II OSK 1577/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-08-26

Skład orzekający: Robert Sawuła, Marzenna Linska – Wawrzon, Paweł Groński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego może zostać wydana, jeśli inwestycja, mimo że nie wymaga pozwolenia na budowę, może ingerować w prawo własności sąsiednich nieruchomości, a wnioskodawca nie jest właścicielem nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja?
Ratio decidendi
Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego może zostać wydana, nawet jeśli wnioskodawca nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, na której inwestycja ma być realizowana, a inwestycja może ingerować w prawo własności sąsiednich nieruchomości. Ochrona interesów osób trzecich w tym postępowaniu jest ograniczona do zakresu wynikającego z przepisów odrębnych, a ewentualne roszczenia odszkodowawcze powinny być dochodzone przed sądem powszechnym. Organ administracji ma obowiązek ocenić, czy potrzeba realizacji inwestycji celu publicznego pozostaje w odpowiedniej proporcji do potencjalnych skutków ingerencji w prawo własności osób trzecich, ale nie może przeprowadzać działań właściwych dla organu udzielającego pozwolenia na budowę.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję SKO w Radomiu utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Wolanów o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego – budowy stacji bazowej telefonii cyfrowej. Skarżący zarzucali m.in. naruszenie prawa materialnego przez pominięcie faktu, że inwestycja może ingerować w ich prawo własności, brak podstawy prawnej i uzasadnienia decyzji, błędną kwalifikację inwestycji jako celu publicznego oraz przekroczenie zasad uznania administracyjnego. WSA oddalił skargę, a NSA rozpoznał skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.) Sędzia WSA del. Paweł Groński Protokolant: asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 332/11 w sprawie ze skargi P. B., W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 października 2011 r., VIII SA/Wa 332/11, oddalił skargę P. B. i W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wójt Gminy Wolanów decyzją z [...] listopada 2010 r. na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 50, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 53 ust. 4 i art. 54 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. ustalił warunki lokalizacji dla inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie stacji bazowej telefonii cyfrowej sieci ERA nr 27573 w miejscowości Kowala 68 gm. Wolanów na działce nr 182/2. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że niniejsza inwestycja według przedłożonej dokumentacji nie jest zaliczana do mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Ponadto organ stwierdził, że najbliższe zabudowania znajdują się w odległości około 83 metrów od zamierzonej inwestycji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu, po rozpatrzeniu odwołania P. B. i W. B., decyzją z [...] stycznia 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, inwestycja celu publicznego, a do takich zalicza się budowa stacji bazowej telefonii cyfrowej, lokalizowana jest na podstawie planu miejscowego, a w przypadku jego braku w drodze decyzji o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wniosek Polskiej Telefonii Cyfrowej sieci ERA o ustalenie lokalizacji wypełnia wszystkie wymogi z art. 52 ust. 2 ustawy. Na terenie zamierzonej inwestycji plan miejscowy nie obowiązuje i rozstrzygnięcie sprawy powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Postępowanie o ustalenie lokalizacji dla omawianej inwestycji poprzedzone zostało przeprowadzeniem postępowania i wydaniem ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (decyzja z 11 września 2007 r.). W toku postępowania planowana inwestycja stanowiła przedmiot uzgodnień z właściwymi organami, wymienionymi w art. 53 ust. 4 ustawy. Znajdujące się w aktach postanowienia uzgadniające są pozytywne i ostateczne. Zdaniem SKO zaskarżona decyzja nie narusza interesu osób trzecich, w tym odwołujących się i prawidłowo formułuje wymagania dotyczące tych interesów w pkt 2d decyzji. P. B. i W. B. w skardze na powyższą decyzję zarzucili: 1) naruszenie prawa materialnego – art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 50, art. 51 ust 1 pkt 2, art. 53 ust. 4, art. 54 u.p.z.p. przez pominięcie okoliczności, że wnioskodawca nie jest właścicielem nieruchomości obejmujących tzw. oddziaływanie planowanej inwestycji, ani nie ma żadnego tytułu prawnego do władania tymi nieruchomościami, a w przeważającej części inwestycja będzie przebiegać w zakresie prawa własności skarżących, którzy sprzeciwiają się planowanej inwestycji na ich terenie i nie wyrażają zgody na ingerencję w ich prawo własności; 2) naruszenie art. 104 k.p.a. przez brak podania podstawy prawnej i brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji; 3) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że planowana inwestycja jest celem publicznym podczas, gdy z zapisów art. 2 ust 5 u.p.z.p., który ma odniesienie do ustawy o gospodarce gruntami, wynika zupełnie co innego i pominiecie tego, że wnioskodawcą w sprawie i planowanym inwestorem jest podmiot gospodarczy prowadzący na warunkach komercyjnych sprzedaż usług telekomunikacyjnych i konkurujący o klienta na warunkach gry rynkowej. 4) przekroczenie zasad uznania administracyjnego przez uznanie, że decyzja nie narusza interesu osób trzecich, w tym skarżącego, podczas gdy planowana inwestycja w sposób bezpośredni ingeruje we własność skarżącego poprzez usytuowanie ramion planowanej stacji przekaźnikowej, co wynika z uzasadnienia decyzji organu I Instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że nie są w stanie odnieść się właściwie merytorycznie do skarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu, albowiem poprzez brak podstawy prawnej oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego niemożliwym jest zanalizowanie skarżonej decyzji. Skarżący nie zgodzili się z przyjętą przez organ lokalizacją inwestycji jako celu publicznego. W tym zakresie decyzja jest błędnie kwalifikowana faktycznie i prawnie. Z uzasadnienia decyzji organu I Instancji wynika, że planowane ramiona masztów będą rozpościerać się w granicy działki skarżących co w sposób jednoznaczny naruszy prawo własności rozciągające się w granicach gruntu, a także w przestrzeni powietrznej. Błędne są ustalenia, że decyzja nie narusza interesów skarżących. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ nie podzielił zarzutu, że budowa stacji bazowej telefonii komórkowej nie jest inwestycją celu publicznego. Stosownie do przepisów art. 6 u.g.n. oraz zgodnie z przyjętym w tym zakresie orzecznictwem budowa stacji telefonii komórkowej zaliczana jest do inwestycji celu publicznego. Skarżący wywodzi, że jego interes prawny zostanie naruszony, bowiem planowane ramiona masztów będą rozpościerać się w granicy jego działki, co w sposób jednoznaczny naruszy jego prawo własności. Kwestie te nie są badane na tym etapie postępowania, a zasięg oddziaływania inwestycji był badany na etapie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w myśl art. 4 ust. 2 u.p.z.p., w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, określenie sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 53 ww. ustawy). Stosownie do art. 2 pkt 5 u.p.z.p., przez inwestycję celu publicznego należy rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym) stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 u.g.n. Konkretne cele zostały wyliczone w kolejnych punktach art. 6 u.g.n. z zastrzeżeniem, że również w ustawach odrębnych może nastąpić określenie innych celów publicznych. I tak, zgodnie z pkt 1 tego artykułu, celami publicznymi w rozumieniu ustawy są: wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji. Z kolei pojęcie łączności publicznej zostało zdefiniowane w art. 4 pkt 18 u.g.n., zgodnie z którym przez łączność publiczną należy rozumieć infrastrukturę telekomunikacyjną służącą zapewnieniu publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych w rozumieniu przepisów prawa telekomunikacyjnego. Świadczenie usług telefonii komórkowej przez operatora spełnia ustawowe kryteria publicznie dostępnej usługi telekomunikacyjnej, dlatego wnioskowana w przedmiotowej sprawie inwestycja stanowi cel publiczny. W myśl art. 53 ust. 1 u.p.z.p. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz postanowieniach i decyzji kończącej postępowanie strony zawiadamia się w drodze obwieszczenia, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Inwestora oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, zawiadamia się na piśmie. Na podstawie ust. 3 ww. artykułu właściwy organ w postępowaniu związanym z wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dokonuje analizy warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, wynikających z przepisów odrębnych oraz stanu faktycznego i prawnego terenu, na którym przewiduje się realizację inwestycji. Decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wydaje się m.in. po uzgodnieniu z wojewodą, marszałkiem województwa oraz starostą w zakresie zadań rządowych albo samorządowych oraz – w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami – po uzgodnieniu z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych (art. 53 ust. 4 pkt 6 i 10 u.p.z.p.). Z kolei przepis art. 54 u.p.z.p. określa elementy decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W ocenie Sądu zaskarżona w sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, wydane zostały zgodnie z powołanymi przepisami prawa materialnego i są prawnie uzasadnione. Gmina Wolanów nie posiada planu zagospodarowania przestrzennego, dlatego też inwestor wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dotyczącej budowy stacji bazowej w miejscowości Kowala gm. Wolanów na działce nr ew. 182/2. W toku postępowania inwestor załączył do wniosku klasyfikację planowanego przedsięwzięcia pod względem konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, mając na celu wykazanie, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie jest konieczne w niniejszej sprawie uzyskanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych. Strony o postępowaniu w kontrolowanej sprawie zostały prawidłowo powiadomione z zachowaniem trybu określonego w art. 53 ust. 1 u.p.z.p. Przed wydaniem decyzji I instancji Wójt Gminy uzyskał wszystkie wymagane w tym przypadku uzgodnienia właściwych organów, w trybie przewidzianym w art. 106 k.p.a. Postępowanie o ustalenie lokalizacji inwestycji zostało poprzedzone wydaniem ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Na podstawie dokumentacji ustalono, że przy tego rodzaju inwestycji zagrożeniem jest promieniowanie prawidłowo uznając, że inwestycja nie będzie wpływać negatywnie na elementy środowiska naturalnego. Jedynym zagrożeniem dla środowiska są tutaj pola elektromagnetyczne niejonizujące, wytwarzane przez anteny, jednak nie jest wymagane stosowanie dodatkowych środków technicznych mających na celu ograniczenie emisji promieniowania elektromagnetycznego, gdyż obszary pola elektromagnetycznego koncentrują się w miejscach niedostępnych dla ludzi. W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi sprowadzających się do wykazania, iż planowana inwestycja narusza uprawniony interes osób trzecich. Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego służy określeniu sytuacji prawnej obszaru pozbawionego planu miejscowego (art. 50 ww. ustawy). Zgodnie z regulacją ustawową decyzję tę wydaje się na wniosek zainteresowanego – inwestora (art. 52 ust. 1 ustawy). Organ jest związany wnioskiem i nie może tego wniosku interpretować zawężająco, czy też zmieniać np. w zakresie lokalizacji danej inwestycji. Zawsze też dla odmowy wydania takiej decyzji wymagane jest wskazanie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, którego naruszenie uzasadniałoby taką odmowę. Nie można bowiem odmówić wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji, jeśli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi (art. 56 ustawy). Jeśli zatem regulacje prawne przewidują wydawanie w określonych przypadkach decyzji co do ustalenia zasad i warunków zagospodarowania i zabudowy terenu, to zainteresowany w razie spełnienia ustawowych przesłanek ma prawo skutecznie domagać się wydania decyzji o określonej treści. Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego stanowi bowiem typowy przykład aktów związanych, czyli takich, w których organ bada dany stan faktyczny pod kątem zgodności z przepisami prawa. Decyzja taka nie ma charakteru uznaniowego. Wnioskujący ma ją otrzymać, jeśli tylko jest ona zgodna z obowiązującym prawem. Zdaniem Sądu decyzja Wójta Gminy o lokalizacji inwestycji celu publicznego nie narusza niczyjej własności i nie rodzi żadnych uprawnień po stronie inwestora o charakterze właścicielskim. Sąd dodał, że osoba składająca wniosek nie musi posiadać żadnego tytułu do nieruchomości. Dalej Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie wydana została decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zamierzonej inwestycji, co w świetle art. 86 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z dnia 7 listopada 2008 r.) wiąże organ wydający decyzję o warunkach zabudowy. W ocenie Sądu analiza zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że zawiera ona niezbędne rozważania faktyczne oraz wskazuje i wyjaśnia podstawę prawną. Podnoszona w toku postępowania kwestia utraty wartości nieruchomości skarżących w przypadku zrealizowania inwestycji może być podstawą do wystąpienia ze stosownym roszczeniem przed sądem powszechnym. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wniósł W. B. domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego – art. 54 ust. 2 lit. d/ ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez jego błędną wykładnię prowadzącą do wniosku, iż zaskarżona decyzja nie narusza praw osób trzecich. Zarzucono również naruszenie prawa procesowego, mianowicie: – art. 138 p.p.s.a. przez niepełne oznaczenie sądu wydającego wyrok oraz niepodanie miejsca rozpoznania sprawy, – art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niepełne wyjaśnienie przyczyn nieuwzględnienia zarzutów wniesionej do WSA skargi. W uzasadnieniu podkreślono, że z art. 54 ust. 2 lit. d/ u.p.z.p., wynika wyprost, że decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego określa warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikające z przepisów odrębnych, a w szczególności w zakresie wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich. Planowana inwestycja celu publicznego w sposób rażący i bezpośredni narusza interesy W. i P. B.ów; ingeruje w ich prawo własności. Ramiona planowanej stacji przekaźnikowej będą rozpostarte nad działkami skarżących. W ocenie skarżącego WSA dopuścił się naruszenia art. 138 p.p.s.a. przez niepełne oznaczenie sądu wydającego wyrok oraz niepodanie miejsca rozpoznania sprawy. Sprawa była rozpoznawana przed Wydziałem VIII Zamiejscowym w Radomiu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tymczasem z treści orzeczenia nie wynika, który z wydziałów rozpoznawał niniejszą sprawę; nie wskazuje także miasta Radom, jako miejscowości w której w rzeczywiści była ona prowadzona. Powyższy przepis przewiduje obligatoryjne wymogi stawiane treści wyroku, od których, jak się wydaje, nie ma wyjątków. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. objawiło się przez niepełne wyjaśnienie przyczyn nieuwzględnienia zarzutów skargi. Skarżący zarzucili decyzji naruszenie prawa materialnego, procesowego, jak też błąd w ustaleniach faktycznych. Pomimo że zarzuty skargi zostały uzasadnione, WSA nie odniósł się, zwłaszcza do zarzutów 2 i 4, w sposób wyczerpujący. Wobec niepełnego odniesienia się do wszystkich podnoszonych kwestii, sprawa nie została należycie rozpoznana. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Na wstępie stwierdzić należy, że sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł skutkować uwzględnieniem wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku. Wprawdzie rację ma pełnomocnik strony, że Sąd Wojewódzki nie odniósł się w sposób wyczerpujący do zarzutów skargi, to jednak uzasadnienie zawiera argumentację odnoszącą się do istotnych elementów stanu prawnego sprawy. Przede wszystkim Sąd prawidłowo wyjaśnił prawną kwalifikację przedmiotowego przedsięwzięcia jako inwestycji celu publicznego. Zgodzić się również należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, że mimo lakoniczności uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie doszło do naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w sposób wymagający zastosowania środka przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Wobec utrzymania w mocy przez SKO decyzji organu pierwszej instancji przyjąć należało, że treść obydwu orzeczeń łącznie zawiera niezbędne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej podjętych rozstrzygnięć. Zauważyć jednak trzeba, że zarówno organ odwoławczy, jak też Sąd Wojewódzki nie odniosły się w sposób właściwy do zagadnienia związanego z naruszeniem interesu prawnego skarżących. Mianowicie w skardze podniesiono, że planowana inwestycja w przeważającej części będzie "przebiegać w zakresie prawa własności skarżących", którzy nie wyrażają zgody na taką ingerencję w ich prawo własności, przy czym dalej wyjaśnili, że według ustaleń organu pierwszej instancji ramiona masztów stacji przekaźnikowej będą rozpostarte nad ich nieruchomością. Wyjaśnienia tej kwestii spornej nie można było zamknąć w stwierdzeniu, jak to uczynił Sąd Wojewódzki, że: "decyzja Wójta Gminy Wolanów o lokalizacji inwestycji celu publicznego nie narusza niczyjej własności i nie rodzi żadnych uprawnień po stronie inwestora o charakterze właścicielskim". Wobec zastrzeżeń zgłoszonych przez skarżących nie było też wystarczające stwierdzenie przez Sąd Wojewódzki, że: "osoba składająca wniosek nie musi posiadać żadnego tytułu do nieruchomości". Tak skrótowa i uproszczona konstatacja Sądu nie wyjaśnia problemu ochrony interesu osób trzecich w postępowaniu prowadzonym w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wskazać należy, że według obowiązującej regulacji prawnej dla dopuszczalności wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest wymagane, aby wnioskodawca legitymował się prawem do nieruchomości, na której przeprowadzana jest realizacja określonego przedsięwzięcia. Uprawnienie inwestora do nieruchomości bada się dopiero na następnym etapie procesu inwestycyjnego, a więc wówczas gdy wystąpi o pozwolenie na budowę, co wynika wprost z art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. W rezultacie ochrona interesów osób trzecich w postępowaniu lokalizacyjnym może następować tylko w takim zakresie jaki wynika z art. 54 pkt 2 lit. d/ u.p.z.p., przy uwzględnieniu przepisów ogólnych art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. W świetle wymienionych przepisów organy orzekające w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego mają obowiązek ustalenia nie tylko tego, czy planowane przedsięwzięcie ma charakter inwestycji celu publicznego, ale też jakie warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikają z przepisów odrębnych, w tym w zakresie wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich. Podkreślenia jednak wymaga, że wydanie decyzji lokalizacyjnej wymaga uprzedniego stwierdzenia, czy w świetle powszechnie obowiązującego prawa dopuszczalna jest realizacja danej inwestycji na wskazanym przez inwestora terenie. Zaznaczyć należy, że przepis art. 1 ust. 1 u.p.z.p. wymienia szereg przesłanek, które winny być wzięte pod rozwagę w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uszeregowując je w dziewięciu równorzędnych punktach. Nie można więc prawu własności w tej sytuacji nadawać cechy zdecydowanego prymatu nad innymi wartościami wymienionymi przez ustawodawcę (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 1487/06, wyrok NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 374/09). Oczywiście w sprawie dotyczących inwestycji celu publicznego organ administracji musi mieć na uwadze sutki decyzji w postaci wywłaszczenia bądź ograniczenia prawa własności, stosownie do regulacji art. 112 ust. 1 i art. 124 ust. 1 u.g.n. W tym kontekście wymagana jest ocena, czy potrzeba realizacji inwestycji celu publicznego pozostaje w odpowiedniej proporcji do potencjalnych skutków wynikających z ingerencji w prawo własności osób trzecich. Wprawdzie przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie stanowią o tym wyraźnie, to taki obowiązek organu wynika systemowo z przepisów art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 140, 143 i 144 Kodeksu cywilnego, dotyczących ochrony własności i możliwości wprowadzenia ograniczeń w korzystaniu z uprawnień właścicielskich. W rozpoznawanej sprawie kwestia ewentualnego wywłaszczenia nie występuje, po pierwsze z uwagi na prywatny status inwestora, a po drugie decyzja wyraźnie określa usytuowanie obiektu tylko na działce wskazanej przez inwestora. Z przedmiotowej decyzji nie wynikają więc żadne uprawnienia do żądana ingerencji w prawo własności skarżącego, jako właściciela sąsiedniej nieruchomości. Wprawdzie w treści decyzji organ pierwszej instancji zawarł ustalenie, że "ramiona anten działają nad działkami sąsiednimi", ale należy to jedynie wiązać z oddziaływaniem stacji polegającym na wytwarzaniu pół elektromagnetycznych. W tym jednak zakresie wiążąca była decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Stosownie do ustaleń tej decyzji organ orzekający o lokalizacji przedmiotowej inwestycji ustanowił warunek (pkt 2a), że w przypadku realizacji nowych budynków bądź rozbudowy istniejących w zasięgu oddziaływania anten nadawczych, może wystąpić konieczność zmiany warunków pracy stacji w taki sposób, aby obszar pół elektromagnetycznych o wartościach wyższych niż graniczne, nie obejmowały swym zasięgiem miejsc dostępnych dla ludzi. Ponadto organ nałożył obowiązek wykonania pomiarów rozkładu poziomów pól elektromagnetycznych po zrealizowaniu przedsięwzięcia. W decyzji wskazano również, że usytuowanie zabudowy w odniesieniu do granic z działkami sąsiednimi powinno być zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. Organ skonkretyzował też inne wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich, zastrzegając m.in., że na lokalizacje sieci i przyłączy na działkach prywatnych inwestor musi uzyskać pisemną zgodę właścicieli terenów. W świetle całokształtu ustaleń zawartych w decyzji lokalizacyjnej należało przyjąć, że organ pierwszej instancji przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu sprawy uwzględnił wynikające z obowiązujących przepisów wymogi w zakresie ochrony interesów osób trzecich, w tym skarżącego. Z kolei w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało obowiązku dokonywania dalej idącego badania sprawy skoro istotne okoliczności sprawy nie były podważane, a w odwołaniu podniesiono tylko, że planowana inwestycji zaliczana jest do mogących znacząco oddziaływać na środowisko przy czym zastrzeżono, że skarżący "nie chcą blokować inwestycji" ale "ich krzywda powinna być zrekompensowana". W takim stanie sprawy trafnie organ odwoławczy wskazał w decyzji, że skarżący mogą dochodzić roszczeń odszkodowawczych w postępowaniu cywilnym. W konsekwencji zasadnie Sąd Wojewódzki ocenił zaskarżoną decyzję jako zgodną z przepisami normującymi tryb postępowania i podstawy prawne decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. Podkreślić należy, że Sąd Wojewódzki kontrolując legalność celu publicznego musiał uwzględnić to, że ochrona interesów osób trzecich w takiej sprawie nie może być zapewniona całościowo, a organy orzekające nie mogą przeprowadzać działań właściwych dla organu udzielającego pozwolenia na budowę. Wobec powyższego nieusprawiedliwione okazały się zarzuty zawarte w pkt 1 i pkt 2b podstaw kasacyjnych. Nieskuteczny okazał się również zarzut dotyczący przepisu art. 138 p.p.s.a., zgodnie z którym wymagane jest wskazanie w sentencji wyroku m.in. oznaczenia sądu, miejsca rozpoznania sprawy i wydana wyroku. Mianowicie w skardze kasacyjnej podniesiono, że chociaż sprawa była rozpoznawana przed Wydziałem VIII Zamiejscowym w Radomiu, to w treści wyroku nie wskazano tego Wydziału i miasta Radom, jako miejsca w którym rzeczywiście rozpoznano sprawę, a w sentencji wskazany został tylko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Odnosząc się do tego zagadnienia przyjąć należało, że w przypadku gdy rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku ma miejsce w siedzibie sądu to nie jest konieczne dodatkowe wpisywanie tego w sentencji. Wówczas wystarczające jest oznaczenie sądu np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i podanie, że rozpoznano sprawę na rozprawie w oznaczonym dniu. Natomiast w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku następuje poza siedzibą sądu, tj. w wydziale zamiejscowym, jak w niniejszej sprawie, to wówczas w sentencji powinno być podane miejsce siedziby wydziału zamiejscowego. Niezamieszczenie jednak tego elementu komparycji nie jest takim naruszeniem art. 138 p.p.s.a., które można by było uznać, jako naruszenie przepisu postępowania mające wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło