VI SA/Wa 296/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2010 roku Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską K. D. (zwanego dalej także "skarżącym"). Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] (zwana dalej "Komisją Egzaminacyjną") ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską skarżącego. W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna wskazała, że skarżący uzyskał z testu 99 punktów, co wobec treści art. 33 9 ust.3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) – dalej ustawa o radcach prawnych, skutkowało koniecznością stwierdzenia negatywnego wyniku egzaminu, gdyż pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów. Uzyskana zatem przez skarżącego liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu. Skarżący w dniu 15 października 2010 r. złożył odwołanie od w/w uchwały Komisji Egzaminacyjnej podnosząc, że pytania nr 3, 64, 68, 85, 91, 94 i 95 są skonstruowane wadliwie, co stoi w sprzeczności z art. 33 9 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały, zliczenie punktów za wadliwe pytania oraz zsumowanie ich z punktami uzyskanymi przez kandydata, uwzględnienie z urzędu wadliwości wszystkich pytań, które były kwestionowane przez zdających egzamin wstępny, którego uczestnikiem był K. D., a także o ustalenie pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Minister Sprawiedliwości, po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, utrzymał w mocy zakwestionowaną przez skarżącego uchwałę Komisji Egzaminacyjnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż wbrew wywodom zdającego, wszystkie pytania testowe zostały skonstruowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi znajdowała się wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Minister Sprawiedliwości wskazał na brzmienie art. 33 9 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, w myśl którego egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 33 9 ust. 3 cyt. ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, stosownie zaś do art. 33 ust. 2 ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego. Oceniając ponownie, jako organ II instancji, wszystkie zebrane dowody dotyczące egzaminu, w tym – w szczególności – pytań testowych (odnosząc się szczegółowo do poszczególnych pytań), jak i jego przebiegu, ustalił, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został zgodnie z wymogami zarówno ustawy o radcach prawnych, jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego. Podkreślił też, że decyzja dotycząca ustalenia egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny, gdyż ustawa o radcach prawnych w art. 33 9 ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów – co w przypadku odwołującego K. D. nie ma miejsca. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. D. zarzucił decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r.: 1) naruszenie przepisu art. 33 9 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez sformułowanie pytań egzaminacyjnych w sposób nieprecyzyjny, niepełny oraz formułowanie propozycji odpowiedzi, które zawierały więcej niż jedną prawidłową odpowiedź albo nie zawierały żadnej prawidłowej odpowiedzi w zakresie pytań nr 3, 64, 68, 85, 91,94 i 95 2) w konsekwencji naruszenia art. 33 9 ust. 1 ustawy o radcach prawnych naruszenie zasad, iż: - odpowiedź na pytanie powinna wynikać wprost z przepisu prawnego, - w teście nie mogą znajdować się pytania, na które odpowiedź wynika z doktryny lub orzecznictwa, lub też budzi kontrowersje w doktrynie lub orzecznictwie, - w teście nie mogą znajdować się pytania, na które można prawidłowo udzielić więcej niż jedną odpowiedź albo nie można udzielić żadnej prawidłowej odpowiedzi, - niewłaściwe sformułowania pytań, 3) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez jednostronne i nieobiektywne rozpatrzenie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony, a także wadliwe i niepełne uzasadnienie. Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Minister Sprawiedliwości podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga Pana K. D. jest niezasadna. Na wstępie podnieść należy, że egzamin przeprowadzony przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską został przeprowadzony od strony formalnej z zachowaniem wszelkich wymagań przepisów ustawy o radcach prawnych. Zarzut skarżącego, iż doszło do naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez "jednostronne i nieobiektywne rozpatrzenie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony, a także wadliwe i niepełne uzasadnienie", nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć przy tym należy, że skarżący nie precyzuje w złożonej przez siebie skardze tych zarzutów, jak również nie wywodzi istotnego wpływu naruszenia tych przepisów na wynik sprawy. Badając powyższe zarzuty, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził, że w jego ocenie zarówno postępowania przeprowadzone przez organ I, jak i II instancji, odbyły się w zgodzie z kodeksowymi i ustawowymi wymaganiami. Nabór na aplikację przeprowadzono w drodze egzaminu wstępnego zgodnie z art. 33 ust 1 i art. 331 ustawy o radcach prawnych. Minister Sprawiedliwości powołał Komisję Egzaminacyjną odpowiadającą wymaganiom z art. 33 5 ust. 1 – 4a ww. ustawy (co nie było kwestionowane przez skarżącego), która to komisja składała się z siedmiu członków spełniających wymagania określone w art. 33 5 ust. 2, z zachowaniem warunku co do jej składu podanego w ust. 3. Minister Sprawiedliwości wyznaczył przewodniczącego Komisji i jego zastępców (art. 33 5 ust. 4). Egzamin wstępny polegający na rozwiązaniu testu składał się – zgodnie z art. 339 ust. 1 cyt. ustawy z zestawu 150 pytań. Kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskiwał 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi oceniana była według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego (art. 339 ust. 1a). Test sprawdziła Komisja Kwalifikacyjna w składzie, który przeprowadzał egzamin wstępny (art. 339 ust. 2) ustalając pozytywny wynik z egzaminu wstępnego wówczas, gdy kandydat uzyskał z testu co najmniej 100 punktów (art. 339 ust. 3). Zgodnie z art. 339 ust. 4 omawianej ustawy z przebiegu egzaminu wstępnego sporządzono niezwłocznie protokół, który podpisali członkowie Komisji Kwalifikacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym, nie zgłaszając uwag do protokółu. Po przeprowadzeniu egzaminu Komisja Kwalifikacyjna, zgodnie z art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, w drodze uchwały nr [...] z dnia [...] września 2010 r. ustaliła wynik egzaminu K. D. jako negatywny z powodu nieuzyskania z testu co najmniej 100 punktów i doręczyła odpis uchwały zdającemu, z pouczeniem o możliwości wniesienia odwołania do Ministra Sprawiedliwości, z którego to prawa kandydat (z zachowaniem terminu do jego wniesienia) skorzystał. Postępowanie konkursowe na aplikację radcowską jest postępowaniem administracyjnym. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej, a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, niezależnie od tego, czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu konkursowego, czy też ich nie podnosiła. Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. Obowiązek ten w rozpoznawanej sprawie został zrealizowany. Organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywający odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawiera wskazanie przepisów prawa i faktów będących podstawą orzekania, a także wymienienie okoliczności, z powodu których stanowisko skarżącego nie zostało przez organ uwzględnione. Sąd podziela też stanowisko organu, że decyzja w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską nie jest decyzją uznaniową w takim rozumieniu, że Minister Sprawiedliwości ma możliwość dowolnego wyboru wyniku egzaminu. Nie jest więc uzasadniony zarzut naruszenia słusznego interesu strony, ponieważ ustalenie pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską może mieć miejsce jedynie w sytuacji stwierdzenia uzyskania przez kandydata co najmniej 100 punktów z testu egzaminacyjnego, a z taką sytuację nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych - poprzez sformułowanie pytań egzaminacyjnych w sposób nieprecyzyjny, niepełny oraz formułowanie propozycji odpowiedzi, które zawierały więcej niż jedną prawidłową odpowiedź albo nie zawierały żadnej prawidłowej odpowiedzi, podkreślić trzeba, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury, kwestia merytorycznej oceny poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako prawidłowe w kluczu testowym, jest istotnym zadaniem organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodność z prawem decyzji w tym względzie (por. wyrok NSA z 17 marca 2008 r., II GSK 473/07). Inaczej mówiąc, prawidłowe ustalenie wyniku egzaminu zależy nie tylko od prawidłowości zastosowanych procedur egzaminacyjnych, ale także od prawidłowości sformułowanych pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w tzw. "kluczu" oraz prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd dokonał ponownej i niezależnej od organu oceny kwestionowanych przez skarżącego pytań nr 3, 64, 68, 85, 91, 94 i 95 w aspekcie kryterium wskazanego w art. 339 ust. 1 ustawy. W wyniku powyższego, Sąd podzielił dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących, a wskazanych wcześniej przepisów prawa, skarżący nie udzielił poprawnych odpowiedzi na wymienione wyżej pytania. Nie ma racji skarżący wywodząc o wadliwości pytania nr 3, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, skazanie na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (bez orzeczenia grzywny i środka karnego) za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony byl małoletnim poniżej lat 15: A. ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby, B. ulega zatarciu dopiero z upływem lat 10 od uprawomocnienia się wyroku, C. nie podlega zatarciu". Prawidłową odpowiedzią, wynikającą z art. 76 § 1 k.k. jest odpowiedź "A", skarżący zaś zakreślił odpowiedź "C". W złożonym odwołaniu zarzucił, że odpowiedź na pytanie nr 3 nie wynika bezpośrednio z przepisów ustawy Kodeks karny, a do udzielenia prawidłowej odpowiedzi jest konieczne "poczynienie pewnych założeń, co zgodnie z instrukcją udzielania odpowiedzi dodaną do testu jest zabronione". W skardze z dnia 4 stycznia 2011 r. skarżący zarzucił dodatkowo, że "żadna ze wskazanych odpowiedzi nie jest całkowicie prawidłowa" oraz, że "pytanie ma charakter kazusu". W ocenie Sądu zarzuty te są bezzasadne, gdyż odpowiedź na przedmiotowe pytanie ma wprost oparcie w przepisie art. 76 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), który stanowi, że "Skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby". Nietrafnymi są także wywody skarżącego, iż wadliwość tego pytania wynika stąd, że Komisja "pytając o moment zatarcia skazania w przypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary, chciała wyłączyć zastosowanie § 2 art. 76 kodeksu karnego poprzez stwierdzenie ", co nastąpiło w sposób niepełny z uwagi na użycie spójnika "i" (koniunkcji) zamiast spójnika "lub" (alternatywy nierozłącznej), jak to wynika z literalnego brzmienia § 2 art. 76 k.k. Ustosunkowując się do powyższej argumentacji skarżącego, zwrócić trzeba uwagę, że użycie spójnika "i" w zdaniu wtrąconym ("bez orzeczenia grzywny i środka karnego") i warunkowym ("jeżeli") było redakcyjnie konieczne i uzasadnione, ponieważ tylko takie sformułowanie gwarantowało całkowite wyeliminowanie wyjątku zawartego w art. 76 § 2 k.k. Zapis "bez orzeczenia grzywny i środka karnego" oznacza, że nie orzeczono ani grzywny, ani środka karnego. Dodatkowo podnieść należy, że – zdaniem Sądu – skarżący niepotrzebne, a w świetle stosownego pouczenia, także niedopuszczalnie, poczynił dodatkowe założenia do tego pytania, stąd też nietrafnie przyjął czy zarządzono wykonanie kary, czy też nie. Chybiona jest również teza skarżącego o kazuistycznym charakterze pytania. Od kandydatów na aplikantów wymaga się nie tylko znajomości przepisów prawa i ich rozumienia, ale i umiejętności ich praktycznego zastosowania. Z uwagi na powyższe, Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez organ, iż pytanie nr 3 zostało skonstruowane w sposób prawidłowy, albowiem jest jednoznaczne w swej treści i zawiera wyłącznie jedną poprawną odpowiedź "A". Odnosząc się do poglądu skarżącego o wadliwości pytania nr 64 o treści: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona, sąd: A. oddali powództwo, B. umorzy postępowanie, C. odrzuci pozew" wskazać należy, iż niewątpliwie jedyną prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "C", wynikająca wprost z art. 199 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.- dalej k.p.c.), który brzmi: "Sąd odrzuci pozew jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona". Tymczasem skarżący udzielił odpowiedzi "A". Stanowisko skarżącego, jakoby pytanie nr 64 zostało sformułowane w sposób umożliwiający udzielenie dwóch prawidłowych odpowiedzi jest chybione. Z analizy zarzutu na tę okoliczność, zdaniem Sądu, wynika bowiem, iż (podobnie jak w poprzednim pytaniu) skarżący poczynił dodatkowe i niedopuszczalne założenia – a mianowicie dotyczące czasu wystąpienia negatywnej przesłanki procesowej. Przywołać należy w tym miejscu pogląd WSA w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 17 czerwca 2009 r. VI SA/Wa 751/09, zgodnie z którym "jeżeli pytanie postawione zostało w sposób ogólny i nie odnosi się do sytuacji szczególnej, to odpowiedź musi być dostosowana do treści pytania i odnosić się do takiej sytuacji ogólnej, bez czynienia dodatkowych założeń", a taka właśnie sytuacja wystąpiła w pytaniu nr 64. Dlatego też skarżący w sposób nieuprawniony opiera swoją argumentację na przepisie art. 355 § 1 k.p.c stanowiącym, iż sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne. Treść bowiem zacytowanego powyżej przepisu wyraźnie wskazuje przesłanki, po spełnieniu których sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, a tej czynności sądowej dotyczy wadliwa odpowiedź "B". Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego umorzenie postępowania może mieć miejsce, po pierwsze, w przypadku kiedy powód cofnął pozew ze skutkiem prawnym i po wtóre, jeżeli wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne. Natomiast pytanie nr 64 przytacza zupełnie inną przesłankę: "kiedy o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona". Pytanie nr 64 stanowi zatem dosłowne powtórzenie treści art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. i bez czynienia dodatkowych założeń możliwe było udzielenie jedynie odpowiedzi "C", jako prawidłowej. Inaczej mówiąc, z treści sformułowanego pytania: jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona oznacza to, że w momencie wniesienia pozwu okoliczność zaistnienia res iudicata była obiektywnym faktem, niezależnie od tego, czy była już w tym momencie sądowi wiadoma. Jak słusznie przyjął organ odwoławczy, stwierdzenie tego faktu przez sąd zawsze obligować będzie do odrzucenia pozwu, zgodnie z treścią art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Dlatego też zarzut wadliwej konstrukcji tego pytania, zdaniem Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie. Dodatkowo wskazać można na niekonsekwencje skarżącego, który przeprowadzając powyższy wywód, tj. na rzecz możliwej odpowiedzi "B", mimo tego zakreślił odpowiedź "A". Ustosunkowując się do zarzutu niewłaściwej konstrukcji pytania nr 68, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa, zasądzając roszczenie uznane przez pozwanego: A. sąd z urzędu nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności, B. sąd nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek powoda za zabezpieczeniem, C. sąd nie nada wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności" wskazać należy, iż prawidłowa odpowiedź "C" wynika z art. 335 § 2 k.p.c. Przepis ten stanowi, iż "natychmiastowa wykonalność nie będzie również orzeczona nawet za zabezpieczeniem w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa". Skarżący udzielił tymczasem odpowiedzi "B" argumentując, że "pytanie nie jest na tyle sprecyzowane, aby wyłączyć art. 477[2] § 1 k.p.c., w myśl którego w sprawach z zakresu prawa pracy dopuszczalne jest nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności także w stosunku do pracodawców jednostki organizacyjne Skarbu Państwa". Zarzut ten, zdaniem Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż z treści pytania wynika w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że chodzi o sytuację, gdy w sprawie cywilnej nastąpiło uznanie roszczenia przez pozwanego. W tego rodzaju sytuacji procesowej zasadą jest, że sąd z urzędu nadaje wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności (art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c.). Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, gdy pozwanym jest jednostka organizacyjna Skarbu Państwa (art. 335 § 2 k.p.c.), gdyż wówczas sąd nie nada wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i ta właśnie sytuacja została przedstawiona w kwestionowanym przez skarżącego pytaniu. Przywołany przez skarżącego w skardze przypadek odnosi się natomiast do sytuacji nie objętej treścią pytania, a mianowicie postępowania szczególnego z art. 4772 § 1 k.p.c., jakim jest postępowanie z zakresu prawa pracy i to tylko wówczas, gdy powodem jest pracownik. Analizując zarzuty skargi na tę okoliczność, także w przypadku tego pytania, zdaniem Sądu, skarżący bezpodstawnie poczynił dodatkowe założenia, zamiast skoncentrować się na treści pytania. Dlatego i w odniesieniu do tego pytania zastosowanie ma przywołana już wcześniej teza wyroku z dnia 17 czerwca 2009 r. VI SA/Wa 751/09, zgodnie z którą, jeżeli pytanie postawione zostało w sposób ogólny i nie odnosi się do sytuacji szczególnej, to odpowiedź musi być dostosowana do treści pytania. Na marginesie sprawy dodatkowo można zauważyć, że skarżący mimo przywołanej argumentacji, która ewentualnie uzasadniałaby, jego zdaniem, za zakreśleniem jako prawidłowej odpowiedzi "A" – udzielił odpowiedzi "B", co upoważnia do stwierdzenia, że w dniu egzaminu nie znał regulacji, na które powołuje się w skardze. Rekapitulując powyższe, stanowisko skarżącego w zakresie prawidłowości tego pytania jest nietrafne. Nawiązując do zakwestionowanego przez skarżącego pytania nr 85, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, zastawem rejestrowym można zabezpieczyć: A. wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej, B. wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej oraz wierzytelność majątkową niepieniężną, ale tylko wtedy, gdy jej wartość wyrażona została w pieniądzu polskim lub walucie obcej, C. wierzytelność pieniężną, ale tylko wtedy, gdy została wyrażona w pieniądzu polskim" wskazać należy, że odpowiedzią prawidłową jest odpowiedź "A". Oparta jest ona na treści art. 5 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 ze zm.), zgodnie z którym zastawem rejestrowym można zabezpieczyć wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej. Skarżący udzielił odpowiedzi "B" wywodząc, że w pytaniu nr 85 istniała możliwość udzielenia więcej, niż jednej prawidłowej odpowiedzi "albowiem w doktrynie spotykamy pogląd, że wierzytelność musi mieć charakter pieniężny w dacie ustanowienia zabezpieczenia, co wcale nie oznacza, iż musiała być pieniężna także w chwili powstania samego zabezpieczenia". Wbrew twierdzeniom skarżącego, treść pytania nr 85 w powiązaniu z treścią przepisu art. 5 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów jest czytelna i jednoznaczna, stąd Sąd nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uznania zarzutu błędnej konstrukcji tego pytania. Skarżący udzielając odpowiedzi "B" na pytanie wychodzi z błędnego założenia, iż wierzytelność niepieniężna po przekształceniu w pieniężną jest tą samą wierzytelnością, a w konsekwencji można zabezpieczyć zastawem rejestrowym wierzytelność niepieniężną. Wierzytelności majątkowej niepieniężnej (np. zwrotu rzeczy), której wartość została wyrażona w pieniądzu, nie można jednak zabezpieczyć zastawem rejestrowym. Dopiero gdy strony umówią się, że zamiast rzeczy dłużnik odda pieniądze, to nową wierzytelność można zabezpieczyć zastawem rejestrowym, ponieważ jest to już wówczas wierzytelność pieniężna. Tak więc, zdaniem Sądu, wobec jednoznacznej treści zarówno przepisu art. 5 o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów oraz odnoszącego się do niego pytania nie można uznać zarzutu skarżącego za zasadny. Kolejne zakwestionowane pytanie nr 91 miało treść: "Zgodnie z ustawą - Prawo zamówień publicznych, w wypadku postępowania w trybie zapytania o cenę: A. nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a każdy z wykonawców może zmienić zaproponowaną cenę przed upływem terminu składania ofert, B. prowadzi się negocjacje w sprawie ceny, a wykonawcy mogą zmienić zaproponowaną cenę, C. nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a wykonawcy nie mogą zmienić zaproponowanej ceny ". Odpowiedzią prawidłową, zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm. – dalej także "P.z.p.") jest odpowiedź "C" Przepis ten bowiem wyraźnie stanowi, że "każdy z wykonawców może zaproponować tylko jedną cenę i nie może jej zmienić. Nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny". Skarżący tymczasem udzielił odpowiedzi "B" podnosząc, że pytanie to nie powinno w ogóle znaleźć się w teście, gdyż zawiera więcej niż jedną poprawną odpowiedź. W ocenie skarżącego potwierdza to literalna i systemowa wykładnia art. 84 ust. 1 omawianej ustawy, jak również liczne komentarze doktryny do art. 72 P.z.p., które pozwalają na przyjęcie, że również odpowiedź "A" może być prawidłowa. Wobec tak zakreślonego zarzutu, sprowadzającego się do zakwestionowania zgodności pytania z przepisami ustawy o radcach prawnych z uwagi na więcej niż jedną poprawną odpowiedź, organ zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak i w odpowiedzi na skargę podniósł, że "pojawienie się na rynku publikacji wyrażających różne stanowiska nie przesądza o istnieniu sporu doktrynalnego lub orzeczniczego", a w przypadku art. 72 ust.1 omawianej ustawy, nie ma mowy o sporze orzeczniczym. Niezależnie od powyższego, ustosunkowując się merytorycznie do podniesionego zarzutu wyraził pogląd, że przepis art. 72 ust. 1 Prawa zamówień publicznych, na podstawie którego sformułowano pytanie, stanowi lex specialis w stosunku do art. 84 ust. 1 tej ustawy. Ponieważ pytanie nr 91 nawiązywało wprost do treści tegoż przepisu (art. 72 ust. 1 P.z.p.), było jednoznaczne i umożliwiało udzielenie wyłącznie jednej poprawnej odpowiedzi, którą była odpowiedź "C". Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę ze stanowiskiem organu należy się zgodzić. Pomijając fakt, że podobnie jak w przypadku pytań nr 64 i 68 skarżący wywodzi i wnioskuje na rzecz odpowiedzi, której nie zakreślił (w przypadku pytania nr 91 udzielił odpowiedzi "B", a przeprowadza dowód na rzecz odpowiedzi "A"), Sąd nie może podzielić zarzutów skarżącego z następujących przyczyn. W trybie zapytania o cenę w ust. 1 art. 72 P.z.p. przewidziano zakaz prowadzenia negocjacji w sprawie ceny. Przepis ten nie wyłącza natomiast możliwości prowadzenia negocjacji w innych sprawach, aniżeli cena. Zamawiający może więc prowadzić negocjacje w takich sprawach, jak terminy dostaw, miejsce dostaw, spełnienie świadczenia częściami, etc. Jednocześnie zamawiający może udzielić zamówienia i zawrzeć umowę tylko i wyłącznie z tym wykonawcą, który zaoferował najniższą cenę (a nie najkorzystniejszą ofertę – jak w przypadku innych trybów postępowania). Inaczej mówiąc, tryb zapytania o cenę jest trybem szczególnym, w którym każdy wykonawca może zaproponować tylko jedną cenę i dlatego nie może jej zmieniać. I właśnie tej sytuacji dotyczy pytanie nr 91, które oparte jest wprost na treści przepisu art. 72 ust. 1 P.z.p. Jak słusznie zauważył organ rozpatrując odwołanie skarżącego, przepis art. 84 ust.1 P.z.p. nie stoi w żaden sposób w kolizji z art. 72 ust. 1 P.z.p., gdyż zmiana oferty może polegać na zmianie treści złożonego oświadczenia lub zmianie dokumentów (np. w związku z błędnie oznaczoną firmą, złożonych pod ofertą podpisów), natomiast ustawa w omawianym art.72 ust.1 P.z.p. wyraźnie i wprost zakazuje dokonywania zmiany zaproponowanej ceny. Skoro ustawodawca zdecydował się na tryb szczególny, jakim jest zapytanie ocenę, to jest oczywistym, że każdy z wykonawców może zaproponować tylko jedną cenę i nie może jej zmienić. Zdanie drugie tego przepisu, wskazujące, że "nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny" jest tylko potwierdzeniem słuszności tej wykładni. Ponadto, jak już to stwierdzono wcześniej, kwestionowane przez skarżącego pytanie oraz wynikającą z niego odpowiedź oparto wprost na treści omawianego przepisu art. 72 ust.1 P.z.p. i dlatego uznać trzeba, że odpowiada ono wymogom określonym w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, gdyż ma charakter jednokrotnego i prawidłowego wyboru. W ocenie Sądu, osoba która zna treść tego przepisu, odnoszącego się do trybu szczególnego zamówienia, nie powinna mieć żadnych wątpliwości w wyborze właściwej odpowiedzi. Powoływanie się post factum na wskazane komentarze, a przy tym zakreślenie przez skarżącego odpowiedzi "B" świadczy o tym, że zdający w chwili przeprowadzania egzaminu nie znał regulacji, na które powołuje się w skardze. Nie ma racji skarżący twierdząc o wadliwości pytania nr 94 w brzmieniu: "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, w przypadku, gdy wszystkie akcje w spółce akcyjnej zostają nabyte - po zarejestrowaniu spółki - przez jednego akcjonariusza, zarząd zgłasza tę okoliczność do sądu rejestrowego w terminie: A. trzech tygodni od dnia, w którym dowiedział się, że wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza, B. trzydziestu dni od dnia, w którym dowiedział się, że wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza, C. trzydziestu dni od dnia, w którym wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza ". Prawidłową odpowiedzią, opartą o art. 319 § 1 i 2 k.s.h. jest odpowiedź "A", skarżący zaś udzielił odpowiedzi "C". Zdaniem skarżącego pytanie 95 nie jest precyzyjne, ponieważ użycie sformułowania "przez jednego akcjonariusza" może wprowadzać zdającego w błąd. Teza skarżącego o wadliwości pytania 95 jest oczywiście chybiona, albowiem odpowiedź na pytanie 95 wynika wprost z treści przywołanych wyżej przepisów k.s.h, a użycie w pytaniu słów "jeden" i "jedyny" nie mogło, zdaniem Sądu, wprowadzać kandydatów w błąd, jeśli znali treść przedmiotowej regulacji. Nie zasługuje na akceptację w związku z tym zarzut K. D. o skonstruowaniu tego pytania w sposób sprzeczny z ustawowymi wymogami. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwej konstrukcji pytania 95, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, do chwili ustanowienia zarządu spółka akcyjna w organizacji może być reprezentowana przez: A. wszystkich założycieli działających łącznie, B. pełnomocnika ustanowionego uchwalą założycieli podjętą wymaganą bezwzględną większością głosów, C. prokurenta ustanowionego uchwalą założycieli podjętą wymaganą względnie większością głosów", stwierdzić należy, że prawidłowa odpowiedź "A" wynika wprost z art. 323 § 2 k.s.h., a odpowiedzi "B" - zaznaczona przez skarżącego - i "C" są oczywiście nieprawidłowe. Sąd podzielił zdanie organu zaprezentowane w toku postępowania odwoławczego i zaskarżonej decyzji, że użycie w pytaniu nr 95 słowa "może" podczas, gdy w art. 323 § 2 Kodeksu spółek handlowych użyto słowa "jest", zważywszy na zasady logiki oraz oczywistą wadliwość dwóch pozostałych propozycji odpowiedzi, nie wprowadzało kandydatów w błąd. Teza skarżącego o braku prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 95 nie zawiera zatem usprawiedliwionych podstaw. Reasumując, w ocenie Sądu wszystkie pytania testowe - w tym także zakwestionowane przez skarżącego - zostały sformułowane w sposób prawidłowy, tj. w sposób jednoznaczny i precyzyjny, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, zgodnie z wymogami określonymi w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Dlatego też Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.