I SA/Po 169/11
WyrokWSA w Poznaniu2011-05-05
Skład orzekający: Małgorzata Bejgerowska, Maria Skwierzyńska, Roman Wiatrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy krajowe ograniczające prawo do odliczenia podatku naliczonego od nabycia paliwa do samochodów osobowych oraz od nabycia tych samochodów, obowiązujące od 1 maja 2004 r., naruszają zasadę standstill wynikającą z art. 17 ust. 6 VI Dyrektywy VAT, w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości?Ratio decidendi
Przepisy krajowe ograniczające prawo do odliczenia podatku naliczonego od nabycia paliwa do samochodów osobowych oraz od nabycia tych samochodów, obowiązujące od 1 maja 2004 r., nie naruszają zasady standstill wynikającej z art. 17 ust. 6 VI Dyrektywy VAT, ponieważ nie rozszerzają one zakresu ograniczeń obowiązujących przed dniem akcesji Polski do UE. W przypadku samochodów innych niż osobowe o dopuszczalnej ładowności do 500 kg, przepisy te mogą być uznane za bezskuteczne w zakresie, w jakim rozszerzają wcześniejsze ograniczenia.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. złożyła korekty deklaracji VAT-7 za okres od stycznia do lipca 2005 r., domagając się zwrotu podatku VAT na podstawie orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) dotyczącego niezgodności polskich przepisów z prawem unijnym w zakresie odliczania VAT od paliwa i samochodów osobowych. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość pełnego odliczenia podatku naliczonego od nabycia paliwa do samochodów osobowych oraz od nabycia tych samochodów, powołując się na przepisy ustawy o VAT. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów VI Dyrektywy UE.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędzia WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 maja 2011r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do lipca 2005r. oddala skargę /-/R. Wiatrowski /-/M. Bejgerowska /-/M. Skwierzyńska
W dniu [...] Spółka [...] wniosła do Naczelnika Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego korekty deklaracji VAT-7 za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj. czerwiec, lipiec 2005 r. W ślad za tymi korektami do organu podatkowego wpłynęły pisma, w których Spółka wyjaśniając powody ich złożenia, powołała orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 22 grudnia 2008 r., sygn. akt C-414/07, w którym – w ocenie Spółki – stwierdzono ograniczenia w zakresie odliczania podatku należnego od nabywanego paliwa oraz samochodów osobowych wprowadzone ustawą o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. i ustawą z dnia 21 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 756) za niezgodne z przepisami unijnymi. Zdaniem podatniczki, w związku z brakiem jakichkolwiek przepisów regulujących ograniczenia w odliczeniu podatku naliczonego od wydatków związanych z nabyciem paliw silnikowych do innych pojazdów niż samochody ciężarowe oraz odliczeniu podatku naliczonego od nabycia pojazdów innych niż samochody ciężarowe, uzasadnione było złożenie w.w. korekt. Konsekwencją ich złożenia jest zwiększenie kwoty VAT do zwrotu na jej rachunek bankowy za styczeń 2005 r. – o [...]zł, za luty 2005 r. - o [...] zł, za marzec 2005 r. - o [...] zł, za kwiecień 2005 r. - o [...] zł, za maj 2005 r. - o [...] zł, za czerwiec - o [...] zł, za lipiec 2005 r. - o [...] zł.
W celu weryfikacji zasadności zwrotu podatku od towarów i usług na rzecz Spółki, na podstawie upoważnień z: [...] organ pierwszej instancji przeprowadził u podatniczki kontrole podatkowe za poszczególne miesiące od stycznia do lipca 2005 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie podatkowe wobec Spółki [...] w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 2005 r. W rezultacie ustaleń dokonanych w jego toku stwierdzono, że Sp. [...] w rejestrach zakupu oraz w deklaracjach podatkowych VAT-7 za miesiące: styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec 2005 r. ujęła i rozliczyła faktury zakupu dokumentujące nabycie paliwa silnikowego do samochodów osobowych, których ładowność nie przekracza 500 kilogramów oraz rozliczyła w całości podatek naliczony z tytułu nabycia samochodów osobowych. Rodzaj samochodów, co do których nabywano paliwo określono na podstawie przedłożonych przez Spółkę dowodów rejestracyjnych oraz świadectw homologacji poszczególnych samochodów. W odniesieniu zaś do pojazdu o numerze rejestracyjnym: [...], będącego samochodem ciężarowym, napędzanym olejem napędowym, podatniczka złożyła oświadczenie z dnia [...] , iż rezygnuje z możliwości odliczenia podatku VAT w kwocie [...] zł z faktury VAT nr: [...] z dnia [...] dokumentującej nabycie benzyny bezołowiowej "95", z uwagi na brak możliwości ustalenia, do którego samochodu służbowego zakupiono paliwo.
W ocenie organu pierwszej instancji Sp. [...] dokonując obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących nabycie paliw silnikowych do samochodów osobowych, których ładowność nie przekracza 500 kg naruszyła przepis art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 sierpnia 2005 r. Obniżając natomiast podatek należny o podatek naliczony z faktur dokumentujących nabycie samochodów osobowych, podatniczka postąpiła wbrew regulacji zawartej w przepisie art. 86 ust. 3 ustawy o VAT - w brzmieniu obowiązującym w okresie od 01 maja 2004 r. do21 sierpnia 2005 r. Mając na uwadze powyższe ustalenia, a także przepisy w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1 stycznia do 31 lipca 2005 r., Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] określił w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do lipca 2005 r. kwoty do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez podatniczkę oraz za czerwiec 2005 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy przez nią wskazany i do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty z uwzględnieniem okoliczności przez nią przedstawionych. W wyniku rozpoznania sprawy w toku instancji odwoławczej Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Powołując się na treść art. 86 ust. 1, 3 i 5 oraz art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) organ ten stwierdził, że regulacje obowiązujące od 1 maja 2004 r. nie spowodowały rozszerzenia istniejących ograniczeń – przewidzianych uprzednio w art. 25 ust. 1 pkt. 3a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). W związku bowiem z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt C-414/07 "Magoora Sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Krakowie", dotyczącym interpretacji przepisów VI Dyrektywy z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych, prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje, jeżeli prawo takie przysługiwałoby zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu 30 kwietnia 2004 r. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał zarzut strony o niewłaściwym zastosowaniu wskazanego wyroku ETS za bezzasadny oraz stanął na stanowisku, że Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego dokonał prawidłowego kwot zwrotu za poszczególne miesiące od stycznia do lipca 2005 r.
W skardze do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Sp. [...] wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w całości i orzeczenie co do istoty z uwzględnieniem okoliczności przedstawionych przez skarżącą. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie następujących przepisów prawa:
- art. 17 ust. 1 - ust. 3, ust. 6, art. 28f VI Dyrektywy Rady UE 77/388/EWG z 17 maja 1977r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa podatku (Dz. Urz. UE L. 1977 Nr 145, poz. 1) w zw. z art, 2 Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003r. dotyczącego przystąpienia m.in. Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004r. Nr 90, poz. 864), art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. C 115), poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji zasad prawidłowego stosowania uregulowań prawa krajowego wynikających z przywołanych przepisów VI Dyrektywy w zakresie dotyczącym istoty rozstrzygnięcia;
- art. 17 ust. 1 - ust. 3, ust. 6, art. 28f VI Dyrektywy w zw. z art. 86 ust. 1 - ust. 7, ust, 10 oraz art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004r. Nr 54, poz. 535 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 sierpnia 2005r., poprzez błędne ich zastosowanie pomimo, iż - zdaniem Strony – art. 86 ust 3, ust. 5, ust, 7 i art. 88 ust 1 pkt 3 ustawy o VAT powinny zostać pominięte przy wydawaniu decyzji w przedmiotowej sprawie, jako niezgodne z VI Dyrektywą.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej uznał zawarte w niej zarzuty za nieuzasadnione i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako - P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy, co należy do wyłącznej kompetencji organów podatkowych.
Biorąc pod uwagę powyższe założenia Sąd zważył, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zasadniczo do oceny wpływu wyroku z dnia 22 grudnia 2008 r. wydanego przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: ETS) w sprawie C-414/07 "Magoora sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Krakowie" na obowiązywanie i stosowanie przepisów art. 86 ust. 1, 3 i 7 oraz art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., w skrócie: u.p.t.u.) - w brzmieniu obowiązującym od 1 maja 2004 r. do 21 sierpnia 2005 r., a następnie od 22 sierpnia 2005 r. (przepisy art. 86 ust. 3 i 7 oraz art. 88 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. zostały uchylone z dniem 31 grudnia 2010 r.). Strona skarżąca stoi na stanowisku, że w zaistniałej po wydaniu tego orzeczenia sytuacji prawnej należy odstąpić od stosowania przepisów art. 86 ust. 3 i ust. 7 oraz art. 88 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. w całości, stosownie do tego wyroku, z uwagi na przestrzeganie zasady standstill. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić.
Przede wszystkim z wyroku ETS w sprawie C-414/07 Magoora sp. z o.o. nie wynikają wnioski wskazane w skardze. Teza tego wyroku brzmi bowiem następująco: "(...) Artykuł 17 ust. 6 akapit drugi szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG stoi na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie, przy dokonywaniu transpozycji tej dyrektywy do prawa wewnętrznego, uchyliło całość przepisów krajowych dotyczących ograniczeń prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej naliczonego przy zakupie paliwa do samochodów używanych dla celów działalności podlegającej opodatkowaniu, zastępując je, w dniu wejścia w życie tej dyrektywy na swym terytorium, przepisami ustanawiającymi nowe kryteria w tym przedmiocie, jeżeli – co winien ocenić sąd krajowy – te ostatnie przepisy powodują rozszerzenie zakresu zastosowania wskazanych ograniczeń. Powyższy przepis w każdym razie stoi na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie zmieniło później swoje ustawodawstwo, obowiązujące od wyżej wskazanego dnia, w sposób, który rozszerza zakres zastosowania tych ograniczeń w stosunku do sytuacji istniejącej przed tym dniem". W tezie tej ETS określił sposób rozumienia oraz stosowania art. 17 ust. 6 VI Dyrektywy, natomiast sądowi krajowemu zlecił powinność oceny ewentualnego naruszenia takiego rozumienia tej normy, na tle oceny wprowadzonych po akcesji do Unii ograniczeń prawa do odliczenia VAT przy zakupie paliwa do samochodów używanych dla celów działalności podlegającej opodatkowaniu, w stosunku do ograniczeń istniejących w tym zakresie przed akcesją.
W konsekwencji ETS stwierdził (teza 44), że: "(...) zadaniem sądu krajowego jest dokonanie interpretacji swego prawa wewnętrznego – w zakresie, w jakim jest to tylko możliwe – w świetle treści i celów szóstej dyrektywy po to, by osiągnąć przewidziane w niej rezultaty, przychylając się do interpretacji przepisów krajowych najbardziej zgodnej z tymi celami, a przez to dochodząc do rozstrzygnięcia zgodnego z przepisami tej dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 4 lipca 2006 r. w sprawie C-212/04 Adeneler i in., Zb.Orz. s. I-6057, pkt 124), a także, jeśli jest to konieczne, powstrzymując się od stosowania wszelkich sprzecznych przepisów prawa krajowego (zob. podobnie wyrok z dnia 22 listopada 2005 r. w sprawie C-144/04 Mangold, Zb.Orz. s. I-9981, pkt 77)".
Jednocześnie jednak w tezie 41 orzeczenia ETS wskazał, że: "(...) należy uznać, że uchylenie przepisów wewnętrznych w dniu wejścia w życie szóstej dyrektywy w krajowym porządku prawnym i zastąpienie ich w tym samym dniu innymi przepisami wewnętrznymi samo w sobie nie pozwala na przyjęcie, że państwo członkowskie zrezygnowało ze stosowania wyłączeń prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT. Tego rodzaju zmiana ustawowa nie pozwala też, sama w sobie, na stwierdzenie naruszenia art. 17 ust. 6 akapit drugi tej dyrektywy, pod warunkiem jednak, że nie doprowadziła do rozszerzenia – po tym dniu – zakresu wcześniejszych krajowych wyłączeń.".
Z powyższych zatem stwierdzeń ETS wynika jednoznacznie, że w sytuacji, gdy dokonana przez sąd krajowy ocena wprowadzonych po akcesji do Unii ograniczeń prawa do odliczenia VAT przy zakupie paliwa do samochodów używanych dla celów działalności podlegającej opodatkowaniu, w stosunku do ograniczeń istniejących w tym zakresie przed akcesją, będzie wskazywała na rozszerzenie zakresu zastosowanych ograniczeń w stosunku do sytuacji istniejącej przed dniem akcesji, sąd ten ma obowiązek dokonania interpretacji swego prawa wewnętrznego – w zakresie, w jakim jest to tylko możliwe – w świetle treści i celów szóstej dyrektywy po to, by osiągnąć przewidziane w niej rezultaty, przychylając się do interpretacji przepisów krajowych najbardziej zgodnej z tymi celami, a przez to dochodząc do rozstrzygnięcia zgodnego z przepisami tej dyrektywy. Celem zatem działania sądu krajowego jest zapewnienie takiej interpretacji i stosowania obowiązujących w tym zakresie unormowań krajowych, aby były one zgodne z dyrektywą unijną, a zatem w tej sytuacji – z normą art. 17 ust.6 VI Dyrektywy. Jak już bowiem stwierdzono, ETS w tezie 41 wyroku nie zakwestionował uprawnienia państwa członkowskiego do dalszego stosowania ograniczeń prawa do odliczenia podatku w zakresie, w jakim ograniczenia te obowiązywały przed akcesją, lecz z uwagi na zasadę wyrażoną w art.17 ust.6 VI Dyrektywy sprzeciwił się rozszerzaniu wcześniejszych ograniczeń.
Podnieść przy tym należy, że norma prawa krajowego sprzeczna z normą prawa wspólnotowego nie przestaje obowiązywać w systemie prawa krajowego, nie może być jednak stosowana w zakresie w jakim pozostaje w sprzeczności z normą prawa wspólnotowego. Nie prowadzi to jednak do uchylenia przepisu prawa krajowego lub utraty jego mocy obowiązującej.
Analizując zatem wpływ omawianego orzeczenia ETS w sprawie C-414/07 Magoora sp. z o.o na stosowanie obowiązujących od 1 maja 2004 r. krajowych przepisów ograniczających prawo do odliczenia podatku naliczonego, stwierdzić przede wszystkim należy, że wprawdzie wyrok ten bezpośrednio odnosi się do ograniczeń prawa odliczenia podatku naliczonego przy zakupie paliwa do samochodów firmowych (służących działalności opodatkowanej), to ma on szersze oddziaływanie, gdyż dotyczy wszelkich ograniczeń związanych z zakazem odliczania podatku naliczonego od wydatków wiążących się z tymi samochodami, w zakresie w jakim unormowania obowiązujące po 1 maja 2004 r. pogorszyły sytuację podatników, w porównaniu do unormowań obowiązujących na podstawie u.p.t.u. z 1993 r. przed dniem jej uchylenia (np. z tytułu zakupu tych pojazdu lub leasingu).
Uwzględniając więc zalecenia wynikające dla sądów krajowych z wyroku ETS w sprawie C-414/07 Magoora sp. z o.o., należy dokonać oceny czy i w jakim zakresie obowiązujące od 1 maja 2004 r. normy art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 86 ust. 3 u.p.t.u.- w przypadku ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia paliw do samochodów firmowych oraz art. 86 ust. 3 i 7 u.p.t.u. – w przypadku ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia oraz najmu, dzierżawy i leasingu takich pojazdów, rozszerzyły zakres zastosowania tych ograniczeń w stosunku do sytuacji istniejącej przed tym dniem. Celem działania sądu krajowego jest w takim przypadku określenie w jakim zakresie normy tych przepisów – jeżeli rozszerzyły istniejące do 1 maja 2004 r. ograniczenia prawa do odliczenia podatku w powyższych przypadkach – znajdują zastosowanie, a w jakim pozbawione są skuteczności. Ocena ta powinna być dokonywana z uwzględnieniem kryterium wynikającego z ograniczeń prawa do odliczenia podatku z tytułu nabycia samochodów firmowych (ich najmu, dzierżawy i leasingu) oraz paliw do tych pojazdów, wynikających z unormowań podatku od towarów i usług stosowanych do dnia 30 kwietnia 2004 r., tzn. norm art. 25 ust. 1 pkt 2, pkt 2a i art. 25 ust. 1 pkt 3a u.p.t.u. z 1993 r. oraz § 10 ust. 1-4 rozporządzenia z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27, poz. 268 ze zm.). W żadnym przypadku nie oznacza to stosowania obecnie tychże nieobowiązujących już przepisów. Sąd krajowy do tych norm obowiązany jest jedynie sięgnąć, w celu określenia w oparciu o nie, zakresu ograniczeń prawa do odliczenia podatku naliczonego stosowanych na dzień 30 kwietnia 2004 r., dla zdefiniowania – przy stosowaniu art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 86 ust. 3 u.p.t.u oraz art. 86 ust. 3 i 7 u.p.t.u. – granicy, przekroczenie której będzie pozbawiało te przepisy skuteczności, jako naruszających w tym zakresie zasadę standstill wynikającą z art. 17 ust. 6 VI Dyrektywy.
Tym samym, skutki zasady standstill wynikającej z art. 17 ust. 6 VI Dyrektywy (art. 176 Dyrektywy 2006/112/WE) należy interpretować w ten sposób, że obowiązujące od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2010 r. normy art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) – w przypadku zakazu odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia paliw wykorzystywanych do napędu samochodów służących działalności opodatkowanej oraz art. 86 ust. 3 i 7 tej ustawy – w przypadku ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia oraz najmu, dzierżawy i leasingu takich pojazdów, znajdują zastosowanie w zakresie w jakim nie rozszerzają kryteriów tych ograniczeń obowiązujących i rzeczywiście stosowanych na dzień 30 kwietnia 2004 r. na podstawie przepisów art. 25 ust. 1 pkt 2, pkt 2a i art. 25 ust. 1 pkt 3a u.p.t.u. z 1993 r. oraz § 10 ust. 1- 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27, poz. 268 ze zm.). Jedynie w zakresie, w jakim wynikające z tych przepisów ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego wykraczają poza obowiązujące i rzeczywiście stosowane na dzień 30 kwietnia 2004 r. na podstawie ww. przepisów u.p.t.u. z 1993 r. i rozporządzenia M.F. z 2002 r. – przepisy te uznać należy za bezskuteczne w tym zakresie.
Oznacza to, że z wyroku ETS z 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-414/07 nie wynika, że od 1 maja 2004 r. nie mają – poza art. 86 ust. 1 u.p.t.u. – zastosowania jakiekolwiek określone w prawie krajowym ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego przy nabyciu, najmie, dzierżawie i leasingu samochodów wykorzystywanych w działalności opodatkowanej podatkiem VAT oraz przy nabyciu paliwa to tych pojazdów.
Stwierdzić zatem należy, że normy art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 86 ust. 3 u.p.t.u. – w przypadku ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia paliw do tych samochodów firmowych oraz art. 86 ust. 3 i 7 u.p.t.u. – w przypadku ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia oraz najmu, dzierżawy i leasingu tych pojazdów, w nie rozszerzyły ograniczeń obowiązujących i rzeczywiście stosowanych w tym zakresie na dzień 30 kwietnia 2004 r. na podstawie przepisów art. 25 ust. 1 pkt 2, pkt 2a i art. 25 ust. 1 pkt 3a u.p.t.u. z 1993 r. oraz § 10 ust. 1- 4 rozporządzenia z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27, poz. 268 ze zm.). Wręcz przeciwnie, unormowania art. 86 ust. 3 i 7 u.p.t.u. – dotyczące ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia oraz najmu, dzierżawy i leasingu tych pojazdów (samochodów osobowych), są od 1 maja 2004 r. korzystniejsze od unormowań obowiązujących na dzień 30 kwietnia 2004 r., które w całości zakazywały podatnikom odliczenia podatku naliczonego z powyższych tytułów. Bowiem w sytuacji nabycia samochodów osobowych służących działalności opodatkowanej VAT w okresie od 1 maja 2004 r. do 21 sierpnia 2005 r., podatnicy mieli prawo do odliczenia podatku naliczonego w wysokości 50 % kwoty podatku określonej na fakturze z tytułu ich nabycia, nie więcej jednak niż 5.000 zł (50 % kwoty podatku naliczonego od czynszu (raty) lub innych płatności wynikających z zawartej umowy najmu, dzierżawy, leasingu, udokumentowanych fakturą, nie więcej niż 5.000 zł), a w okresie od dnia 22 sierpnia 2005 r. prawo takie przysługuje w wysokości 60 % podatku naliczonego wynikającego z faktury nabycia, nie więcej jednak niż 6.000 zł (60 % kwoty podatku naliczonego od czynszu (raty) lub innych płatności wynikających z zawartej umowy najmu, dzierżawy, leasingu, udokumentowanych fakturą, nie więcej niż 6.000 zł).
Skoro więc co do kwestii prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia oraz najmu, dzierżawy i leasingu samochodów osobowych służących działalności opodatkowanej VAT podatnika, jak również nabycia paliwa do tych pojazdów, po 1 maja 2004 r. nie nastąpiło rozszerzenie ograniczeń obowiązujących i rzeczywiście stosowanych w tym zakresie na dzień 30 kwietnia 2004 r. na podstawie przepisów art. 25 ust. 1 pkt 2, pkt 2a i art. 25 ust. 1 pkt 3a u.p.t.u. z 1993 r. oraz § 10 ust. 1- 4 rozporządzenia z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27, poz. 268 ze zm.) – normy art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 86 ust. 3 u.p.t.u. – w przypadku ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia paliw wykorzystywanych do napędu tych samochodów (osobowych) oraz art. 86 ust. 3 i 7 u.p.t.u. – w przypadku ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia oraz najmu, dzierżawy i leasingu tych pojazdów, znajdowały do dnia 31 grudnia 2010 r. pełne zastosowanie.
Odmiennie natomiast kształtuje się zakres stosowania tych przepisów w odniesieniu do pojazdów samochodowych innych niż osobowe. Wyznaczając zakres obowiązywania norm tych przepisów, przy uwzględnieniu ograniczeń obowiązujących i stosowanych do tych pojazdów na dzień 30 kwietnia 2004 r., stwierdzić należy, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie należało stosować od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2010 r. do nabywanych przez podatnika samochodów innych niż osobowe o dopuszczalnej ładowności do 500 kg, z uwzględnieniem jednak treści art. 86 ust. 3 i 4 u.p.t.u. w brzmieniu obowiązującym od 1 maja 2004 r., z wyjątkami sytuacji dla podatników korzystniejszych – umożliwiających odliczenie podatku z tytułu nabycia również takich samochodów, pomimo niespełnienia kryterium dopuszczalnej ładowności powyżej 500 kg. Odnosi się to również do ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu najmu, dzierżawy i leasingu tych pojazdów oraz nabycia do nich paliw. Natomiast ograniczenia wprowadzone w przepisach art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 86 ust. 3 u.p.t.u. - w przypadku ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia paliw do samochodów innych niż osobowe służących działalności opodatkowanej VAT oraz art. 86 ust. 3 i 7 u.p.t.u. – w przypadku ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia oraz najmu, dzierżawy i leasingu tych pojazdów – w zakresie, w jakim odnoszą się do samochodów innych niż osobowe o dopuszczalnej ładowności do 500 kg, skoro w tym zakresie rozszerzają ograniczenia obowiązujące i rzeczywiście stosowane na dzień 30 kwietnia 2004 r. na podstawie przepisów art. 25 ust. 1 pkt 2, pkt 2a i art. 25 ust. 1 pkt 3a u.p.t.u. z 1993 r. oraz § 10 ust. 1- 4 rozporządzenia z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27, poz. 268 ze zm.), nie mogą być stosowane – w zakresie rozszerzającym te ograniczenia – jako naruszające zasadę standstill wynikającą z art. 17 ust. 6 VI Dyrektywy, a od 1 stycznia 2007 r. – art. 176 Dyrektywy 2006/112/WE.
Okoliczności, że przedmiotem nabycia nie jest samochód osobowy, a jego ładowność przekracza 500 kg, muszą wynikać z homologacji producenta lub importera wymaganej dla tego rodzaju samochodów. W odniesieniu do samochodów nabywanych oraz użytkowanych na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub umowy o podobnym charakterze, wymóg taki expressis verbis sformułowany został w § 10 ust. 3 i 4 rozporządzenia z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27, poz. 268 ze zm.).
Natomiast w sytuacjach nabycia paliw do w.w. samochodów, wymóg wykazania stosowną homologacją, że paliwo to nabywane jest do samochodu innego niż osobowy, a jego ładowność przekracza 500 kg, wynikał z wykładni art. 25 ust. 1 pkt 3a u.p.t.u. z 1993 r. Przepis ten stanowił, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika paliw silnikowych benzynowych, oleju napędowego oraz gazu wykorzystywanych do napędu samochodów osobowych lub innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500 kg. Wyłączenie zatem ze stosowania tego przepisu wymagało od podatnika wykazania, że paliwa były nabywane do samochodów innych niż osobowe o dopuszczalnej ładowności powyżej 500 kg. Wykazanie tego mogło nastąpić jedynie w oparciu o dowód rejestracyjny samochodu lub stosowną homologację pojazdu. Uwzględnić przy tym należy, że już w stanie prawnym obowiązującym na dzień 30 kwietnia 2004 r., stosownie do art. 72 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) do dokonania rejestracji pojazdu, dokumentem wymaganym przy pierwszej rejestracji, był wyciąg ze świadectwa homologacji albo odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji. Uwzględnić przy tym należy, że w uchwale 5 sędziów NSA z dnia 23 października 2000 r. (sygn. akt OPK 17/00) orzeczono, że w świetle art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19.06.1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 59, poz. 632 ze zm.) warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym o rodzaju i przeznaczeniu pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu.
Tak więc, uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że uchylenie się w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2010 r. od wynikającego z art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 86 ust. 3 u.p.t.u zakazu odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia paliw wykorzystywanych do napędu samochodów innych niż osobowe służących działalności opodatkowanej, wymaga wykazania, że paliwo nabywane było do samochodu innego niż osobowy, a jego ładowność przekracza 500 kg, co powinno nastąpić na podstawie stosownej homologacji samochodu producenta lub importera wymaganej dla tego rodzaju samochodów - co najmniej na podstawie dowodu rejestracyjnego samochodu, wskazującego że organ rejestrujący dysponował stosowną homologacją wymaganą do rejestracji takiego samochodu.
Należy wskazać, iż stanowisko powyższe prezentuje również Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyrokach: z dnia 4 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 327/10; z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 517/10; z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 603/10; z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 623/10 (publ.: http.//orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego, za chybione należy uznać zarzuty skargi, gdyż dokonana przez organ odwoławczy wykładnia w.w. przepisów w żadnym przypadku nie narusza wymienionych norm i pozostaje z nimi w pełnej zgodzie.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 151 P.p.s.a., jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło