I FSK 1397/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 21 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Po 314/11 w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 10 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2007 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. . Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Po 314/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Z. M. (dalej strona lub skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 10 lutego 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2007 r. Pismem z dnia 08 marca 2011 r. Z. M. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego J. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 10 lutego 2011 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2007 r. Do skargi załączono kopię pełnomocnictwa Skarżącego na rzecz adwokata T. G. i adwokata M. J. oraz pełnomocnictwa substytucyjnego na rzecz radcy prawnego J. O.. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 05 maja 2011 r. wezwano pełnomocnika skarżącego adwokata T. G. do usunięcia braków formalnych skargi przez uwierzytelnienie dołączonej do skargi kopii pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżącego, ewentualnie nadesłania prawidłowo uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa oraz do uwierzytelnienia przez radcę prawnego J. O. dołączonej do skargi kopii udzielonego mu pełnomocnictwa substytucyjnego ewentualnie nadesłania prawidłowo uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa substytucyjnego, w terminie 7 dni od daty doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie nadesłano uwierzytelnione przez adwokata T. G. pełnomocnictwa udzielone adwokatowi To. G. i radcy prawnemu J. O.. W związku z powyższym T. G. został ponownie wezwany do uwierzytelnienia dołączonej do skargi kopii pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżącego, ewentualnie nadesłania prawidłowo uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa oraz do uwierzytelnienia przez radcę prawnego J. O. dołączonej do skargi kopii udzielonego mu pełnomocnictwa substytucyjnego ewentualnie nadesłania prawidłowo uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa substytucyjnego, w terminie 7 dni od daty doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na ponowne wezwanie nadesłano uwierzytelnione przez adwokata T. G. pełnomocnictwa udzielone adwokatowi T. G. i radcy prawnemu J. O.. Mimo dwukrotnego wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, nie nadesłano uwierzytelnionej przez radcę prawnego J. O. kopii udzielonego mu pełnomocnictwa substytucyjnego. W związku z powyższymi okolicznościami Sąd pierwszej instancji działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd ten podał, że z uwagi na fakt, iż wskazane w art. 37 § 1 p.p.s.a. podmioty nie posiadają generalnego prawa do uwierzytelniania dokumentów, przepis ten należy interpretować ściśle. Co za tym idzie ani adwokat T. G., ani adwokat T. G. nie byli uprawnieni do uwierzytelnienia pełnomocnictwa udzielonego na rzecz innego pełnomocnika – radcy prawnego J. O. We wniesionej na to postanowienie skardze kasacyjnej strona zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. oraz art. 67 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 2 p.p.s.a. poprzez niedoręczenie wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi, tj przez niezaadresowanie wezwań do uzupełnienia braków formalnych do ustanowionego pełnomocnika substytucyjnego, sporządzającego skargę, a w konsekwencji wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi bez zaistnienia przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.; II. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia braków formalnych skargi i odrzucenie skargi bez zaistnienia przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i wydanie rozstrzygnięcia nieprawidłowego, tj. poprzez nieprecyzyjne wskazanie w pismach z dnia 5 maja 2011 r. oraz z dnia 17 maja 2011 r. sposobu uzupełnienia braków formalnych, przy świadomości rozbieżności istniejących w doktrynie w zakresie wykładni art. 37 § 1 p.p.s.a., a w szczególności poprzez nieprzywołanie w wezwaniu art. 37 § 1 p.p.s.a. III. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 58 § pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. z art. 37 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie przesłanych przez pełnomocnika Skarżącego odpisów pełnomocnictwa oraz pełnomocnictwa substytucyjnego, uwierzytelnionych przez pełnomocnika Skarżącego adwokata T. G., jako niewykonanie wezwania Sądu z dnia 20 maja 2011 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi i odrzucenie skargi; IV. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 2 p.p.s.a. poprzez niewezwanie do uzupełnienia braków formalnych pisma w postaci podania adresu do doręczeń pełnomocnika substytucyjnego, radcy prawnego J. O. sporządzającego skargę z dnia 8 marca 2011 r. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zauważyć, że problem skutków dla mocodawcy z powodu czynności dokonywanych przez wadliwie ustanowionego pełnomocnika był już przez sądy administracyjne rozstrzygany. W postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 powołanej ustawy. Wobec tego za zasadny należało uznać zarzut naruszenia przez WSA w Poznaniu przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 49 § 1 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia braków formalnych skargi i odrzucenie jej bez zaistnienia przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Dodać w tym miejscu także należy, że wniesiona do Sądu pierwszej instancji skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1 p.p.s.a.). Z kolei każde pismo strony powinno zawierać podpis tejże strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W odniesieniu do skargi ustawa przewiduje skutek odrzucenia skargi, której braków formalnych strona nie uzupełniła (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Odrzucenie skargi zatem nie jest możliwe przed wezwaniem strony do uzupełnienia braków skargi. Brakiem formalnym skargi jest brak podpisu pełnomocnika, bądź też brak podpisu strony w razie ustalenia, że osoba, która podpisała skargę, nie jest uprawniona do reprezentacji tejże strony. Strona bowiem w postępowaniu może działać osobiście lub przez pełnomocnika (art. 34 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie skarga została podpisana tylko przez pełnomocnika (radcę prawnego J. O.). Z akt sprawy wynika, że pełnomocnictwo substytucyjne udzielone radcy prawnemu J. O. zostało nieprawidłowo uwierzytelnione. Zatem Sąd pierwszej instancji po dwukrotnym wezwaniu pełnomocników skarżącego (adw. T. G. oraz r.pr. J. O.) do uzupełnienia braków formalnych skargi i po nieprawidłowym uzupełnieniu tych braków przez pełnomocnika strony r. pr. J. O. (autora skargi) odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednakże zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można było uznać wniesionej skargi za podlegającą odrzuceniu. Podkreślić bowiem należy, że skarga na decyzję administracyjną do wojewódzkiego sądu administracyjnego może zostać wniesiona przez samą stronę. Strona zatem może w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi (przez jej podpisanie). Dodatkowo należy zaakcentować, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. ( por. postanowienie NSA z dnia 12. 12. 2005 r. sygn. akt I GSK 2703/05, publ. ONSAiWSA 2006/3/77). Nadto nie można pominąć faktu, że w efekcie wezwań Sądu pierwszej instancji, w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego adwokatowi T. G., prawidłowo uwierzytelnione. Wobec tego zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę w jej stanie faktycznym brak było przesłanek do wydania przez WSA w Poznaniu orzeczenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a, albowiem Sąd winien uruchomić procedurę uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie przez uprawnioną osobę. Wobec powyższego, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., należało uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Brak jest natomiast podstawy prawnej do orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. jednoznacznie wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z zaskarżeniem wyroku, a nie – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – postanowienia.