I OZ 894/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 7/11 o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J.M. na czynność Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w przedmiocie zlikwidowania zjazdów postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 3 października 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek J.M., reprezentowanego przez radcę prawnego A.L., o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tego Sądu z dnia 18 kwietnia 2011 r. odrzucającego skargę strony. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd wskazał, iż postanowienie z dnia 18 kwietnia 2011 r. doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącego w dniu 13 maja 2011 r., zaś pismem z dnia 20 maja 2011 r. J.M. wniósł zażalenie na to postanowienie, oświadczając jednocześnie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa działającemu w sprawie radcy prawnemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie strony postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011 r., doręczonym skarżącemu w dniu 21 czerwca 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OZ 611/11, oddalił zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z dnia 3 czerwca 2011 r. Pismem z dnia 28 czerwca 2011 r. J.M., reprezentowany przez radcę prawnego J.P., wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 3 czerwca 2011 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 18 kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący podkreślił, iż nie został pouczony o trybie i sposobie zaskarżenia postanowienia odrzucającego jego skargę, pouczenie takie nie znajdowało się bowiem w aktach sprawy, które przekazał stronie jej poprzedni pełnomocnik. O przysługującej skardze kasacyjnej skarżący dowiedział się dopiero w dniu 21 czerwca 2011 r., kiedy doręczono mu odpis postanowienia z dnia 3 czerwca 2011 r. W tym też dniu ustała – zdaniem strony – przyczyna uchybienia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, iż w jego ocenie skarżący nie wykazał, że uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej bez własnej winy, co mogłoby stanowić przesłankę przywrócenia terminu w myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. Sąd podkreślił, iż w chwili doręczania odpisu postanowienia z dnia 18 kwietnia 2011 r. J.M. reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też nie udzielono pouczenia o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej. Wypowiedzenie pełnomocnictwa skuteczne było – w stosunku do Sądu – od dnia 24 maja 2011 r. Sąd podniósł też, iż skarżący miał czas na to, aby uzyskać od swojego pełnomocnika informację o przysługujących mu środkach zaskarżenia i sposobie ich wniesienia. Ewentualny brak staranności pełnomocnika w prowadzeniu sprawy nie może być traktowany jako okoliczność wyłączająca winę strony w uchybieniu. Okolicznością taką nie jest także nieznajomość prawa. Zażalenie na postanowienie z dnia 3 października 2011 r. wniósł J.M., reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i zarzucając Sądowi naruszenie art. 86 § 1 ustawy P.p.s.a. W uzasadnieniu żalący się podkreślił, iż dopiero w dniu 21 czerwca 2011 r. dowiedział się o przysługującym mu prawie do wniesienia skargi kasacyjnej i sposobie wystąpienia z tym środkiem zaskarżenia. Skarżący podniósł nadto, iż Sąd – wobec poinformowania go o wypowiedzeniu pełnomocnictwa – wiedział o fakcie doręczenia stronie odpisu postanowienia z dnia 18 kwietnia 2011 r. bez pouczenia o sposobie i terminie zaskarżenia tego orzeczenia. Okoliczność ta pozbawiła skarżącego możliwości obrony swych praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności w postępowaniu możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie nastąpiło bez winy strony. Okoliczności wskazujące na brak takiej winy strona winna wskazać we wniosku o przywrócenie terminu, co wynika z art. 87 § 2 P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie J.M. swój wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 18 kwietnia 2011 r., odrzucającego jego skargę, uzasadnił tym, iż odpis tego postanowienia – doręczony ówczesnemu pełnomocnikowi skarżącego – nie zawierał pouczenia o sposobie i terminie zaskarżenia tego orzeczenia. Skarżący, który pełnomocnictwo wypowiedział, nie mógł więc wiedzieć o tym, iż właściwym środkiem zaskarżenia jest skarga kasacyjna. Okoliczności te, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mogą jednak stanowić przesłanki przywrócenia terminu. Zauważyć bowiem trzeba, iż doręczenie postanowienia z dnia 18 kwietnia 2011 r. ustanowionemu w postępowaniu pełnomocnikowi równoznaczne jest z doręczeniem go bezpośrednio stronie i wywołuje wszelkie skutki przewidziane prawem. Od chwili doręczenia orzeczenia pełnomocnikowi rozpoczynają bieg także terminy do wystąpienia z ewentualnymi środkami zaskarżenia, jakie przysługują stronie. Nadto w sytuacji, gdy doręczenie następuje do rąk profesjonalnego pełnomocnika – a takim był działający w sprawie radca prawny – Sąd nie ma obowiązku pouczania strony działającej przez adwokata lub radcę prawnego o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Okoliczność ta wynika a contrario z treści art. 140 § 3 ustawy P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, iż zarówno w momencie wydania postanowienia z dnia 18 kwietnia 2011 r., jak i doręczenia tego orzeczenia stronie, działała ona w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika. Umocowanie go do działania w sprawie wygasło skutecznie, mając na uwadze art. 42 § 1 ustawy P.p.s.a., dopiero w dniu 24 maja 2011 r., wraz z doręczeniem Sądowi pisma strony z dnia 20 maja 2011 r., zawierającego wypowiedzenie pełnomocnictwa. Skuteczność umocowania pełnomocnika skarżącego w momencie doręczenia postanowienia z dnia 18 kwietnia 2011 r., jak i prawidłowość tego doręczenia były przedmiotem orzekania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OZ 611/11 oddalił zażalenie J.M. na postanowienie z dnia 3 czerwca 2011 r., którym Sąd I instancji odrzucił zażalenie na orzeczenie z dnia 18 kwietnia 2011 r., odrzucające skargę strony. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż doręczenie tego ostatniego postanowienia było w pełni prawidłowe i wywoływało stosowne skutki procesowe. Stanowisko wyrażone przez w postanowieniu z dnia 1 września 2011 r. wiąże inne sądy orzekające w niniejszym postępowaniu, w tym także Sąd działający w obecnym składzie. Wynika to wprost z treści art. 190 ustawy P.p.s.a. Z uwagi na powyższe uznać należy, iż niepoinformowanie skarżącego przez jego poprzedniego pełnomocnika o trybie i sposobie zaskarżenia postanowienia z dnia 18 kwietnia 2011 r. nie może być uznane za okoliczność wyłączającą winę strony w uchybieniu terminu. Wskazania wymaga bowiem, iż zarówno czynności jak i zaniechania ustanowionego w sprawie pełnomocnika obciążają stronę. Tym samym nie można uznać, aby przesłanką przywrócenia uchybionego terminu było niewskazanie J.M., iż właściwym środkiem do zaskarżenia postanowienia odrzucającego jego skargę byłaby skarga kasacyjna, która winna być złożona w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia postanowienia i nadto odpowiadać wymogom określonym w art. 175 ustawy P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.