VII SA/Wa 2164/10

WyrokWSA w Warszawie2011-04-14

Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Leszek Kamiński, Włodzimierz Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy samorzutne ukształtowanie terenu działki poprzez usypanie wzniesień i wykonanie zagłębień, wykorzystywane następnie jako tor motocrossowy, stanowi budowlę ziemną w rozumieniu Prawa budowlanego, wymagającą pozwolenia na budowę?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykonanie 10 wzniesień i 10 zagłębień na działce, wykorzystywanych jako tor motocrossowy, stanowi budowlę ziemną w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Taka budowla, stanowiąca całość techniczno-użytkową o określonej konstrukcji i funkcji, wymaga pozwolenia na budowę zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Ponieważ pozwolenie nie zostało uzyskane, a obiekt nie podlega legalizacji ze względu na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (teren Obszaru Chronionego Krajobrazu), nakaz rozbiórki był zasadny.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki toru motocrossowego, który powstał w wyniku usypania wzniesień i wykonania zagłębień na działce. Organ I instancji uznał, że prace te stanowią budowlę ziemną, która wymagała pozwolenia na budowę, a ponieważ go nie uzyskano i obiekt nie mógł być zalegalizowany ze względu na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (teren Obszaru Chronionego Krajobrazu), nakazał rozbiórkę. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. Skarżący twierdził, że prace wykonano w celu odwodnienia nieruchomości i nie stanowią one toru motocrossowego ani budowli wymagającej pozwolenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2011r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego skargę oddala Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie G. decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. na podstawie art. 48 ust. 1, oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej legalności budowy - nakazał W. i J. P. rozbiórkę obiektu budowlanego tj. toru motocrossowego na działce nr ewid. [...] obr. [...] w miejscowości O. gm. G. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż przeprowadzone w dniu 10 listopada 2009r. oględziny wykazały, że na działce istnieje ok. 10 szt. wzniesień z ziemi i odpowiednio ok. 10 szt. zaniżeń w odniesieniu do pozostałego terenu działki. Wzniesienia jak i zaniżenia terenu powiązane są wyjeżdżonym torem na którym widać ślady pojazdów mechanicznych. Na terenie w południowo-wschodniej części działki rozłożone jest 11 starych opon samochodowych. Nie stwierdzono żadnych robót utwardzeniowych ani innych robót budowlanych związanych z zastosowaniem typowych materiałów budowlanych. Istniejące ukształtowanie terenu powstało w wyniku działalności właściciela działki. Inwestor wyjaśnił do protokołu oględzin, że górki powstały w wyniku zebrania ziemi gliniastej, ponieważ glina nie przepuszczała wody co powodowało zatapianie pobliskich budynków, posesji oraz szklarni. Powyższym wyjaśnieniom inwestora organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W ocenie organu z zasad sztuki budowlanej wynika, że do odprowadzania nadmiaru wód opadowych z terenu służą urządzenia budowlane takie jak: muldy podłużne, rowy, urządzenia chłonne, zbiorniki chłonne, studnie chłonne, a nie wzniesienia i zaniżenia połączone wyjeżdżonym torem motocrossowym stanowiące całość techniczno - użytkową. O charakterze obiektu stanowi sposób z jego korzystania. Całkowita zmiana ukształtowania terenu, jak wynika z zebranego materiału dowodowego miała za cel wykorzystywanie tej zmiany w charakterze toru motocrossowego. O powyższym świadczą zeznania świadków, zdjęcia prasowe motocyklistów sportowych. Organ zaliczył wykonane prace budowlane do budowli sportowych, o których mowa w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31. Obowiązujący Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego dla wyżej wymienionej działki nie przewiduje możliwości budowy takich obiektów budowlanych. Teren na którym mieści się przedmiotowa działka zlokalizowany jest w obszarze W. Obszaru Chronionego Krajobrazu. W ocenie organu nadzoru budowlanego budowa narusza zapisy obowiązującego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego w stopniu uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2010r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane po rozpatrzeniu odwołania W. i J. P. - utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie G. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010r. Zdaniem organu II instancji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy zaliczając wzniesienia i zaniżenia terenu do budowli ziemnych jako obiekt sportowy. Budowla ziemna jest jedną z rodzajów budowli wymienionych w art. 3 pkt 3, przy czym -jak wynika to z treści przepisu - musi to być obiekt budowlany. Ażeby za taki mógł być uznany, musi spełniać warunki określone w art. 3 pkt 1 lit b, czyli stanowić całość techniczno-użytkową. Nasyp ziemny realizowany w określonym celu stanowi taką całość techniczno-użytkową o określonej konstrukcji i funkcji użytkowej, nawet jeśli nie ma dodatkowych instalacji czy urządzeń. Bezspornym jest, że wzniesienia terenu usypane z ziemi są budowlą ziemną, są też całością techniczno-użytkową zrealizowaną w określonym celu. Inwestor na działce nr [...] prowadzi działalność gospodarczą w postaci pozaszkolnych form edukacji sportowej oraz zajęć sportowych i rekreacyjnych czyli tor motocrossowy na co wskazują liczne w sprawie materiały dowodowe. Tym samym nasypy i zaniżenia terenu zrealizowany został w określonym celu i stanowią całość techniczno-użytkową jako tor do jazdy na motocyklach. Ponadto jak wynika z dokumentacji fotograficznej przedmiotowy tor był utwardzany specjalnie do tego przeznaczonymi maszynami. Tym samym powyższy obiekt podlega obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę i dopiero wówczas mógłby zrealizować zamierzenie inwestycyjne. Wymóg ten nie został spełniony i roboty budowlane przy wybudowaniu omawianego obiektu zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej. Omawiany obiekt nie podlega procesowi legalizacji, ponieważ z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, iż teren na którym znajduje się omawiana działka mieści się w obszarze W. Obszaru Chronionego Krajobrazu, w którym brak jest możliwości realizacji takiego rodzaju zamierzeń budowlanych ze względu na dewastację środowiska naturalnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010r. złożył J. P. wnosząc o jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Skarżący wyjaśnił, iż prace objęte nakazem rozbiórki wykonał w związku z koniecznością odwodnienia nieruchomości. Podtopienia lokalne występujące kilkukrotnie w ciągu roku powodowały znaczne straty materialne w gospodarstwie. Prace odwodnieniowe były wykonane na terenie rolnym, po konsultacji ze specjalistami i w granicach prawa. W wyniku tych konsultacji okazało się, że jedynym rozwiązaniem problemu występujących podtopień jest zdjęcie ok. 0,5 m wierzchniej nieprzepuszczalnej warstwy gliny i tym samym udrożnienie urządzeń melioracji szczegółowej (drenów, sączków). Zastosowana, sugerowana metoda odwodnienia terenu okazała się skuteczna podczas kolejnych opadów deszczu. W wyniku tej działalności powstały wzniesienia składowanej gliny, które nie stanowią naruszenia przepisów prawa, a w szczególności Rozporządzenia Wojewody [...] Nr 3 z dnia [...]lutego 2007 r. w sprawie W. Obszaru Chronionego Krajobrazu, z uwagi na treść par. 6.1 pkt 5), cyt.: "W strefie zwykłej Obszaru zakazuje się wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych". Skarżący podał, iż nie prowadzi działalności gospodarczej związanej z prowadzeniem imprez i zawodów lub treningów sportowych związanych z motocrossem, a w szczególności nie znajduje się tam tor motocrossowy. Materiały marketingowe w postaci filmu i artykułu w lokalnej gazecie nie mogą być traktowane jako dowód w tej sprawie, ponieważ nie dotyczą istoty sprawy, a jedynie promocji sportu na terenie miasta i gminy G. W ocenie skarżącego poruszanie się motorem dopuszczonym do ruchu, po własnej posesji nie jest zabronione. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie organy administracji należycie wyjaśniły wszystkie okoliczności i ustaliły stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, a także prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego - ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ww. ustawy, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31. Przepis art. 29 wymienia przypadki, w których pozwolenie na budowę nie jest wymagane, a przepis art. 30 określa, kiedy wymagane jest dokonanie zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych właściwemu organowi. Wykonywanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia stanowi tzw. samowolę budowlaną, której skutkiem jest zastosowanie przez organy nadzoru budowlanego trybu przewidzianego w przepisach art. 48 - 51 ustawy. Na gruncie niniejszej sprawy należy wskazać, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego zgodnie, z którym właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nakaz rozbiórki w obecnym stanie prawnym jest zatem orzekany bezwzględnie w każdej sytuacji, gdy inwestor wybudował obiekt budowlany bez pozwolenia na budowę i nie ma możliwości jego legalizacji. Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy należy podzielić stanowisko orzekających w sprawie organów nadzoru budowlanego, że skarżący wykonując 10 sztuk wzniesień i 10 zagłębień w stosunku do stałego terenu własnej działki i wykorzystując tak ukształtowany teren jako tor motokrosowy wykonał budowlę ziemną w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane przez budowlę, stanowiącą jeden z rodzajów obiektów budowlanych, należy rozumieć m.in. budowle ziemne. Ta kategoria budowli nie została w ustawie bliżej scharakteryzowana. Budowla ziemna jest obiektem budowlanym, jeżeli spełnia warunki określone w art. 3 pkt 1a), czyli stanowi całość techniczno-budowlaną. Nie jest przy tym konieczne, aby budowla taka była wyposażona w jakieś dodatkowe instalacje czy urządzenia. Dla zakwalifikowania skutków robót ziemnych jako budowli ziemnej wystarczające jest, aby stanowiły one pewną całość techniczno-użytkową, o określonej konstrukcji i funkcji (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 813/06, ONSAiWSA 2007/6/133 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 lipca 2008 r. sygn. II SA/GL 55/08 niepubl.). Potoczne rozumienie tego określenia oznacza budowlę, której podstawowym tworzywem jest ziemia. Budowla taka jest wykonana w gruncie lub z gruntu. Przykładem budowli ziemnej może być wykonany z ziemi wał, czy wykonany z ziemi kopiec. Budowla ziemna musi mieć charakter kubaturowy, być widoczna i istnieć w kategoriach obiektywnych. Jak sama nazwa wskazuje wykonana jest na ogół z gruntu, ziemi (np. wał przeciwpowodziowy) i stanowi całość techniczno – użytkową i spełnia określona funkcję. Sam skarżący zarówno w protokole oględzin jaki i odwołaniu i skardze przyznał, że zebrał ziemię gliniastą i tak ją ukształtował aby woda nie zalewała budynku. Organy nadzoru budowlanego ustaliły niewątpliwie, iż wzniesienia ziemi wykorzystywane są jako tor motokrosowy. Powyższe potwierdzają protokół oględzin z dnia 10 listopada 2009r. protokoły z przesłuchania świadków oraz liczna dokumentacja fotograficzna zgromadzona w aktach administracyjnych sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę organ zasadnie nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego, iż teren działki został utwardzony, gdyż w ten sposób inwestor chciał ochronić swoje nieruchomości przed zalewaniem wodami. Wykonana budowla stanowi całość techniczno – użytkową i powstała w celu wykorzystywania do jazdy przez motory sportowe. Na wykonanie takiej budowli niezbędne jest zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego pozwolenie na budowę. Inwestor takiego pozwolenia nie posiadał i wykonał roboty budowlane samodzielnie stąd zastosowanie art. 48 ust 1 nakazującego rozbiórkę jest prawidłowe. Chociaż od 11 lipca 2003r. zasadą jest legalizacja samowoli budowlanych, ale tylko wówczas gdy budowla jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie narusza przepisów w tym techniczno – budowlanych. Należy mieć na względzie, iż działka, na której zlokalizowany jest tor położona jest w strefie urbanistycznej W.Obszaru Chronionego Krajobrazu i zakazuje zmiany krajobrazu. Powyższe skutkuje tym, iż niemożliwe było przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego wykonanych robót. W ocenie Sądu, w świetle przytoczonych faktów, postępowanie toczące się przed organem I i II instancji zostało przeprowadzone prawidłowo. Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o wszystkie okoliczności sprawy, zgodnie z dyspozycją art. 7 i 77 § 1 kpa. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło