II OSK 1968/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-02-15
Skład orzekający: Sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać remont budynku, który zdaniem właścicieli nadaje się do rozbiórki z uwagi na zagrożenie katastrofą budowlaną, a jeśli tak, to czy kwestia opłacalności remontu ma znaczenie dla takiej decyzji?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie jest związany opinią rzeczoznawcy co do konieczności rozbiórki budynku, lecz dokonuje oceny na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego i przepisów prawa. Nakaz remontu budynku jest dopuszczalny, nawet jeśli właściciel uważa go za nieopłacalny, ponieważ przepisy prawa budowlanego nie uzależniają możliwości nałożenia obowiązku przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego od oceny ekonomicznej. Artykuł 68 Prawa budowlanego, dotyczący nakazu opróżnienia i rozbiórki, może być zastosowany tylko w przypadku bezpośredniej groźby zawalenia budynku, a nie w sytuacji, gdy budynek jest w złym stanie technicznym, ale nie grozi natychmiastowym zawaleniem.Stan faktyczny
Właściciele budynku mieszkalnego zostali zobowiązani decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w budynku, takich jak brak instalacji odwodnieniowej, pęknięcia ścian, zniszczone elementy dachu i kominów, w terminie do określonej daty. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę właścicieli, uznając, że stan techniczny budynku wymaga remontu, a nie rozbiórki, i że kwestia opłacalności remontu nie jest decydująca. Właściciele wnieśli skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym brak oceny zagrożenia katastrofą budowlaną i konieczności rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant starszy asystent Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E.M., E.M., J.M. i R.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 155/11 w sprawie ze skargi E.M., E.M., J.M. i R.M. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zakazu użytkowania budynku mieszkalnego oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 155/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę R.M., E.M., E.M. i J.M. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie zakazu użytkowania budynku mieszkalnego.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. zakazał R. i E.M. oraz E. i J.M. – współwłaścicielom budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w A. – użytkowania tego budynku do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości poprzez wykonanie instalacji odwodnieniowej dachów (rynien i rur spustowych), izolacji pionowej i poziomej, likwidacji pęknięć w ścianie zewnętrznej i wewnętrznej, opasek wzdłuż ścian zewnętrznych budynku, remontu kominów, remontu dachów, remontu lub wymiany stolarki okiennej i drzwiowej, remontu instalacji elektrycznej – w terminie do dnia 31 maja 2011 r.
Na skutek wniesionego przez strony odwołania Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że skontrolowany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 9 kwietnia 2010 r. budynek ma pęknięcia pionowe i poziome ścian zewnętrznych, złą jakość pokrycia papowego, zniszczony odcinek okapu, mocno spękane odcinki kominów ponad dachami, brak instalacji odwodnieniowej i opasek wokół budynku.
Stosownie do postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2010 r. właściciele budynku przedstawili ocenę stanu technicznego budynku.
W opinii organu odwoławczego stan techniczny budynku stwierdzony podczas kontroli w dniu [...] kwietnia 2010 r. jest zbieżny z oceną techniczną budynku przedłożoną przez współwłaścicieli budynku w dniu 19 kwietnia 2010 r. Przedłożona ponownie w dniu 19 sierpnia 2010 r., z własnej inicjatywy współwłaścicieli, ocena techniczna, opracowana przez tego samego autora, zawiera jedynie dopisane zdanie "Wobec przedstawionego stanu technicznego budynku i jego zagrożeń nadaje się jedynie do natychmiastowej rozbiórki". Autor opracowania podpisał obie ww. opinie w tym samym dniu.
Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że zgodnie z art. 61 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 – 7 ustawy Prawo budowlane. Za należyty stan obiektu budowlanego należy uznać stan jego sprawności technicznej jako całości oraz elementów instalacji i urządzeń odpowiadających wymaganiom przepisów prawa, w tym techniczno – budowlanych. Przepisem pozwalającym organom administracji zapewnić użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z art. 61 ustawy Prawo budowlane jest art. 66 ww. ustawy. Stosownie do niego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu, środowisku lub bezpieczeństwu mienia albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia – właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin ich wykonania.
Zdaniem organu stan techniczny budynku jest zły, zagraża bezpieczeństwu ludzi. Budynek od lat nie był konserwowany i remontowany. Jednakże przeprowadzenie remontu w zakresie określonym w decyzji organu I instancji przyczyni się do podniesienia właściwości użytkowych budynku i poprawi jego sprawność techniczną.
Organ zwrócił przy tym uwagę, że nie jest związany oceną techniczną, a dokonuje oceny na podstawie posiadanej wiedzy.
Odnośnie podniesionych przez współwłaścicieli zarzutów organ wskazał ponownie na treść art. 61 ustawy Prawo budowlane. Ponadto podniósł, iż w aktach sprawy znajduje się wprawdzie pismo lokatorek przedmiotowego budynku, wyraża ono jednakże tylko ich własny pogląd na stan budynku, nie przedstawia żadnej ekspertyzy.
W skardze do sądu administracyjnego R. i E.M. oraz E. i J.M. ponownie podnieśli, że o właściwy stan techniczny budynku mieli dbać jego lokatorzy. Skarżący nie zamieszkują w tym budynku, a jedynie prowadzą w nim działalność handlową i są zainteresowani jego rozbiórką. Nadto podkreślili, że nowa, dostarczona przez nich ekspertyza zawiera brakujące wskazanie o konieczności rozbiórki budynku, niczym innym nie różniąc się od poprzedniej, gdyż stan obiektu się nie zmienił.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu Sąd przytoczył treść przepisu art. 61 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i wskazał, że oznacza to, iż na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego ciąży obowiązek użytkowania obiektu budowlanego w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 - 7 art. 5 ustawy Prawo budowlane (art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane).
Zaś na wypadek braku wywiązywania się przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego z powyższych obowiązków ustawodawca przewidział możliwość podejmowania działań przez organy nadzoru budowlanego, o których mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy.
Dalej Sąd wyjaśnił, że adresatem nakazu wydanego na podstawie ww. przepisu jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, bowiem zgodnie z cytowanym art. 61 ustawy Prawo budowlane tylko te osoby odpowiadają za stan techniczny obiektu, niezależnie od przyczyn powstania takiego stanu. Zatem, zdaniem Sądu, niezasadny jest zarzut skarżących wskazujący na brak wywiązywania się lokatorów z obowiązku utrzymania budynku oraz długotrwałość tego zaniedbania.
Odnośnie wyboru czy budynek należy poddać remontowi, czy rozebrać, skarżący, nie kwestionując technicznej możliwości wykonania nakazanych prac, podnieśli argument, iż remont budynku jest nieopłacalny. Ustosunkowując się do tak postawionego zarzutu Sąd wskazał, że przepis art. 66 ustawy Prawo budowlane nie uzależnia możliwości nałożenia obowiązków mających na celu przywrócenie odpowiedniego stanu technicznego budynku od oceny, czy jest to ekonomicznie uzasadnione. Organ stosujący ten przepis nie jest zatem uprawniony do takiej oceny.
Zdaniem Sądu chybiony jest także argument skarżących odnośnie treści oceny technicznej, na której została oparta zaskarżona decyzja. Ocena techniczna jest jednym z dowodów w sprawie, a zatem tak jak inne dowody podlega ocenie przez organ administracji. Jak przyznają zaś sami skarżący – nowa ocena techniczna złożona przez nich w dniu 19 sierpnia 2010 r. – dotyczy tego samego, niezmienionego stanu faktycznego, co poprzednia ocena techniczna przedłożona w dniu 19 kwietnia 2010 r. Jedyną różnicą pomiędzy tymi ocenami jest konkluzja sporządzającego ocenę techniczną – w pierwszej wersji stwierdzająca konieczność i możliwość wykonania prac w celu doprowadzenia budynku do odpowiedniego stanu technicznego, w drugiej zaś wersji stwierdzająca, że budynek nadaje się do rozbiórki - bez podania przyczyn zmiany poglądu w tej kwestii. W tej sytuacji ocena organu, iż możliwe jest doprowadzenie budynku do odpowiedniego stanu technicznego poprzez wykonanie nakazanych robót nie narusza przepisów prawa, a w szczególności granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.).
Dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", Sąd oddalił skargę.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiedli R. i E.M. oraz E. i J.M., zaskarżając go w całości. Zakwestionowanemu orzeczeniu zarzucono:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 66 w zw. z art. 61 i art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane oraz niezastosowanie art. 68 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że nieodpowiedni stan techniczny budynku mieszkalnego położonego w A. przy ul. [...] wymaga remontu, podczas gdy zgodnie z opinią rzeczoznawcy ze specjalnością architektoniczno-budowlaną, remont ten jest nieuzasadniony wobec zagrożenia bezpieczeństwa i życia ludzi tam mieszkających i osób trzecich oraz budynek grozi nieuniknioną katastrofą budowlaną, co skutkuje koniecznością jego rozbiórki,
2. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku poprzez nieuwzględnienie skargi przy braku podjęcia przez organy administracji kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 K.p.a.) niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz brak oceny, czy przedmiotowy budynek nie stwarza zagrożenia katastrofą budowlaną i nie wymaga rozbiórki.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący nie mogą się zgodzić z orzeczeniem Sądu I instancji, który pomija istotną okoliczność, a mianowicie, że przedmiotowy budynek stwarza zagrożenie i grozi katastrofą budowlaną. Nadto wskazano, że decyzje organów obu instancji nie odnoszą się do wniosków opinii przedstawionej przez skarżących kasacyjnie, a przyjmują za prawdziwe twierdzenia osób zajmujących budynek bez żadnego tytułu prawnego. Tymczasem odzwierciedleniem stanowiska organów może być jedynie opinia rzeczoznawcy powołanego przez nich z urzędu, który może ocenić ustalenia biegłego z zakresu budownictwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu, zatem przedmiotowa sprawa mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych podniesionymi w treści skargi kasacyjnej podstawami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna została oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, zatem w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, albowiem tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy można dokonać oceny prawidłowości zastosowania norm prawa materialnego.
Naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 K.p.a. skarżący kasacyjnie upatrują w nieuwzględnieniu skargi, podczas gdy organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sprawie oraz braku oceny, czy przedmiotowy budynek nie stwarza zagrożenia katastrofą budowlaną. Zaś brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego autor skargi kasacyjnej powiązał, jak się wydaje, choć nie wskazał tego wprost, z nieustosunkowaniem się organów do "wniosków opinii przedstawionej przez skarżących".
Przedłożone przez strony postępowania oceny stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w A. są jednym z dowodów w sprawie i jako takie podlegają ocenie organów administracji. Podkreślić należy, że organy nie są związane ewentualnymi zaleceniami autora takiej oceny co do zastosowania konkretnego rozwiązania. O ile bowiem organ winien wziąć pod uwagę kwestię stanu technicznego budynku wynikającą z takiego opracowania, to już sam ocenia, biorąc pod uwagę stosowne przepisy prawa, jakie nakazy należy zastosować.
W niniejszej sprawie organy administracji, co wynika z uzasadnienia decyzji ostatecznej, oceny stanu technicznego budynku dokonały na podstawie akt sprawy, a więc nie tylko przedłożonych przez strony ocen stanu technicznego budynku mieszkalnego, ale i protokołu oględzin z dnia 9 kwietnia 2010 r. W tej sytuacji nie można zarzucić organom administracji, że nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sprawie. Organy dokładnie przeanalizowały oba opracowania przedłożone przez strony, które jak się okazało, różnią się jedynie tym, że druga z opinii (przedłożona w dniu 19 sierpnia 2010 r.) zawiera w swej treści dodatkowe wskazanie, że "wobec przedstawionego stanu technicznego budynku i jego zagrożeń nadaje się jedynie do natychmiastowej rozbiórki". Zawarcie w ocenie technicznej rozwiązania, które zdaniem jego autora należałoby w danej sprawie zastosować, co już wyżej wskazano, nie wiąże organów, bowiem to one decydują, na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego i stosownych przepisów prawa, jakie środki dotyczące utrzymania obiektów budowlanych będą miały w sprawie zastosowanie.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że celem nałożenia na właścicieli danego obiektu obowiązku doręczenia dokumentu w postaci oceny stanu technicznego budynku mieszkalnego na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane jest dostarczenie materiału dowodowego uzasadniającego podjęcie jednej z decyzji przewidzianych w ustawie Prawo budowlane. Obowiązek ten nakładany jest wówczas, gdy organ ma wątpliwości co do stanu technicznego budynku. Jeśli dane opracowanie usuwa wątpliwości organu co do stanu technicznego budynku, to organ przystępuje do podjęcia rozstrzygnięcia, mając na uwadze cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. I tak też się stało w niniejszej sprawie.
Nadto wskazać należy, że dla kwestii obciążenia właścicieli budynku odpowiednimi nakazami nie ma znaczenia fakt, że obiekt ten zamieszkują inne osoby. Przepis art. 61 ustawy Prawo budowlane wyraźnie mówi kto jest obowiązany utrzymać obiekt w odpowiednim stanie technicznym. Jest nim właściciel lub zarządca. Zatem tylko te podmioty mogą zostać obciążone obowiązkiem usunięcia nieprawidłowości z tym obiektem związanych.
Mając na uwadze powyższe, zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania jako nieusprawiedliwiony nie mógł skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Nieusprawiedliwiony jest również kolejny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego. Zaś naruszenia tych przepisów skarżący kasacyjnie upatrują w błędnej wykładni art. 66 w zw. z art. 61 i art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane oraz niezastosowaniu art. 68 tej ustawy, poprzez przyjęcie, że przedmiotowy obiekt wymaga tylko remontu, podczas gdy zdaniem skarżących z uwagi na zagrożenie jakie stwarza dla bezpieczeństwa i życia ludzi tam mieszkających oraz osób trzecich wymaga rozbiórki.
Przepis art. 61 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane stanowi, że właściciel lub zarządca obiektu ma obowiązek jego utrzymania i użytkowania zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 5 ust. 2, a więc m.in. ma obowiązek utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Zaś w sytuacji, gdy właściciel lub zarządca z jakichkolwiek powodów nie wywiązuje się z tych obowiązków, a wystąpi chociaż jedna z sytuacji o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1-4 ustawy Prawo budowlane, tj. organ stwierdzi, że obiekt budowlany: 1/ może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, albo 2/ jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3/ jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4/ powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia, to właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w określonym terminie.
W niniejszej sprawie, co wynika z akt sprawy, zarówno skarżący kasacyjnie, jak i organy, a za nimi Sąd I instancji, są zgodni co do tego, że przedmiotowy budynek mieszkalny jest w złym stanie technicznym, zagrażającym bezpieczeństwu ludzi, gdyż od lat nie był konserwowany i remontowany. Problem zaś sprowadza się do kwestii zastosowanego przez organ nakazu, bowiem zdaniem organu, co zaaprobował także Sąd I instancji, żeby poprawić stan techniczny budynku, a jednocześnie bezpieczeństwo jego użytkowania, wystarczy wykonanie określonych (wskazanych w decyzji) prac, zaś zdaniem skarżących kasacyjnie jedynym słusznym rozwiązaniem jest w tej sprawie wydanie nakazu rozbiórki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowany przez organy nakaz wykonania określonych prac znajduje umocowanie w przepisach prawa. Słusznie bowiem organy uznały, co zaakceptował także Sąd I instancji, że przedmiotowy budynek jest co prawda w nieodpowiednim stanie technicznym – zachodzi niezgodność tego stanu z przepisami techniczno-budowlanymi, jednakże stan ten nie uzasadnia nakazu jego opróżnienia i usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia na podstawie art. 68 ustawy Prawo budowlane. Bowiem, żeby organy administracji mogły zastosować ten przepis konieczne jest zaistnienie w konkretnym stanie faktycznym przesłanki groźby bezpośredniego zawalenia budynku. Jeżeli bowiem stwierdzony zły stan techniczny budynku nie stwarza groźby bezpośredniego zawalenia, tj. groźby realnej, mogącej się ziścić w każdej chwili, to brak jest podstaw do ingerencji właściwego organu na podstawie art. 68 ustawy Prawo budowlane (zobacz: Prawo budowlane. Komentarz. pod red. A. Glinieckiego, wyd. LexisNexis Warszawa 2012, str. 68 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie organy nie ustaliły, że przedmiotowy budynek stwarza niebezpieczeństwo nagłego zawalenia, a zatem nie mogły zastosować w sprawie art. 68 tej ustawy. Takie stanowisko znajduje odzwierciedlenie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Bowiem uznaje się, że w sytuacji gdy z przedstawionej oceny technicznej budynku i protokołu oględzin wynika, że wprawdzie budynek jest w złym stanie technicznym i wymaga remontu, ale nie jest w stanie bezpośrednio grożącym zawaleniem, to organy nie mogą wydać nakazu w trybie art. 68 ustawy (zobacz: wyrok NSA z dn. 17.02.2000 r., sygn. akt II SA/Lu 1734-98, niepubl.).
Nadto podnieść należy, że dla rodzaju nakazu, który zostanie wydany w związku z nieodpowiednim stanem technicznym budynku, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie mają znaczenia przyczyny doprowadzenia obiektu do takiego stanu, ani wola właścicieli co do zastosowanego w sprawie rozwiązania (czy chcą rozebrać obiekt, czy też dokonać remontu). Bowiem wydany nakaz nie uniemożliwia właścicielom skorzystania z ich uprawnień i ewentualnego dokonania rozbiórki obiektu. Wynika z niego jedynie, że w sytuacji gdy właściciele chcą nadal użytkować obiekt, to muszą doprowadzić go do odpowiedniego stanu technicznego. Dla kwestii tej nie ma także znaczenia, że budynek ten zamieszkują osoby dla właścicieli obce, które nie partycypują w kosztach utrzymania budynku. Jest to bowiem kwestia relacji pomiędzy tymi osobami, a właścicielami, które mogą zostać odpowiednio rozwiązane na gruncie prawa cywilnego.
Również, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, co słusznie wskazał Sąd I instancji, kwestia kosztów związanych z dokonaniem nakazanych prac nie ma znaczenia dla możliwości zastosowania art. 68 ustawy Prawo budowlane. Jak już wyżej wskazano możliwość wydania decyzji na podstawie tego artykułu uzależniona jest od spełnienia tylko jednej przesłanki – bezpośredniej groźby zawalenia. Przepis ten nie odnosi się w ogóle do kwestii kosztów przywrócenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Zatem organy nie mogą samodzielnie rozszerzać możliwości zastosowania tego przepisu o dodatkową, nie wyartykułowaną w nim przesłankę.
Odnosząc się zaś do zarzutu skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie odniósł się do oceny zagrożenia zawaleniem budynku, wskazać należy, że co do wyrażonej przez autora oceny stanu technicznego budynku opinii, iż obiekt nadaje się jedynie do natychmiastowej rozbiórki, Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się już przy odnoszeniu się do zarzutu naruszenie przepisów postępowania. Zatem nie ma potrzeby ponownego przytaczania argumentacji w tym zakresie.
Tym samym podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty jawią się w okolicznościach tej sprawy jako całkowicie nieusprawiedliwione, a to nie pozwalało na eliminację z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło