II SA/Sz 484/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi W. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Pyrzycach z dnia 31 marca 2011 r. nr VI/54/11 w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę Uchwałą z dnia 31 marca 2011 r. nr VI/54/11 Rada Miejska w Pyrzycach, na podstawie art.24f ust.1 i 1a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), w związku z art. 190 ust. 1 pkt 2a i ust.6 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw ( Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 ze zm. ) stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w Pyrzycach – W.K.. W uzasadnieniu uchwały Rada wskazała, że W.K. prowadzi działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia Gminy Pyrzyce (najmuje część działki nr [...], o pow. [...] m2, obręb [...] , będącej własnością Gminy Pyrzyce, z przeznaczeniem na pawilon handlowy) pomimo, że od dnia złożenia ślubowania radnego upłynęło ponad trzy miesiące (ślubowanie złożył [...]). W tej sytuacji Rada stanęła na stanowisku, że doszło do naruszenia przez W.K., będącego radnym Rady Miejskiej w [...], ustawowo określonego zakazu łączenia funkcji radnego z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, w której radny sprawuje mandat. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest wystąpienie przesłanki z art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, zwanej dalej "Ordynacją". W.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności w całości. Przyznał, iż jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność handlową – handel detaliczny – w kramie postawionym na targowisku miejskim w [...]. Teren targowiska należy do miasta [...], a on dzierżawi teren pod stoiskiem. Skarżący podniósł, iż nikt z pracowników obsługi Rady, ani Przewodniczący Rady nie poinformował go, że nie może jednocześnie pełnić funkcji radnego i prowadzić działalności z wykorzystaniem mienia gminy. Nie otrzymał także przepisów dotyczących sprawowania funkcji radnego, a w szczególności ustawy o samorządzie gminnym. W przypadku gdyby został właściwie poinformowany, przeniósłby swoją działalność na teren niepodlegający Gminie [...]. Uważa, że Rada najpierw winna wezwać go do usunięcia działalności z terenu Gminy lub poinformować, że w przypadku gdy tego nie uczyni, zmuszony będzie zrzec się mandatu radnego. Ponieważ Gmina tego nie uczyniła, W.K. uważa, że stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego jest przedwczesne. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w [...] wniosła o oddalenie skargi. Wskazała, iż zgodnie z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. W świetle natomiast ust.1a jeżeli radny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą, jest obowiązany do zaprzestania prowadzenia tej działalności gospodarczej w ciągu 3. miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Niewypełnienie tego obowiązku, stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 190 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r., Nr 159, poz. 1547 ze. zm.). Podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej uchwale Rada wskazała, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony został pogląd, iż "nikt nie może zasłaniać się nieznajomością prawa ogłoszonego we właściwym organie promulgacyjnym". Zgodnie z ogólną, konstytucyjną zasadą praworządności (art.7 oraz 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), obywateli obowiązują wszelkie przepisy prawa ogłoszone należycie w sposób wyżej wskazany (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: wyrok z 14.11.1984 r. sygn. SA/Gd 893/84, wyrok z 21.10.1987 r. SA/Gd 657/87, wyrok z 20.12.1995 r. SA/Lu 458/95 ). Organ podkreślił, że to na skarżącym piastującym funkcję radnego ciążył obowiązek zapoznania się z treścią przepisów prawnych powszechnie obowiązujących i ogłoszonych we właściwym organie promulgacyjnym, tj. Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej oraz ich przestrzegania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Miejska w Pyrzycach prawa nie naruszyła. Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowią wskazane w niej przepisy art. 190 ust. 1 pkt 2a oraz ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 ze zm.), w związku z art. 24f ust.1 i 1a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Stosownie do art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji, wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. W przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności przez radnego w terminie, o którym mowa w ust.5 (3. miesięcy od dnia złożenia ślubowania) rada stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego, w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od upływu tego terminu. Nie może budzić wątpliwości, że cytowany przepis odsyła - między innymi - do przypadków wymienionych w art. 24f ustawy o samorządzie, w myśl którego, radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, z wykorzystaniem mienia gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności (ust.1). Jeżeli radny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, jest obowiązany do zaprzestania prowadzenia tej działalności gospodarczej w ciągu 3. miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Niewypełnienie obowiązku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 190 Ordynacji (ust.1a). Podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Miejska w Pyrzycach uznała, że skarżący, jako radny, naruszył ustawowy zakaz przewidziany w art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez prowadzenie działalności gospodarczej na terenie tej Gminy i z wykorzystaniem jej mienia. Skarżący nie kwestionuje ustaleń faktycznych dokonanych przez Radę, a jedynie podnosi zarzut niezapoznania go z obowiązującymi przepisami i braku wcześniejszego wezwania do zaprzestania działalności z wykorzystaniem mienia gminy. Sąd stwierdził, iż ustalone okoliczności faktyczne uzasadniały zastosowanie przez Radę sankcji z art. 190 ust. 1 pkt 2a ordynacji, w związku z art. 24f ust. 1 i 1a ustawy o samorządzie gminnym. Skarżący bezsprzecznie wyczerpał swoim zachowaniem przesłanki z art. 24f ust.1 i ust.1a. Prowadzi bowiem zaewidencjonowaną zarobkową handlową działalność gospodarczą, o której mowa w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz.1447 ze zm.) i wynajmuje od Gminy Pyrzyce część działki nr [...], z przeznaczeniem pod pawilon handlowy. Wykorzystanie mienia gminy przez skarżącego służy więc prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W tej sytuacji ustalenie, że W.K. naruszył zakaz z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i nie wypełnił obowiązku, o którym mowa w art.24f ust.1a ww. ustawy, jest w pełni uzasadnione. W konsekwencji Rada Miejska w Pyrzycach prawidłowo zastosowała sankcję z art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji. Należy dodać, że ustawa o samorządzie gminnym wprowadza instytucje prawne, których celem jest stworzenie gwarancji prawnych prawidłowego i rzetelnego wykonywania zadań przez jednostki samorządu terytorialnego. Powierzając im do samodzielnego gospodarowania mienie komunalne ustawodawca ustanowił instytucje, które mają na celu wyłączenie możliwości wykorzystania tego mienia bezpośrednio czy też pośrednio dla interesów indywidualnych osób wchodzących w skład organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, jak i osób wykonujących funkcje organów wykonawczych tych jednostek. Instytucje te mają charakter restrykcyjny przez ograniczenie uprawnień, które przysługują jednostkom w danym porządku prawnym, jak np. swobody wykonywania działalności gospodarczej przez wprowadzenie ograniczeń. Zakaz wykorzystywania mienia publicznego dla celów indywidualnych mieści się w wartościach demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), które działaniom administracji publicznej, rzetelności wykonywania władzy publicznej przypisują wielką wagę i znaczenie. Jest to szczególna wartość władzy publicznej, przyjęta też w prawie wspólnotowym. Przyjęte restrykcyjne instytucje prawne zapewniają jednak jednostce pełen zakres swobody, pozostawiają bowiem wybór co do podjęcia funkcji publicznej. W ocenie Sądu, radny przystępując do pełnienia swojej funkcji, winien poczuwać się do obowiązku zapoznania się z wszelkimi przepisami dotyczącymi tak uprawnień i obowiązków związanych z funkcją, jak i zasad funkcjonowania organów gminy, jej zadań i możliwości ich realizacji. Dopiero bowiem poznanie wszelkich podstaw prawnych działania radnego może gwarantować wyborcom właściwe wywiązywanie się radnego z powierzonej mu funkcji. Bezsprzecznie radny może uzyskać w urzędzie gminy właściwe przepisy, jednakże Rada Miejska w Pyrzycach przed podjęciem uchwały w przedmiocie stwierdzenia wygaszenia mandatu, nie miała obowiązku pouczać radnego o jego obowiązkach i uprawnieniach, a tym bardziej wzywać go do zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, w której radny pełni mandat. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.