II OSK 1558/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędzia del. NSA Teresa Kobylecka Protokolant Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 55/11 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej na rzecz organu. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi A. S., uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji ustalającej wysokość opłaty planistycznej. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. stwierdziło, że odwołanie skarżącej od decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] września 2010 r., odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] września 2009 r. w przedmiocie ustalenia opłaty planistycznej z tytułu zbycia działek nr [...] położonych w Z. zostało wniesione z uchybieniem czternastodniowego terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja z dnia [...] września 2010 r. została doręczona skarżącej w trybie art. 43 K.p.a. w dniu [...] września 2010 r. W związku z nieobecnością skarżącej, decyzja została doręczona za pokwitowaniem w dniu 27 września 2010 r. dorosłemu domownikowi (mężowi), co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. O terminie wniesienia odwołania strona została w decyzji prawidłowo pouczona. Termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] października 2010 r., zaś strona odwołanie sporządziła w dniu [...] października 2010 r. i nadała je w placówce pocztowej w dniu [...] października 2010 r. (data stempla pocztowego), uchybiając tym samym ustawowemu terminowi przewidzianemu do jego wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, uchylając zaskarżone postanowienie, stwierdził, że brak było uzasadnionych podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą. Stosownie do art. 43 (zdanie pierwsze) K.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Przyjęty w przywołanym przepisie tryb doręczenia pism adresatowi stanowi wyjątek od zasady doręczania bezpośredniego. Doręczenie zastępcze, o którym mowa w art. 43 K.p.a. będzie skuteczne tylko, kiedy korespondencję odbierze dorosły domownik adresata i podejmie się oddać przesyłkę adresatowi. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skutku doręczenia nie powoduje samo doręczenie korespondencji dorosłemu domownikowi adresata. Brzmienie art. 43 k.p.a. wskazuje, że nie jest skuteczne doręczenie zastępcze do rąk dorosłego domownika, który odebrał przesyłkę i wprost nie podjął się oddać jej adresatowi bądź odebrał przesyłkę przy czym z dowodu doręczenia nie wynika czy podjął się oddać przesyłkę adresatowi. Przyjęcie założenia, że dorosły domownik podejmuje się oddać przesyłkę adresatowi przez sam fakt jej odbioru, nie ma podstaw w brzmieniu art. 43 k.p.a. Samo doręczenie korespondencji dorosłemu domownikowi adresata nie daje podstaw do przyjęcia domniemania, że taki domownik podjął się oddania przesyłki adresatowi. Na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] września 2010r. widnieje wprawdzie podpis osoby odbierającej pismo ze wskazaniem jej relacji z adresatem, ale brak jest wymaganej adnotacji o tym, że osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Niezachowanie tego wymogu wyłącza możliwość uznania, że pismo (decyzja) została w dniu wskazanym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (tj. w dniu [...] września 2010r.) skutecznie doręczona skarżącej, a w konsekwencji, że w dniu [...] września 2010r. rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Z. W skardze kasacyjnej od wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzuciło naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. w związku z art. 43 K.p.a. polegające na przyjęciu, że warunkiem skuteczności doręczenie przesyłki jest adnotacja doręczyciela, względnie samego dorosłego domownika, na potwierdzeniu odbioru przesyłki, że zobowiązuje się oddać korespondencję adresatowi. Zdaniem organu, w świetle art. 43 K.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Z powołanego przepisu nie wynika nakaz złożenia pisemnego oświadczenia lub podpisania zobowiązania zamieszczonego na druku poświadczenia odbioru oddania pisma adresatowi, jako warunku uznania doręczenia za prawidłowe. Określony w art. 43 K.p.a. sposób doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako dorosły domownik adresata, która pokwitowała pismo, przyjęła to pismo w celu oddania adresatowi. Tym samym podpis złożony przez dorosłego domownika na poświadczeniu odbioru jest następstwem aktu woli, jakim jest podjęcie się przez tę osobę oddania pisma adresatowi oraz potwierdzeniem możliwości przekazania go adresatowi. Składając podpis na potwierdzeniu odbioru pisma dorosły domownik tym samym uzewnętrznia podjętą wcześniej wolę przekazania tej przesyłki adresatowi. Natomiast brakiem tej woli byłaby odmowa przyjęcia pisma przez domownika. Przytaczając takie podstawy kasacyjne organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut wadliwej wykładni art. 43 K.p.a. jest trafny, co uzasadnia uwzględnienie skargi kasacyjnej. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż zdaniem Sądu I instancji zgodnie z brzmieniem art. 43 K.p.a. zobowiązanie dorosłego domownika, który odbiera korespondencję kierowaną do adresata, do oddania korespondencji adresatowi ma wynikać z dowodu doręczenia (czy to w postaci adnotacji doręczyciela, czy samego dorosłego domownika odbierającego przesyłkę, czy z treści formularza dowodu doręczenia). Stanowisko to nie jest prawidłowe, ponieważ art. 43 K.p.a. określa przesłanki skutecznego doręczenia pisma, a nie wymagania, które powinien spełniać pisemny dowód doręczenia pisma (pokwitowanie). O ile podjęcie się oddania pisma adresatowi jest warunkiem koniecznym skutecznego doręczenia pisma w sposób określony w art. 43 K.p.a., to adnotacja o tym na pokwitowaniu jest jedynie dowodem na okoliczność, iż osoba, której doręczono pismo podjęła się oddania pisma adresatowi. Brak takiej adnotacji nie może sam przez się przesądzać, że określona osoba, której doręczono pismo nie podjęła się oddania pisma adresatowi. W takiej sytuacji okoliczność, czy osoba, której doręczono pismo podjęła się oddania pisma adresatowi może być wykazywana w inny sposób, przy pomocy innych środków dowodowych. Również adresat pisma może wykazywać, że osoba, której doręczono pismo nie przyjęła obowiązku oddania pisma. To, że stosowane w toku doręczenia pism formularze (potwierdzenia odbioru, pokwitowania) zwierają stwierdzenie (adnotacje), komu doręczono pismo oraz o tym, że osoba, której doręczono pismo podjęła się oddania pisma adresatowi, ma służyć eliminowaniu sporów co do okoliczności doręczenia, co nie wyklucza dowodzenia, że spełnione zostały ustawowe przesłanki skutecznego doręczenia, jeżeli na pokwitowaniu doręczenia pisma nie ma adnotacji, że osoba, której doręczno pismo podjęła się oddania pisma adresatowi. Skarżąca dotychczas zakwestionowała jedynie stanowisko organu odwoławczego przyjęte w zaskarżonym postanowienie, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona [...] września 2010 r. i podniosła, że decyzja ta została doręczona [...] września 2010 r. Nie wynika z tego, czy i jakie okoliczności dotyczące doręczania pisma w dniu [...] września 2010 r. jej mężowi mają przemawiać za tym, że za datę doręczenia decyzji organu pierwszej instancji należy przyjąć [...] września 2010 r., a nie [...] września 2010 r., kiedy to mąż skarżącej pokwitował odbiór pisma, a w szczególności nie wynika okoliczność, że mąż skarżącej nie podjął się oddania pisma skarżącej. Rzeczą skarżącej jest wskazanie i uprawdopodobnienie okoliczności, które mogą podważyć ustalenie, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona w dniu [...] września 2010 r. Doręczenie pisma w sposób zastępczy, określony w art. 43 K.p.a., stwarza domniemanie, że w dniu doręczenia pisma osobie wskazanej w tym przepisie, pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może być wzruszone przez adresata pisma, ale nie jest wystarczające tylko to, że na pokwitowaniu doręczenia (potwierdzeniu doręczenia) nie ma adnotacji, że osoba, której pismo doręczono zobowiązała się oddać pismo adresatowi. Należy więc podzielić zarzuty Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., że zaskarżony wyrok, uchylający postanowienie z dnia [...] listopada 2010 r. z tego tylko powodu, iż na potwierdzeniu odbioru pisma nie ma adnotacji, że mąż skarżącej zobowiązał się oddać pismo adresatowi, został wydany z naruszeniem art. 43 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego Sąd odstąpił na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a.