I SA/Wa 2376/10
WyrokWSA w Warszawie2011-06-01
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Dariusz Chaciński, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z o.o. będąca następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego, któremu przekazano nieruchomości w trwały zarząd i użytkowanie, posiada legitymację procesową do zaskarżenia decyzji o komunalizacji tych nieruchomości?Ratio decidendi
Spółka z o.o. nie posiada legitymacji procesowej do zaskarżenia decyzji o komunalizacji, ponieważ w postępowaniu tym stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina, a inny podmiot tylko wtedy, gdy wykaże się tytułem prawnym do mienia, który stoi na przeszkodzie komunalizacji. Spółka wykazała jedynie interes faktyczny, a nie prawny, oparty na przepisach prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę D. własności nieruchomości, które pierwotnie stanowiły mienie ogólnonarodowe i były w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego. Gmina S. i spółka z o.o. (następca prawny przedsiębiorstwa) wniosły skargi, kwestionując komunalizację. Gmina S. zarzuciła naruszenie przepisów o udziale strony w postępowaniu i błędne uznanie mienia za podlegające komunalizacji. Spółka z o.o. podniosła brak legitymacji procesowej i wadliwe ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi Gminy S. i Zakładu [...] Sp. z o.o. w S.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Agnieszka Miernik Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skarg Gminy S. i [...] sp. z o.o. w S. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargi.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę D., własności nieruchomości położonej w D., oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu [...] jako działki nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wojewoda [...] zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie uregulowania stanu prawnego w/w nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż będąca przedmiotem sprawy nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na mocy dekretu, z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.). Jak wynika z wypisów z rejestru gruntów sporządzonych według stanu na dzień 27 maja 1990 r. właścicielem przedmiotowych działek był Skarb Państwa we władaniu [...] Przedsiębiorstwa [...], które legitymowało się tytułem prawnym do przedmiotowych nieruchomości na podstawie decyzji administracyjnych Naczelnika Gminy D.
Decyzją z dnia [...] marca 1983 r. nr [...] przekazano w trwały zarząd i użytkowanie przedsiębiorstwu działki niezabudowane o pow. [...] ha położone w D. oznaczone numerami [...] pod budowę [...]. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 1984 r. nr [...] ustanowiono trwały zarząd i użytkowanie na działkę nr [...] o pow. [...] ha, a decyzjami z dnia [...] października 1988 r. nr [...] i nr [...] oraz decyzją z dnia [...] października 1989 r. nr [...] przekazano w użytkowanie [...] Przedsiębiorstwu [...] działki oznaczone numerami [...].
Działka nr [...] powstała w 1986 r. w wyniku połączenia działek nr [...].
Wojewoda [...] na mocy porozumienia nr [...] z dnia [...] grudnia 1988 r. z dniem 1 stycznia 1989 r. przekazał Prezydentowi Miasta S. uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego w stosunku do [...] Przedsiębiorstwa [...] w S.
Plan zagospodarowania przestrzennego Gminy D. zatwierdzony uchwałą Nr [...] Gminnej Rady Narodowej w D. z dnia [...] sierpnia 1983 r., obowiązujący na dzień 27 maja 1990 r. dla przedmiotowych działek przewidywały funkcję dominującą – teren ochrony [...].
W myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organu założycielskiego stało się w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. w dniu 27 maja 1990 r. z mocy prawa ,mieniem właściwych gmin.
W przypadku przedmiotowego mienia właściwą gminą jest Gmina D., bowiem na jej obszarze położone są niniejsze grunty. Interpretacji tego pojęcia dokonał Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W/13/91 i stwierdził, że przez "właściwe gminy" należy rozumieć gminy, na terenie których położone jest mienie. Dowodem stwierdzającym miejsce położenia nieruchomości są wypisy z rejestru gruntów.
Z materiału dowodowego wynika, że prawo własności przedmiotowych nieruchomości przysługuje Skarbowi Państwa zatem wobec braku przesłanek wyłączeniowych wymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1-2 powołanej ustawy organ I instancji uznał, że przedmiotowa nieruchomość podlega komunalizacji z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. na rzecz Gminy D., bowiem w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła ona mienie ogólnonarodowe, a uprawnienia właścicielskie w stosunku do niej wykonywał w imieniu Skarbu Państwa terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.
Organ I instancji dodał, że stanowisko wyrażone w piśmie [...] Zarządu [...] w W. z dnia [...] stycznia 2010 r., Zakładu [...] Sp. z o.o. w S. z dnia [...] sierpnia 2009 r. i z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz Burmistrza Miasta S. z dnia [...] stycznia 2010 r. nie może mieć prawnego znaczenia przy komunalizacji przedmiotowych nieruchomości, bowiem okoliczności faktyczne związane z aktualnym sposobem wykorzystywania nieruchomości nie mogą wpływać na kwestię nabycia danej nieruchomości przez właściwą gminę z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.
Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył Burmistrz Miasta S. domagając się ustalenia, że przedmiotowa nieruchomość nie podlega komunalizacji na rzecz Gminy D. i podnosząc, że nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji, a miasto S. jest zaopatrywane w wodę ze zbiornika w D.
Odwołanie złożył również Zakład [...] Sp. z o.o. w S.
Rozpatrując odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, iż fakt korzystania z zaopatrzenia w wodę nie uniemożliwia komunalizacji na rzecz gminy, miejsca położenia nieruchomości.
W ocenie organu odwoławczego nie jest uzasadnione stwierdzenie o braku udziału w postępowaniu, skoro Burmistrz Miasta S. składał pisma w postępowaniu (pismo z dnia [...] stycznia 2010 r.).
Jeśli chodzi o odwołanie Zakładu [...] Sp. z o.o., to organ II instancji uznał je za nieskuteczne, gdyż nie pochodzi od strony postępowania. Zakładowi bowiem taki przymiot nie przysługuje, gdyż podlega on terenowemu organowi władzy państwowej stopnia podstawowego i nie posiada odrębnej legitymacji do stania się stroną w niniejszym postępowaniu komunalizacyjnym.
Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej Wojewoda prawidłowo ocenił przesłanki komunalizacyjne określone w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i zasadnie uznał, że komunalizacja z mocy prawa nastąpiła na rzecz gminy położenia przedmiotowej nieruchomości tj. Gminy D.
Skargi na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Gmina S. i Zakład [...] Sp. z o.o. w S.
Gmina S. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 10 kpa polegające na bezpodstawnym uznaniu, że skarżąca czynnie uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym, a organ prawidłowo zawiadomił stronę o toczącym się postępowaniu i zapewnił jej na każdym etapie udział w sprawie, oraz naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przez uznanie, że mienie objęte zaskarżoną decyzją należało do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, a tym samym możliwa była komunalizacja na rzecz Gminy D.
Skarżąca Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ nie zapewnił stronie pełnych praw obowiązków w prowadzonym postępowaniu, gdyż nie powiadomił skarżącej o wszczęciu postępowania i kolejnych czynnościach w sprawie, a strona o postępowaniu dowiedziała się od osób trzecich. Skarżąca powołała się na szereg wyroków Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Ponadto podniesiono, iż w związku z tym, iż na dzień 27 maja 1990 r. [...] Przedsiębiorstwo [...] dysponowało tytułem prawnym do przedmiotowych nieruchomości, to powyższa okoliczność wykluczała możliwość komunalizacji mienia na rzecz Gminy D. Skarżąca wskazała, że organem założycielskim dla tego przedsiębiorstwa był Wojewoda [...], a nie organ administracji państwowej stopnia podstawowego, co wyklucza możliwość komunalizacji.
W skardze Zakładu [...] Sp. z o.o. w S. zaskarżonej decyzji zarzucono:
- naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 29 kpa, w zw. z art. 140 kpa poprzez uznanie, że skarżącym nie przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu;
- naruszenie art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 140 kpa poprzez niedokonanie wszechstronnego zbadania sprawy, nieustosunkowanie się do twierdzeń i stanowisk Gminy S. i skarżącego oraz decyzji ustanawiających trwały zarząd i użytkowanie przedmiotowych działek na rzecz [...] Przedsiębiorstwa [...] w S.;
- naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 i art. 8 kpa poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów odwołania, a tym samym sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób wadliwy;
- naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. poprzez uznanie, iż przedmiotowe działki w dniu 27 maja 1990 r. należały do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, a tym samym możliwym było dokonanie komunalizacji na rzecz Gminy D. w sytuacji stwierdzenia, iż działki te znajdowały się w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa [...] w S., dla którego organem założycielskim był Wojewoda [...];
- naruszenie art. 18 ust. 1 w/w ustawy poprzez wydanie decyzji komunalizacyjnej co do mienia ogólnonarodowego (państwowego) nie należącego do podmiotów wskazanych w art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że fakt, iż skarżący jest następcą prawnym zakładu budżetowego Zakładu [...] w S. oraz S. Przedsiębiorstwa [...] w S. uzasadnia jego legitymację do występowania w charakterze strony. Taką legitymację daje skarżącemu również okoliczność, że [...] Przedsiębiorstwo [...] w S. na dzień 27 maja 1990 r. dysponowało tytułem prawnym określonym w decyzjach z dnia [...] marca 1983 r., z dnia [...] stycznia 1984 r., [...] października 1988 r. oraz z dnia [...] października 1989 r. uniemożliwiającym komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa. Podniesiono również, że organem założycielskim [...] Przedsiębiorstwa [...] w S. był Wojewoda [...], a nie organ administracji państwowej stopnia podstawowego.
W ocenie skarżącego w decyzjach obu organów podstawa prawna powinna być wskazana dokładnie: artykuł, ustęp i punkt.
W odpowiedzi na skargi Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o ich oddalenie.
Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 2376/10 i I SA/Wa 2377/10 oraz prowadzenie je pod sygnaturą akt I SA/Wa 2376/10.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skargi należy oddalić.
Skargę Zakładu [...] Sp. z o.o. w S. oddalono ze względu na brak legitymacji procesowej po stronie Spółki do zaskarżenia decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W świetle art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – z wyłączeniem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i organizacji społecznej – uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Przepisy szczególne mogą przyznawać prawo do wniesienia skargi również innym podmiotom, co znajduje potwierdzenie w art. 50 § 2 tej ustawy.
Postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).
Ponieważ brak jest regulacji szczególnej, która w odmienny od określonego w art. 50 § 1 ppsa sposób wyznaczałoby krąg podmiotów uprawnionych do zaskarżenia decyzji wydanych w sprawach dotyczących komunalizacji, należało dokonać oceny czy Zakład [...] Sp. z o.o. ma interes prawny w zaskarżeniu decyzji organu odwoławczego z dnia [...] września 2010 r. Oceny tej należało dokonać odnosząc się do pojęcia interesu prawnego lub obowiązku w postępowaniu administracyjnym. Dopiero bowiem ustalenie, że skarżąca ma interes prawny w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, rodziłoby po jej stronie uprawnienie do wniesienia skargi na decyzję wydaną w tym postępowaniu. Istotą interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się interesem może wywodzić swoje racje.
Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznymi z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania. Wprawdzie interes prawny do zaskarżenia decyzji administracyjnej do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 50 § 1 ppsa ma szerszy zakres od interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, bowiem wynikać może z norm o charakterze proceduralnym, bądź też norm ustrojowych, jednakże w okolicznościach przedmiotowej sprawy jedynie ustalenie, że skarżąca spółka ma w sprawie interes prawny, wywiedziony z normy prawa materialnego, mogłoby skutkować przyznaniem jej legitymacji procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że stronami postępowania komunalizacyjnego prowadzonego w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. są Skarb Państwa i właściwa gmina, a inny podmiot jedynie wówczas, gdy wykaże się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji, który stoi na przeszkodzie komunalizacji lub ją uniemożliwia z przyczyn wyniesionych w art. 11 ustawy komunalizacyjnej.
Nie ulega wątpliwości, że skarżąca spółka jest bezpośrednio zainteresowana zakończeniem postępowania dotyczącego nieruchomości, które przekazano [...] Przedsiębiorstwu [...] – jej poprzednikowi prawnemu w zarząd i użytkowanie na mocy decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia [...] marca 1983 r., [...] stycznia 1984 r., [...] października 1988 r. i [...] października 1989 r. Nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji, co wskazuje, że ma ona w sprawie wyłącznie interes faktyczny.
Interes faktyczny – dający się nawet racjonalnie uzasadnić – nie powoduje jednak po stronie dysponującego nim podmiotu uzyskania statusu strony danego postępowania administracyjnego.
W uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt nr 13/91 Trybunał Konstytucyjny ustalił powszechnie obowiązującą wykładnię art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. stwierdzając, że termin normatywny "należące do" użyty w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) w odniesieniu do nieruchomości stanowiących mienie ogólnonarodowe (państwowe) będące w dyspozycji przedsiębiorstw państwowych oznacza w tym przepisie, że przedsiębiorstwa te wykonywały w stosunku do tych nieruchomości różnego rodzaju uprawnienia o charakterze cywilnoprawnym, co nie wyklucza, że grunty będące w zarządzie przedsiębiorstw państwowych (nie stanowiące ich własności) z punktu widzenia uprawnień administracyjnych o charakterze władczym należały do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, które wykonywały uprawnienia władcze w stosunku do wymienionych wyżej gruntów.
Należy dodać, że wbrew twierdzeniom skarżącej spółki w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej tj. w dniu 27 maja 1990 r. organem założycielskim [...] Przedsiębiorstwa [...] w S. był Prezydent Miasta S., któremu uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przekazał Wojewoda [...] z dniem 1 stycznia 1989 r. na mocy porozumienia nr [...] z dnia [...] grudnia 1988 r., a więc terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. W wyniku podziału [...] Przedsiębiorstwa [...] w S. na mocy zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta S. z dnia [...] grudnia 1991 r. powstał m.in. Zakład [...] w S. będący zakładem budżetowym gminy S. i gminy D.
Aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1998 r. Rep. A nr [...] zakład budżetowy Zakład [...] z siedzibą w S. został przekształcony w jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Gminy S.
Powyższe przekształcenia jednakże nie mają żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż decydujące znaczenie ma stan sprawy i faktyczny istniejący w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. tj. w dniu 27 maja 1990 r., a w tej dacie istniało [...] Przedsiębiorstwo [...] w S., które realizowało [...] na obszarze m.in. gmin S. i D. i dla którego organem założycielskim był Prezydent Miasta S.
Należy podkreślić, że dopuszczenie przez organy administracji publicznej danego podmiotu do udziału w prowadzonym przez nie postępowaniu administracyjnym nie powoduje, że podmiot ten automatycznie staje się stroną takiego postępowania.
Może on mieć interes faktyczny i być zainteresowany wynikiem postępowania, jak skarżąca spółka w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Ponieważ jednak postępowanie nie dotyczy jej interesu prawnego (obowiązku), nie może w nim uczestniczyć na prawach strony. Zatem fakt doręczenia jej decyzji w postępowaniu administracyjnym, nie wpływa na ustalenie, że skarżąca spółka ma legitymację procesową do zaskarżenia decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego.
Brak legitymacji procesowej po stronie skarżącej powoduje, że skarga złożona przez nieuprawniony podmiot podlega oddaleniu bez potrzeby odnoszenia się do zawartych w niej zarzutów (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 197/06 – niepublikowany).
Jeśli chodzi o skargę Gminy S., to Sąd uznał ją za niezasadną.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe), które w dniu 27 maja 1990 r., czyli w dniu wejścia w życie tej ustawy, należało do:
1. rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego;
2. przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcje organu założycielskiego;
3. zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Zgodnie z powołaną wyżej uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. W 13/91, OTK 1992/2/37 określenie "gmina właściwa" użyte w art. 5 ust. 1 ustawy w odniesieniu do nieruchomości będących w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego oznacza gminę, na obszarze której położone są nieruchomości komunalizowanego przedsiębiorstwa. Prawidłowo więc organy uznały za Trybunałem Konstytucyjnym, a skład orzekający podziela ten pogląd, że pojęcie "gmina właściwa" użyte w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej oznacza gminę, na obszarze której położone są skomunalizowane nieruchomości, a więc w niniejszej sprawie Gminę D.
Odnosząc się do zarzutu skargi Gminy S., że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły okoliczności wykluczające komunalizację przedmiotowej nieruchomości z uwagi na dysponowanie na dzień 27 maja 1990 r. tytułem prawnym do nich przez [...] Przedsiębiorstwo [...], dla którego organem założycielskim był Wojewoda [...], to należy go uznać w świetle wcześniejszych rozważań za całkowicie chybiony.
Za niezasadny należy również uznać zarzut dotyczący niezapewnienia Gminie S. czynnego udziału w niniejszym postępowaniu. Jak wskazano bowiem na wstępie w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. stronami tego postępowania są Skarb Państwa i właściwa gmina, za którą zasadnie organy uznały Gminę D., jak również inny podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, a ponadto który wykaże się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji, który stoi na przeszkodzie komunalizacji lub ją uniemożliwia.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte przez Wojewodę [...] z urzędu, zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., a zgodnie z treścią pisma z dnia [..] stycznia 2010 r. Gmina S. zgłosiła swój udział w niniejszym postępowaniu w charakterze strony wskazując na swój interes prawny wywodzący się z faktu, iż działki będące przedmiotem komunalizacji znajdują się w [...], a ich komunalizacja na rzecz Gminy D. stwarza realne zagrożenie pozbawienia [...] dla mieszkańców S.
Skarżąca Gmina uznana została przez organy orzekające za stronę niniejszego postępowania, doręczono jej decyzję organu I instancji, w terminie wniosła odwołanie, a następnie skargę do Sądu.
Skarżąca Gmina nie wykazała, by pozbawiona została możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, złożenia wyjaśnień i że uchybienie przepisowi art. 10 § 1 kpa mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Inaczej mówiąc skarżąca nie wskazała jakie dowody mogłaby przedstawić, gdyby czynnie uczestniczyła w niniejszym postępowaniu, a które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.
Należy dodać, że jak słusznie zauważył organ I instancji w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktyczne związane z aktualnym sposobem wykorzystywania przedmiotowych działek nie mogą wpływać na kwestię ich komunalizacji, gdyż decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w dniu 27 maja 1990 r., a więc w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
W związku z powyższym ustalenie na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego S. z dnia [...] lipca 1995 r. nr [...], że przedmiotowe działki wchodzą w skład [...] i stanowią jego strefę ochronną nie może stanowić przeszkody w ich komunalizacji.
Podnieść należy, że stosownie do art. 19 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. roszczenia cywilnoprawne związane z nabyciem mienia komunalnego mogą być dochodzone przed sądem powszechnym, a zatem jakiekolwiek nakłady poniesione przez gminę sąsiednią na gminę właściwą nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.
Sąd zauważa, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zbyt lakonicznie uzasadniła zaskarżoną decyzję oraz nieprawidłowo rozstrzygnęła co do odwołania złożonego przez Zakład [...] Sp. z o.o. w S., uznając je jedynie za nieskuteczne, w sytuacji, gdy powinna w tej części umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Jednakże powyższe uchybienia w ocenie Sądu nie miały wpływu na wynik rozstrzygnięcia, które jest prawidłowe, zasadnie utrzymujące w mocy decyzję komunalizacyjną Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r..
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło