II OZ 1109/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 145/11 nakazujące przymusowe ściągnięcie od skarżącej R. K. na rzecz Skarbu Państwa kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 145/11 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie W dniu 19 marca 2012 r. (data nadania na poczcie) skarżąca R. K. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 12 marca 2012 r. (k. 208-209 akt). Zarządzeniem z dnia 21 marca 2012 r. (k. 210 akt), podpisanym przez Zastępcę Przewodniczącego Wydziału II, skarżąca została wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, tj. w wysokości określonej w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192). W terminie do uiszczenia opłaty skarżąca wystąpiła do WSA z wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2012 r. o zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zmianę wydanego w dniu 20 maja 2011 r. postanowienia WSA w Gliwicach oddalającego jej wcześniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 145/11 (k. 287-290 akt) WSA oddalił wniosek skarżącej o zmianę postanowienia z dnia 20 maja 2011 r., zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II OZ 811/12 oddalił zażalenie skarżącej (k. 301-304 akt). W związku z powyższym ponownie wezwano skarżącą do "uiszczenia wymaganej opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł (k. 315 akt). W wezwaniu tym wskazano, że wpłaty należy dokonać w kasie WSA lub na podany rachunek bankowy w terminie 7 dni, pod rygorem przymusowego ściągnięcia. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 29 października 2012 r. (k. 316 akt), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu nie uiściła ona opłaty kancelaryjnej. W dniu 5 listopada 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym - k. 320-321 akt) skarżąca wystąpiła do WSA z kolejnym wnioskiem o zwolnienie jej z tej opłaty. Wniosek nie został poparty żadnymi nowymi okolicznościami, a ponadto złożono go już po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego w niniejszej sprawie i wobec treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej jako p.p.s.a.) nie podlega - zdaniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Gliwicach - rozpoznaniu. W świetle powyższego Przewodniczący Wydziału II WSA w Gliwicach w dniu 9 listopada 2012 r. zarządził przymusowe ściągnięcie od skarżącej R. K. nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, kierując się wskazaniami art. 234 § 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosła R. K., zaskarżając je w całości i zarzucając: 1. -naruszenie przepisów postępowania polegające na tym, iż najpierw sąd wzywa do uiszczenia opłaty ewentualnie rozpoznaje wniosek o zwolnienie z opłaty i czeka aż prawomocnie wniosek o zwolnienie z opłaty zostanie rozpoznany, a następnie w przypadku negatywnego rozpoznania tego wniosku sąd ponownie wzywa do uiszczenia opłaty - a jak strona nie uiści opłaty - to sąd nie wykonuje czynności, 2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu przez sąd, iż wezwanie do zapłaty z pouczeniem o przymusowym ściągnięciu nie stanowi podstawy do przymusowego ściągnięcia - albowiem nie jest to grzywna podlegająca przymusowemu ściągnięciu i nakładana bez zgody strony - tu sąd miał obowiązek poczekać, aż strona zapłaci dobrowolnie - a w przypadku braku dobrowolnej wpłaty miał sąd obowiązek wydać postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia, 3. naruszenie przepisów postępowania polegające na tworzeniu przez sąd nowych własnych przepisów (do czego sąd nie jest uprawniony) i żądania przymusowej zapłaty - albowiem żaden przepis nie stanowi o przymusowym ściągnięciu opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku - czego dowodem jest brak podania podstawy prawnej w uzasadnieniu zarządzenia; skarżąca zadała pytania: a) na jakiej podstawie prawnej sąd żąda opłaty od sporządzenia uzasadnienia wyroku? b) na jakiej podstawie prawnej sąd zarządza przymusowe ściągnięcie opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku? c) na jakiej podstawie prawnej sąd wydał uzasadnienie wyroku, skoro opłata nie została uprzednio uiszczona ani nie został pozytywnie dla strony rozpoznany wniosek o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej? 4. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych polegające na jego nadinterpretacji i wyrażające się żądaniem opłaty od sporządzenia uzasadnienia wyroku - skoro taki wniosek nie podlega opłacie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i obciążenie kosztami Skarb Państwa. W uzasadnieniu wskazała, iż WSA nie miał prawa do żądania opłaty od sporządzenia uzasadnienia wyroku. Nie miał też prawa przymusowo ściągać opłaty od sporządzenia uzasadnienia wyroku, gdyż obowiązuje stała norma najpierw wpłata do sądu, a potem czynność sądowa, a jak sąd wykonał cokolwiek bez opłaty to niech sędzia za to ponosi odpowiedzialność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. Zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. W takim przypadku nie stosuje się również przepisu art. 220 p.p.s.a. Stosownie natomiast do przepisu § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych, opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia lub doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 złotych. W przedmiotowej sprawie skarżąca R. K., pomimo prawidłowego wezwania, nie uiściła opłaty. Zasadnie więc Przewodniczący Wydziału II WSA w Gliwicach wydał w dniu 9 listopada 2012 r. zarządzenie o przymusowym ściągnięciu od skarżącej nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej. W związku z powyższym należy wskazać, iż w przypadku złożenia przez stronę w przewidzianym terminie wniosku o doręczenie wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem, aktywizuje się obowiązek uiszczenia (już w chwili złożenia wniosku), opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia - wynika to z art. 234 § 2 p.p.s.a., na który powołał się Przewodniczący Wydziału II WSA w Gliwicach. Jeżeli zatem żądana opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza jej ściągnięcie (po uprzednim wezwaniu do dobrowolnego uiszczenia), co wprost wynika z art. 234 § 2 zdanie 2 p.p.s.a. Powyższy przepis stanowi zatem wystarczającą podstawę do ściągnięcia tej opłaty, czego nie dostrzega skarżąca. Nadto należy podkreślić, iż w sytuacji złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, nie stosuje się przepisu art. 220 p.p.s.a., co wprost wynika z art. 234 § 2 zdanie 3 p.p.s.a. Złożenie wniosku o uzasadnienie orzeczenia nie jest zatem "warunkowe", tj. nie ma zastosowania art. 220 § 1 p.p.s.a. uzależniający wykonanie danej czynności (w tym przypadku sporządzenie uzasadnienia) od uiszczenia należnej opłaty. Inaczej mówiąc, wniosek o sporządzenie uzasadnienia uruchamia procedurę sporządzenia uzasadnienia niezależnie od tego, czy należną opłatę w kwocie 100 zł strona wnioskująca uiściła. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty zażalenia za chybione i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 i art. 198 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.