II OSK 2354/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-04-05

Skład orzekający: Andrzej Gliniecki, Elżbieta Kremer, Mariola Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy gmina może być zobowiązana do wykonania zmian i przeróbek w samowolnie wybudowanym obiekcie budowlanym (kolektorze deszczowym), jeśli nie jest jego inwestorem, właścicielem ani zarządcą, a jedynie teren, przez który przebiega, znajduje się na jej obszarze?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów, uznając, że przepisy o samorządzie gminnym i zbiorowym zaopatrzeniu w wodę nie mogą stanowić podstawy do nałożenia na gminę obowiązku wykonania zmian w samowolnie wybudowanym kolektorze deszczowym, jeśli gmina nie jest jego inwestorem, właścicielem ani zarządcą. Trudności w ustaleniu właściwego podmiotu nie uzasadniają obciążania gminy tym obowiązkiem. Ponadto, koszty utrzymania urządzeń wodnych powinny ponosić osoby czerpiące z nich korzyści, a niekoniecznie gmina.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wybudowanego kolektora deszczowego z lat 80-tych, który odprowadzał wody z terenów byłego kombinatu przemysłowego do tzw. "dzikiego stawu". Organy nadzoru budowlanego nakładały na różne podmioty obowiązki związane z doprowadzeniem obiektu do stanu zgodnego z prawem lub jego rozbiórką. Ostatecznie, decyzją Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, obowiązek wykonania zabezpieczenia wylotu kolektora przed cofaniem się wód powodziowych nałożono na Gminę Miasto Dębica. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę gminy. Gmina wniosła skargę kasacyjną, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie oraz zaskarżoną decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dębicy. Zasądził od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz Gminy Miasto Dębica kwotę 400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Gminy Miasto Dębica od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 285/11 w sprawie ze skargi Gminy Miasto Dębica na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dębicy z dnia [...] listopada 2010r. 2. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz Gminy Miasto Dębica kwotę 400 (słownie: czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 285/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Gminy Miasto Dębica na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]w przedmiocie nakazu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem obiektu budowlanego. Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy na podstawie wniosku Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Wędkarskiego w Rzeszowie przeprowadził w dniu 13 maja 2004 r. kontrolę legalności wybudowanego kolektora deszczowego wraz z wylotem do stawu na działce nr ewid. [...] (obecnie [...]) w obrębie działek nr ewid. [...] położonych w D. przy [...]. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że przez działkę nr [...] (obecnie [...]), której użytkownikiem wieczystym jest Firma [...]S.A., przebiega kolektor Ø 800 wykonany z rur żelbetonowych, wybudowany w latach 80-tych bez pozwolenia. Kolektor ten przebiega przez ww. działkę od studzienki do tzw. "dzikiego stawu", odprowadza wody deszczowe z terenu byłego Kombinatu [...]" w D. oraz wody opadowe z rejonu ulicy [...]. Inwestorem był Kombinat [...] w D., który decyzją Naczelnika Miasta Dębicy z dnia [...] grudnia 1982 r. został zobowiązany do odprowadzenia wód opadowych z terenu Kombinatu do wód rzeki Wisłoka poniżej jazu, w terminie do końca 1983 r. W decyzji tej wskazano, że jest to rozwiązanie doraźne. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy wydał w dniu [...] lutego 2005 r. decyzję nr [...] nakazał [...] w UPADŁOŚCI dokonać przymusowej rozbiórki samowolnie wykonanego odcinka kolektora deszczowego Ø 800, od studzienki o rzędnych wysokościowych 185, 93/181, 85 wraz z uzbrojeniem i wylotem kolektora do tzw. "dzikiego stawu". Powyższa decyzja została decyzją Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy nakazał Firmie [...] S.A. zamontowanie na wylocie kolektora o 800 mm klapy zwrotnej, celem zabezpieczenia przed cofaniem się wód opadowych. Powyższa decyzja została w postępowaniu odwoławczym decyzją PWINB w Rzeszowie z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu i powzięciu informacji o podjęciu przez Gminę Miasto Dębica, działań zmierzających do rozwiązania problemu nielegalnego odprowadzania wód opadowych z terenów przemysłowych po byłym KRP [...] oraz z [...] do wód stojących ("dziki staw") PINB w Dębicy wydał decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] o umorzeniu postępowania. Również i ta decyzja została przez PWINB w Rzeszowie uchylona decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy, na podstawie art. 83 ust. 1, art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nakazał Gminie Miasta Dębicy wykonanie w terminie do 30 września 2011 r. zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami odprowadzenia wód opadowych z byłego Kombinatu [...] oraz wód opadowych z rejonu ulicy [...] polegających na: wykonaniu odcinka kolektora deszczowego od studzienki D88 do studzienki W1 zaprojektowanej w istniejącym kanale ogólnospławnym 2500 x 2500 mm wraz z przyłączami i uzbrojeniem, zgodnie z opracowanym projektem budowlanym pt. Rozbudowa układu komunikacyjnego od ulicy [...] do ulicy [...] z odwodnieniem, oświetleniem, przebudową i zabezpieczeniem pozostałej infrastruktury technicznej (ul. [...] wraz z budową małego ronda na skrzyżowaniu ulic: [...]w mieście D.), oraz po wykonaniu ww. odcinka kolektora deszczowego, należy wykonać likwidację samowolnie wykonanego odcinka kolektora deszczowego przebiegającego przez działkę o nr ewid. [...] (poprzednio nr ewid. [...]) od studzienki o rzędnych wysokościowych 185,93/181,85 odprowadzającego wody opadowe z terenu byłego Kombinatu [...] oraz wody opadowe z rejonu ulicy [...] do tzw. dzikiego stawu zlokalizowanego na działce nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 25 października 2010 r. powziął informację o uzyskaniu przez Gminę Miasta Dębica decyzji znak: [...] zezwalającej na realizację inwestycji drogowej pt. Rozbudowa układu komunikacyjnego od ulicy [...] do ulicy [...] z odwodnieniem, oświetleniem, przebudową i zabezpieczeniem pozostałej infrastruktury technicznej, która obejmuje swym zakresem również odprowadzenie wód opadowych z wyżej wskazanych terenów wraz z likwidacją będącego przedmiotem postępowania odcinka kolektora deszczowego odprowadzającego wody opadowe z tego rejonu. W związku z powyższym działając w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. postanowił nakazać wykonanie odcinka kanalizacji deszczowej zgodnie z projektem budowlanym opracowanym do ww. zamierzenia inwestycyjnego. Zdaniem organu w ten sposób zostanie uregulowana sprawa związana z nielegalnym odprowadzeniem wód opadowych z ww. terenów do dzikiego stawu, poprzez samowolnie wybudowany w latach 80-tych odcinek kolektora. Gmina Miasto Dębica wniosła odwołanie od w/w decyzji PINB w Dębicy z dnia [...] listopada 2010 r. Po rozpatrzeniu odwołania Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie decyzją z dnia [...] lutego 2011r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Dębicy z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] i nakazał Gminie Miasta Dębica wykonanie niezbędnej do doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami, przeróbki samowolnie wybudowanego kolektora deszczowego o średnicy 800 mm, stanowiącego odcinek sieci kanalizacji deszczowej, odprowadzającej wody opadowe z terenu byłego Kombinatu [...] oraz rejonu ulicy [...], od studzienki o rzędnych wysokościowych 185,93/181,85 do stawu (określanego jako "dziki staw") na działce nr [...] w D. – polegającej na zamontowaniu na wylocie kolektora klapy przeciwcofkowej dla ochrony przed cofnięciem się wody powodziowej – w terminie do dnia 20 kwietnia 2011 r., pod nadzorem osoby mającej odpowiednie kwalifikacje zawodowe, tj. posiadającej uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci i urządzeń kanalizacyjnych oraz wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że bezsprzecznym w sprawie jest fakt wybudowania na ww. odcinku kolektora Ø 800 przez KRP "[...] w D., w latach 80-tych, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Dokonane w sprawie ustalenia wskazują, że decyzją z dnia [...] grudnia 1982 r. znak: [...] Naczelnik Miasta Dębica wydał pozwolenie wodnoprawne na przekroczenie kanałem deszczowym wału cofkowego W. Z treści tej decyzji wynika, że zrzut wód do dołu powyrobiskowego w międzywalu potraktowano jako doraźne rozwiązanie, a inwestora zobowiązano do odprowadzenia wód deszczowych do Wisłoki poniżej jazu w terminie do końca 1983 r. PWINB w Rzeszowie wskazał, że zarówno na gruncie wówczas obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, jak i na tle obecnych przepisów, sieci uzbrojenia terenu zaliczane są do kategorii obiektów budowlanych, a ich budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Stwierdzenie samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę popełnionej przed 1 stycznia 1995 r., obliguje organ do zastosowania przepisów dotychczasowej ustawy, tj. ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane. Przepis art. 103 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane wyłącza bowiem stosowanie art. 48 tej ustawy do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy, tj. 1 stycznia 1995r. (lub w stosunku do których przed tym dniem został wszczęte postępowanie administracyjne). Powołując się na treść art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy – Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. wskazano, że sankcji przymusowej rozbiórki podlegają tylko te obiekty lub ich części (wybudowane w warunkach samowoli budowlanej), które znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1), lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2). W przedmiotowej sprawie organ I instancji uznał, że nie zachodzą ww. przesłanki i wdrożył procedurę o jakiej mowa w art. 40, a której celem jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Organu odwoławczy uznał to stanowisko za uzasadnione, jednakże wskazał, że samo rozstrzygnięcie jest wadliwe. Stosownie do art. 40 ustawy w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wydaje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Zdaniem PWINB w Rzeszowie wynikający z zaskarżonej decyzji obowiązek, nie dotyczy wykonania zmian i przeróbek w istniejącym obiekcie, a sprowadza się w istocie do nakazu budowy nowego odcinka (o długości 1080m) projektowanej sieci w ramach odrębnej inwestycji. Prowadzone postępowanie nie wykazało, że budowę kolektora wykonano z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, zatem nie zachodzi konieczność nakazywania w tym aspekcie zmian i przeróbek. Jednakże mając na względzie sytuację zagrożenia powodziowego organ II instancji uznał za niezbędne wykonanie zabezpieczenia wylotu kolektora przed cofaniem się wód powodziowych. Organ uznał również, że z uwagi na możliwość wystąpienia ewentualnego zagrożenia powodziowego został skrócony termin wykonania obowiązku wynikającego z decyzji. Odnosząc się do zarzutu Gminy Miasta Dębica błędnego wskazania podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązku, PWINB w Rzeszowie, powołując się na przepis art. 49 k.c. oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.) organ wskazał, że kolektor będący przedmiotem postępowania jest urządzeniem kanalizacyjnym służącym do odprowadzania ścieków komunalnych. Mimo wskazywanych okoliczności nie przyjęcia formalnego sieci, jak również mając na względzie kwestie dotyczące sytuacji zagrożenia powodziowego, obciążenie Gminy Miasta Dębica, obowiązkiem określonym w art. 40 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. należało uznać za właściwe. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. wniosła Gmina Miasto Dębica. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 285/11, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., oddalił skargę Gminy Miasto Dębica. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że bezspornym w rozpatrywanej sprawie, jest fakt wybudowania przez Kombinat [...]" w Dębicy, w latach 80-tych, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę kolektora deszczowego o średnicy 800 mm, stanowiącego odcinek sieci kanalizacji deszczowej, odprowadzającej wody opadowe z terenu byłego Kombinatu [...]" oraz rejonu ulicy [...], od studzienki o rzędnych wysokościowych 185,93/181,85 do stawu (określanego jako "dziki staw") na działce nr [...] w D. Zdaniem Sądu ustalenie w rozpatrywanej sprawie, że sporny kolektor deszczowy wybudowany został przed 1995 r., skutkuje zastosowaniem ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane. Zasadą wynikającą z przepisów tej ustawy jest legalizacja samowoli budowlanej. Przymusowej rozbiórce określonej w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. podlegają jedynie te obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich budowy, które znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powodują lub w razie wybudowania spowodowałyby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z art. 40, który stanowi, że w przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Skoro w sprawie niniejszej takie okoliczności zostały wykluczone, zatem organy prowadzące postępowanie uprawnione były do zastosowania art. 40 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. W ocenie Sądu o ile Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Dębicy prawidłowo wdrożył tryb z art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., to samo rozstrzygnięcie wydane przez ten organ było wadliwe. Dlatego też prawidłowo organ II instancji zreformował w tym zakresie decyzję organu I instancji. Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, że w szczególności z uwagi na sytuację zagrożenia powodziowego, niezbędnym jest wykonanie zabezpieczenia wylotu kolektora przed cofaniem się wód powodziowych. Zasadnym też było skrócenie terminu wykonania obowiązku wskazanego w decyzji. Oznacza to, że zarówno zastosowanie przepisu art. 40 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., jak i nałożony obowiązek są prawidłowe. Oceny tej nie zmienia podnoszony w skardze i w toku postępowania administracyjnego zarzut błędnego wskazania podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązku nałożonego wydanymi w sprawie decyzjami. Za słuszną Sąd uznał argumentację organu odwoławczego, że mimo nieustalenia funkcjonującego obecnie podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązku, będącego następcą praw i obowiązków leżących po stronie inwestora (Kombinat [...]" w D.), to mając na względzie art. 49 kodeksu cywilnego oraz art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a także art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, właściwym było nałożenie na Gminę Miasta Dębica obowiązku określonego zaskarżoną decyzją. W ocenie Sądu, w sytuacji gdyby ustalony został podmiot, będący formalnie następcą prawnym (który przejął prawa i obowiązki inwestora, tj. Kombinatu [...] w D.), wówczas skarżącemu przysługiwałoby roszczenie przewidziane w art. 405 i nast. Kodeksu cywilnego. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2011 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina Miasto Dębica zaskarżając wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzuciła mu naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 3 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poprzez uznanie, iż Gmina Miasta Dębica z mocy w/w przepisów jest zobowiązana do wykonania obowiązku doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem nałożonego mocą decyzji PWINB w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2011 r. Skarżąca kasacyjnie Gmina Miasto Dębica wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Firma [...] S.A. z siedzibą w D. w odpowiedzi na skargę kasacyjną (pismo z 27 września 2011 r.) wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, gdyż przepisy art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 3 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, nie mogą stanowić podstawy do nałożenia na Gminę Miasto Dębica obowiązku wykonania w wyznaczonym terminie określonych zmian i przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. W związku z powyższym trafnie zarzuca się w skardze kasacyjnej naruszenie powyżej wymienionych przepisów ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że kolektor deszczowy będący przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji, stanowi samowolę budowlaną w stosunki do której powinny mieć zastosowanie "przepisy dotychczasowe", o których mowa w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., a więc przepisy obowiązujące w okresie budowy tego obiektu budowlanego, jak wskazuje się w ust. 1 i 2 art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Zgodnie z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. adresatem decyzji wydanej na podstawie tego przepisu może być inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, który ma być doprowadzony do stanu zgodnego z przepisami. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja została skierowana do Gminy Miasto Dębica, która nie jest inwestorem ani właścicielem, ani też zarządcą przedmiotowego kolektora deszczowego, który przechodzi przez grunty nie należące do Gminy. Trudności związane z ustaleniem właściwego podmiotu, który powinien być adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 37 lub art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., nie mogą uzasadniać tego, aby podmiotem obowiązków wynikających z powyższych przepisów była Gmina Miasto Dębica. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja i przyjęte w niej rozstrzygnięcie, nie odpowiada również zasadom wynikającym z przepisów prawa wodnego, zgodnie z którymi koszty utrzymania i remontów urządzeń wodnych ponosi zawsze ten, kto odnosi z nich korzyści. W rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono, czy Gmina Miasto Dębica w jakiejś części wykorzystuje sporny kolektor i czy jest on niezbędny z punktu widzenia funkcjonowania wspólnoty samorządowej. Zaskarżona decyzja oraz akceptujący ją wyrok Sądu pierwszej instancji, stanowią niebezpieczny precedens w myśl którego to rozstrzygnięcia, gmina przejmuje wszelkie obowiązki związane z samowolami budowlanymi popełnianymi na jej terenie, jeżeli są trudności z ustaleniem podmiotów ustawowo zobowiązanych i odpowiedzialnych za te czyny. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, art. 135 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło