II FSK 1944/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Po 256/11 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie skargi H. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 24 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić skargę kasacyjną. I.1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 maja 2011 r. o sygn. akt I SA/Po 256/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, odrzucił skargę H. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 24 stycznia 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. I.2. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśniono, że reprezentowana przez męża H. M. wniosła skargę na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 24 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W treści skargi strona poprzestała tylko na wymienieniu zaskarżonego postanowienia oraz wskazaniu, że w niniejszej sprawie od podobnej decyzji składała skargę dnia 11 listopada 2010 r. Zarządzeniem Sądu z dnia 7 kwietnia 2011 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych skargi, między innymi poprzez jej sprecyzowanie, tj. określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego, pod rygorem odrzucenia skargi. W piśmie z dnia 15 kwietnia 2011 r., będącym odpowiedzią na wymienione powyżej zarządzenie, skarżąca ograniczyła się do wskazania, że postępowanie dotyczące zapłaty podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości gruntowej przed okresem pięcioletnim zostało dokonane z konieczności spłaty kredytu do banku B. SA Oddział w P.. Skarżąca polemizowała z procedurą stosowaną w banku, zarzucając oszustwa i kradzieże, z powodu których przysługują jej roszczenia względem tego banku. Sąd pierwszej instancji stwierdził następnie, że z treści art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) wynika, iż skarga powinna czynić zadość wymogom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, oznaczenie organu oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Podkreślono, że przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Zdaniem Sądu, z treści skargi można było wprawdzie wyinterpretować kwestionowane przez skarżącą postanowienie oraz oznaczenie organu, który ją wydał, nie został jednak spełniony wymóg wskazania naruszenia prawa lub interesu prawnego skarżącego. Wyjaśniono, że w świetle art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez określenie "naruszenie prawa" bądź też "naruszenie interesu prawnego" należy rozumieć podanie przez skarżącego przyczyny uzasadniającej – według jego oceny – wniesienie skargi do Sądu. Przepis ten nie formułuje obowiązku przedstawiania w skardze wyczerpującej argumentacji prawnej lub wskazywania konkretnej normy prawnej, która miała zostać naruszona. Wystarczy, by skarżący wyjaśnił – nawet w bardzo ogólny sposób – na czym w jego ocenie polegało naruszenie prawa lub interesu prawnego w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Tymczasem w opinii Sądu ani treść skargi, ani treść pisma z dnia 15 kwietnia 2011 r. nie pozwalała na odtworzenie zarzutów, jakie strona skarżąca mogła podnosić przeciwko zaskarżonemu postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 24 stycznia 2011 r. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że pomimo wezwania Sądu nie został w istocie skutecznie usunięty brak formalny skargi w postaci określenia, choćby w sposób bardzo ogólny, na czym zdaniem skarżącego polegało naruszenie prawa lub interesu prawnego. Zastosowanie znalazł zatem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., na podstawie którego Sąd odrzucił skargę. II. H. M. złożyła od powyższego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 maja 2011 r. skargę kasacyjną zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 6, art. 57 § 1, art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w P. kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, dokonana przez Sąd pierwszej instancji interpretacja art. 57§1 p.p.s.a. w sposób błędny oparta została tylko na wykładni językowej, była czysto formalistyczna i nie uwzględniła wymogów wykładni aksjologicznej. Zarzucono, że Sąd nie wziął pod uwagę, iż zarówno skarżąca jak i jej pełnomocnik nie są prawnikami, nie korzystali z pomocy profesjonalnego pełnomocnika i nie byli obowiązani sporządzać skargi według wymogów formalnych, których można oczekiwać od adwokata lub radcy prawnego oraz nie byli także świadomi zagrożeń, które wynikają ze sporządzenia skargi nie spełniającej wymogów formalnych. Zdaniem strony, Sąd pierwszej instancji, wzywając skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi naruszył ponadto art. 6p.p.s.a., z którego wynika, że wystosowane do strony wezwanie winno zawierać właściwe, zrozumiałe pouczenie, uwzględniające wiek i poziom wykształcenia strony, a nie ograniczać się do czysto formalistycznych pouczeń w języku prawniczym. Zdaniem strony otrzymane przez nią wezwanie nie spełniało powyższych wymagań. III. Dyrektor Izby Skarbowej w P., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie , podzielając stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji. IV. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 57§1 p.p.s.a. precyzującym wymogi formalne skargi, skarga powinna wskazywać zaskarżony akt i organ administracyjny, którego zachowania dana skarga dotyczy. Ponadto, zgodnie z pkt 3 cyt. przepisu, powinna określać naruszenie prawa lub interesu prawnego, które to wymaganie ma charakter uniwersalny w tym sensie, że dotyczy wszystkich skarg bez względu na to, kto jest ich autorem. Wymóg ten zachowuje zatem aktualność zarówno w stosunku do skarg, które zostały sporządzone przez profesjonalistę o wykształceniu prawniczym, jak też w stosunku do skarg, których autorzy wiedzy prawniczej nie posiadają. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wymagania tego Sąd pierwszej instancji nie potraktował w sposób restrykcyjny, który naruszałby cyt. wyżej przepis. Wyjaśniono przecież, że określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego nie wymaga przedstawiania wyczerpującej argumentacji prawnej lub wskazywania konkretnej normy prawnej, która zdaniem strony została naruszona. Sąd wymagał jedynie, aby skarżąca wyjaśniła choćby w bardzo ogólny sposób, na czym w jej ocenie polegało naruszenie prawa lub interesu prawnego w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oceną Sądu pierwszej instancji, że skarżąca wymagania tego nie wypełniła pomimo, że została do tego wezwana. Ze skargi oraz kolejnego pisma skierowanego do Sądu w odpowiedzi na wezwanie, można wyłonić jedynie przedmiot zaskarżenia oraz określić organ administracyjny, będący autorem zaskarżonej decyzji. Strona rzeczywiście nie wyjaśniła jednak z jakiego powodu wydana pod jej adresem decyzja zasługuje na uchylenie. W pismach strona poprzestała na wyrażeniu pretensji pod adresem banku, nie bank jednak był autorem zaskarżonej decyzji i nie jego działanie znalazło wyraz w treści zaskarżonego aktu. Strona nie sformułowała ponadto żadnych zarzutów pod adresem organu administracyjnego ani żadnej, choćby lakonicznej wypowiedzi, z której wynikałoby z jakiego powodu zaskarżyła zapadłą pod jej adresem decyzję i w czym upatruje naruszenia prawa. Stąd należy zgodzić się z opinią Sądu pierwszej instancji, że w skardze zabrakło określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego, o którym mowa w art. 57§1 pkt 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również naruszenia przez Sąd art. 6 p.p.s.a. Dostrzegając brak formalny skargi, Sąd wystosował do strony wezwanie do jego usunięcia, przy czym treść tego wezwania była krótka i zrozumiała. Nie można zatem uczynić zarzutu, że nie dostosowano treści korespondencji do poziomu jej adresata. Wezwanie zawierało też jednoznaczne pouczenie, z którego wynikało, że nie usunięcie braku formalnego pociągnie za sobą skutek w postaci odrzucenia skargi. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na zasadzie art. 184 p.p.s.a.