami dawnego właściciela, a akt notarialny zbycia spadku jest nieskuteczny. Od powyższej decyzji Ministra Skarbu Państwa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Z. W. i A. W. Podnosząc, iż są spadkobiercami po Z.ie W. co do części spadku, w skład którego wchodzi roszczenie o nabycie rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargi organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skargi nie są zasadne. W uzasadnieniu wyroku podano, że spadkobiercą po właścicielu mienia pozostawionego poza granicami obecnej RP – W. W był Z. W. i I. R., co poświadcza postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. sygn. akt I [...]. Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1999 r. sygn. akt III [...] stwierdzono, że spadek po Z. W. w całości nabył G. Z. W. Kolejno, mocą umowy zbycia spadku zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] lutego 2010 r. Rep. A Nr [...] G. W. zbył, tytułem nieodpłatnym, na rzecz swojego ojca Z. W., spadek odziedziczony po Z. W., a Z. W. zbycie to przyjął. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu, iż umowa zbycia spadku nie jest skuteczna w odniesieniu do realizacji prawa do rekompensaty uznając, że Z. W. w ramach nabycia spadku nabył prawo ubiegania się o rekompensatę z tytułu mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże zdaniem Sądu I instancji Z. W. nabył roszczenie o ubieganie się o rekompensatę z tytułu mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dopiero z dniem [...] lutego 2010 r. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty po terminie skutkuje definitywną utratą prawa do ubiegania się o rekompensatę, a żadne nawet wyjątkowe okoliczności, w tym dotyczące sytuacji osobistej strony nie mogą spowodować przedłużenia tego terminu bądź jego przywrócenia. Z akt sprawy wprawdzie wynika, że Z. W. wniósł o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w dniu 23 lipca 2008 r. Jednakże na dzień wniesienia wniosku nie był osobą uprawnioną do rekompensaty, a zgodnie z art. 5 ust. 2 cytowanej ustawy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. Taką osobą uprawnioną stał się dopiero w dniu [...] lutego 2010 r. Prawidłowe zatem zdaniem Sądu było załatwienie wniosku Z. W. przez wydanie decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia decyzji. W odniesieniu do A. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest jak najbardziej uzasadniona. Z akt sprawy wynika, że A. W. nie jest spadkobiercą W. W., co oznacza, że nie jest on osobą uprawnioną w świetle art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. W. zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 8 maja 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono w szczególności, że wadliwe jest uznanie Sądu I instancji jakoby spadkobierca osoby uprawnionej do rekompensaty musiał w chwili złożenia wniosku legitymować się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, skoro dokument ten stanowi jedynie załącznik do wniosku, którego brak można w trakcie postępowania, poprzez wezwanie do usunięcia braków formalnych uzupełnić przed wydaniem ostatecznej decyzji, a tym samym sanować wniosek. Istotne jest złożenie wniosku w zakreślonym przez ustawę terminie, natomiast czas usunięcia braków formalnych nie może mieć znaczenia na ustalenie legitymacji wnioskodawcy do wystąpienia o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi i wydanie orzeczenia uwzględniającego wniosek skarżącego o wydanie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu. Bezsporne w sprawie jest, iż właściciel nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Polski nie żyje, a co za tym idzie zastosowanie miał przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm., zwanej dalej ustawą). Zgodnie z tym przepisem prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom właściciela albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców. Natomiast wniosek potwierdzający prawo do rekompensaty, stosownie do art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, składa spadkobierca w terminie nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Oznacza to, iż skuteczność złożonego wniosku należy od faktu czy wnioskodawca najpóźniej w tym terminie jest spadkobiercą b. właściciela określonej nieruchomości. W niniejszej sprawie spadkobiercą tym był G. Z. W. co wynika jednoznacznie z postanowienia Sądu Rejonowego w Sz. z dnia [...] września 1999 r., sygn. akt [...]. Został on powołany do spadku na mocy testamentu i stosownie do art. 924 i 925 k.c. nabył spadek z chwilą otrzymania spadku, tj. z chwilą śmierci spadkodawcy. Stanowisko skarżącego, iż G. Z. W. jest spadkobiercą jedynie części spadku nie znajduje oparcia we wskazanym wyżej postanowieniu, z którego treści jednoznacznie wynika, że jedynym spadkobiercą Z. W. (Z. W. był spadkobiercą b. właściciela nieruchomości W. W.) jest G. Z. W.. Postanowienie to jest prawomocne i nie zostało w żadnej formie wyeliminowanej z obrotu prawnego, a w związku z tym stosownie do art. 365 k.p.c. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Bezsporne również w sprawie jest, iż umową z dnia [...] lutego 2010 r. G. Z. W. zbył spadek, w którego skład wchodzi prawo do rekompensaty na rzecz swojego ojca Z. W. Tak więc z tą datą nastąpiła sukcesja generalna nabywcy spadku w prawa i obowiązki spadkobiercy. Jednakże nie oznacza to, że Z. W. był spadkobiercą w dacie 31 grudnia 2008 r. W tej dacie spadkobiercą był G. Z. W., a dopiero z datą zawarcia stosownej umowy spadkobiercą stał się nim Z. W. W tej sytuacji nie był on uprawniony do składania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, stosownie do art. 5 ust. 2, w ustawowym terminie. Nie miał więc w stosunku do skarżącego, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, zastosowanie art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy, dotyczący dołączenia do przedmiotowego wniosku postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku albo o dziale spadku. Z postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku, o czym była mowa wyżej, wynikało, że jedynym spadkobiercą b. właściciela nieruchomości był G. Z. W. Skarżący nie dysponuje żadnym innym postanowieniem Sądu stwierdzającym, iż na dzień 31 grudnia 2008 r. był spadkobiercą b. właściciela. Tak jak to już wskazano wyżej, umową zbycia spadku wszedł skarżący w prawa i obowiązki spadkobiercy dopiero z datą [...] lutego 2010 r., a umowa ta nie mogła wywierać skutków wstecz, bowiem ma ona charakter konstytutywny. Z tych wszystkich względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.