II SA/Bk 68/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), , Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w A., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta A., decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...], zobowiązał P. G. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 1. 545,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami (pkt 1) i określił sposób zapłaty powyższej należności (pkt 2). W uzasadnieniu decyzji podano, że na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] lutego 2005 r. sygn. akt [...] przyznana została zaliczka alimentacyjna dla P. G. i R. G. w wysokości po 166,66 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. (decyzja z dnia 17 stycznia 2006 r.). Kolejnymi decyzjami przyznane zostały zaliczki alimentacyjne na okresy: od 1 września 2006 r. do 31 października 2006 r. (decyzja z dnia [...] października 2006 r.) od 1 lipca 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. (decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r.), od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. (decyzja z dnia [...] września 2007 r.) od 1 września 2008 r. do 30 września do 30 września 2008 r. (decyzja z dnia [...] grudnia 2007 r.). W okresie od 1 listopada 2005 r. do 30 września 2008 r. wypłacona została zaliczka wysokości 9.099,84 zł. Za ten okres dłużnik alimentacyjny zobowiązany był do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela kwoty 9.554,83 zł (wysokość zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej powiększonej o 5% - art. 12 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wymienił okresy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] czerwca 2006 r. sygn. akt [...] dla uprawnionych, P. G. i R. G. w wysokości po 350 zł miesięcznie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. W powyższym okresie wypłacone zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego ogółem w wysokości 8.400 zł. Następne świadczenie z funduszu alimentacyjnego zostało przyznane na okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. (decyzja z dnia [...] listopada 2009 r.). Na pisemną prośbę wierzycielki A. R. złożoną dnia 25 lutego 2010 r., decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] uchylono od dnia 1 marca 2010 r. decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. W okresie od 1 października 2009 r. do 28 lutego 2010 r. wypłacone zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego ogółem w wysokości 3.500 zł. Od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia 28 lutego 2010 r. przekazano tytułem zwrotu zadłużenia alimentacyjnego do MOPS w A. kwotę 13.723,45 zł. Od 29 sierpnia 2007 r. do 20 sierpnia 2008 r. P. G. dokonał wpłaty w wysokości 600 zł, która to wpłata pokryła częściową wypłatę zaliczki alimentacyjnej. Na dzień 30 września 2008 r. pozostało do zapłaty 8.954,83 zł, z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Dnia 22 grudnia 2008 r. P. G. dokonał wpłaty w wysokości 2.500 zł, która pokryła całkowicie wypłacane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami oraz częściowo wypłatę zaliczki alimentacyjnej powiększonej o 5%. Od dnia 1 października 2008 r. A. R. pobiera świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych. Na dzień 22 grudnia 2008 r. zostały wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 1.400 zł. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów kwota 1.079,97 zł pokryła częściowe zadłużenie z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych powiększonych o 5%. Następnie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w A. przekazał do MOPS w A. w okresie od 15 kwietnia 2009 r. do 14 października 2009 r. łącznie kwotę 8.291,48 zł. Pozostała do zapłaty z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego kwota w wysokości 309,49 zł. Dnia 12 stycznia 2010 r. dłużnik alimentacyjny dokonał wpłaty w wysokości 700 zł, która to kwota została zaliczona częściowo na pokrycie wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2008/2009 w wysokości 314,82 zł oraz na poczet wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2009/2010 w wysokości 385,18 zł. Do zapłaty z tytułu wpłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego pozostała kwota 1.728,77 zł. Następnie organ I instancji wymienił wpłaty Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w A. przekazane do Ośrodka od dnia 5 lutego 2010 r. do dnia 29 września 2010 r. i stwierdził, że do zapłaty z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (bez ustawowych odsetek) pozostała kwota 1.545,83 zł. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. G. Zarzucił, że wysokość zobowiązania powstałego w okresie świadczeniowym od 1 października 2009 r. do 28 lutego 2010 r. nie jest kwotą faktycznego zobowiązania powstałego we wskazanym okresie, błędne zaliczenie wpłat dokonanych od dnia 1 października 2009 r. na fundusz alimentacyjny, poprzez bezpodstawne rozdzielenie dokonanych wpłat na kilka okresów świadczeniowych oraz niewykonanie poleceń organu odwoławczego, uchylającego wcześniejsze decyzje organu I instancji do ponownego rozpatrzenia sprawy. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania I instancji twierdząc, iż na chwilę obecną nie istnieje już należność do zwrotu z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego uprawnionym we wskazanym wyżej okresie świadczeniowym lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], uchyliło kwestionowaną decyzję w całości i zobowiązało P. G. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych w okresie świadczeniowym od 1 października 2009 r. do 28 lutego 2010 r. osobom uprawnionym P. G. i R. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 1.485, 51 zł oraz ustawowych odsetek naliczonych od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. W uzasadnieniu podano, że z treści art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. nr 1, poz. 7 ze zm.) wynika, iż rolą organu jest ustalenie wysokości długu, jaki ciąży na dłużniku alimentacyjnym wobec organu wierzyciela. Kwota takiego długu może być równa kwocie świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej w konkretnym okresie zasiłkowym, bądź stanowić różnicę między kwotą świadczeń wypłaconych, a kwotą dokonanych w powyższym okresie spłat dokonanych przez dłużnika alimentacyjnego i komornika. Z woli ustawodawcy w skład długu wchodzą też odsetki ustawowe, liczone w sposób wskazany w art. 27 ust. 1a ustawy. W sprawie niniejszej organ I instancji ustalił, iż w okresie od 1 października 2009 r. do 28 lutego 2010 r. wypłacone zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego ogółem w wysokości 3.500 zł. Z uzupełnionych akt wiarygodnymi dokumentami potwierdzającymi dokonanie wszystkich wpłat przez komornika i dłużnika alimentacyjnego na fundusz alimentacyjny wynika, iż w toku wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie wyżej wymienionym łącznie na rachunek bankowy MOPS w A. przekazano kwotę 3.502,58 zł. Na powyższą kwotę składa się wpłata Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w A. w wysokości 2.302,58zł, oraz wpłata do kasy MOPS w A. P. G. w wysokości 1.200 zł. Organ odwoławczy podał, że w wyżej wskazanym okresie świadczeniowym dnia 14 października 2009 r. na rachunek MOPS w A. wpłynęła należność od komornika w wysokości 1.103,91 zł, jednak kwoty tej Kolegium nie mogło zaliczyć, jako wpłaty na poczet należności powstałych w okresie świadczeniowym od 1 października 2009 r. do 28 lutego 2010r., gdyż organ I instancji wydał decyzję przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego w powyższym okresie, dopiero w dniu 17 listopada 2009 r. Z tego wynika, że na poczet przedmiotowego okresu można zaliczać wpłaty od dnia wydania decyzji, tj. [...] listopada 2009 r. Organ I instancji słusznie zaliczył daną wpłatę na poczet długu z poprzedniego okresu świadczeniowego, ponieważ na przedmiotowy okres świadczeniowy nie była wydana jeszcze decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego i niedokonano żadnych wypłat z tego tytułu. Również kwotę 700 zł wpłaconą w dniu 12 stycznia 2010 r. MOPS w A. zasadnie w części zaliczył na poczet należności wynikającej z decyzji z dnia 26 listopada 2009 r., zobowiązującej P. G. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 309,49 zł, tj. należność poprzedniego okresu świadczeniowego (2008/2009). W związku z tym wpłacona kwota w wysokości 700 zł została zaliczona na poczet wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2008/2009 w wysokości 314,82 zł (tj. 309,49 zł + 5,33 zł - ustawowe odsetki) oraz na poczet wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2009/2010 w wysokości 385,18 (tj. 371,23 zł + 13,95 - ustawowe odsetki). Organ odwoławczy podał, że po podsumowaniu wpłat w stosunku do wypłaconych świadczeń alimentacyjnych w wyżej wymienionym okresie świadczeniowym, zadłużenie wynosi 1.485,51 zł (3.500- 2.014,49). Organ I instancji do zadłużenia doliczył ustawowe odsetki w wysokości 69,36 zł. Taki sposób liczenia uwzględnia interpretacja Ministerstwa Pracy i Polityki społecznej z dnia 10 grudnia 2009 r. w sprawie zasad rozliczania kwot przekazywanych przez komornika na poczet należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego która mówi, iż przepis art. 28 ust. 1 ustawy nie daje podstawy do podziału zobowiązania dłużnika na należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w bieżącym okresie świadczeniowym oraz należności z tytułu świadczeń wypłaconych w zakończonych okresach świadczeniowych. Należności dłużnika z tytułu wypłaconych świadczeń na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinny być traktowane łącznie, niezależnie od tego, czy świadczenia były wypłacane przez jeden czy więcej okresów świadczeniowych. Organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu uwzględnił wpłatę dokonaną po wydaniu decyzji przez organ I instancji w dniu 29 października 2010 r. w wysokości 66,70 zł i stwierdził, że pkt 2 decyzji I – instancyjnej określający sposób zapłaty należności nie ma podstawy prawnej do zastosowania. Skargę od powyższej decyzji do sądu administracyjnego złożył P. G. i zarzucił naruszenie art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów polegające na błędnym zaliczeniu wpłat dokonanych na fundusz alimentacyjny poprzez rozdzielenie ich na kilka okresów świadczeniowych. Wskazując na powyższe naruszenie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania I instancji wobec nieistnienia należności do zwrotu z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2009 r. do 28 lutego 2010 r., ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi administracji do ponownego rozpatrzenia. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na poprawność rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 07.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Z 2007 r., Nr 1, poz. 7 z póź. zm.) zwanej dalej "p.o.u.a." dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, przy czym art. 27 ust. 1a p.o.u.a. stanowi, iż odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Stosownie zaś do art. 27 ust. 2 p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z przytoczonych przepisów wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1) oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2). Analiza powyższych przepisów pozwala nadto na stwierdzenie, iż decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Przedmiotem przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2010 r., [...] oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja Burmistrza A. z [...] października 2010 r., w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez synów skarżącego świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2009 r. do 28 lutego 2010 r. W sprawie niewątpliwe jest , że decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., znak [...], organ I instancji orzekł o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego synom skarżącego w kwocie po 350 zł miesięcznie od 01.10.2009 do 30.09.2010 r. (karta 45 kat administracyjnych). Nie budzi też wątpliwości okoliczność, że decyzją z dnia [...] marca 2010 r., Burmistrz A. uchylił decyzję o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego z dniem 1 marca 2010 r. , na wniosek matki uprawnionych do doświadczenia (karta 55 akt administracyjnych). Jak wynika z powołanych decyzji oraz ustaleń organów w okresie świadczeniowym od 1.10.2009 do 28 lutego 2010 r. uprawnionym do świadczenia wypłacono kwotę świadczeń alimentacyjnych w wysokości 3500 zł. Zgodnie z powołanym przepisem art. 27 ust. 2 p.o.u.a. po zakończeniu okresu świadczeniowego organ miał obowiązek wydać decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez uprawnioną osobę świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W świetle powołanego przepisu zadaniem organów było więc określenie w jakiej wielkości, w rozpatrywanym okresie świadczeniowym, należności zostały wypłacone osobom uprawnionym. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo określiły tę wielkość na kwotę 3500 zł, a ponadto dokonały zarachowania na poczet długu dłużnika kwot wpłaconych przez skarżącego osobiście lub przekazanych przez komornika sądowego w okresie od 17 listopada 2009 r., to jest daty wydania decyzji o przyznaniu świadczeń synom skarżącego za ten okres rozliczeniowy do daty zakończenia postępowania administracyjnego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S. Przy zarachowaniu kwot na poczet długu uwzględniono dyspozycję art. 27 ust. 1a p.o.u.a. o naliczeniu odsetek. Zdaniem Sądu takie działanie organów prawa nie narusza, bowiem organy zarachowując wpłacone i ściągnięte kwoty na poczet długu, w tym odsetek, uczyniły więcej niż musiały, a działanie to nie może być uznanie za podjęcie rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącego, gdyż ostatecznie ustalona kwota zobowiązania wynosi 1.485,51, jest więc niewątpliwie nominalnie mniejsza od kwoty 3500. Trzeba też podkreślić, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych jest prezentowany pogląd, że wydając decyzję administracyjna w trybie art. 27 ust. 2 p.o.u.a. organy administracji publicznej mają obowiązek uwzględnić należności wpłacone dobrowolnie przez dłużnika lub ściągnięte w postępowaniu egzekucyjnym (II SA/Po 376/10; II SA/Po 199/10, LEX nr 585370; II SA/Bk 180/10). Przechodząc do analizy poprawności kwoty 1485,51 – ostatecznie określonej do zwrotu przez organ odwoławczy, należy stwierdzić, iż w świetle akt sprawy i argumentacji organów zostało ona ustalona prawidłowo (karta 121 akt administracyjnych). Jak właściwie ustalił organ odwoławczy suma wpłat od skarżącego i Komornika na rachunek MOPS w okresie od 12.10.2009 r. do daty wydania decyzji przez Kolegium wynosi 3502,58, zatem przewyższa wartość przyznanych świadczeń. Jednakże, co należy podkreślić, nie wszystkie wpłaty mogły być zaliczone na poczet długu za okres świadczeniowy 2009/10, bowiem na Skarżącym ciążył dług również za poprzedni okres świadczeniowy. Jak wynika z akt 14.10.2009 r. Komornik dokonał wpłaty na rzecz MOPS kwoty 1103,91. Kwotę tę zarachowano na rzecz świadczeń z funduszu za poprzedni okres świadczeniowy. Zwrócić należy uwagę, że w dacie wpływu środków (14.10.2009) nie została jeszcze wydana decyzja o przyznaniu świadczeń na okres świadczeniowy rozpoczynający się od 01.10.2009 r., zatem nie było podstaw do zaliczenia tej kwoty na ten okres. 12.01.2010 r. Skarżący dokonał wpłaty w MOPS w kwocie 700 zł, którą zaliczono w wysokości 314,82 zł na poczet długu za okres świadczeniowy 2008/9 , natomiast kwotę 385,18 oraz kwotę odsetek 13,95 na poczet okresu rozliczeniowego 2009/10. Wpłatę Komornika z 05.02.2010 w kwocie 162,35 zł zaliczono na poczet długu w wysokości 160,02 oraz odsetki 2,33 zł . Wpłatę Skarżącego z dnia 15.02.2010 r. w kwocie 500 zł zaliczono na poczet długu 489,57 + 10,43 odsetki. Wpłatę Komornika z 10.03.2010 r. w kwocie 544,96 zaliczono na poczet długu 534,31 zł + 10,65 odsetki. Kolejną wpłatę Komornika z 10.06.2010 r. w kwocie 254,22 zaliczono następująco: należność główna 241,49, odsetki 12,73 zł. Kolejne wpłaty Komornika z 05.08.2010 r. i 29.09.2010 r. w kwotach po 85,22 zł, zaliczono następująco: należność główna 79,40 odsetki 5,82 zł; należność główna 78,15, odsetki 7,07 zł. Ponadto na etapie postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym uwzględniono wpłatę Komornika na rzecz MOPS, w kwocie 66,70 zł, dokonaną już po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Reasumując w ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ administracji wobec zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 27 powołanej wyżej ustawy uprawniony i zobowiązany był do rozstrzygnięcia jak w zaskarżonej decyzji. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.-