II SA/Bd 347/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Matematyki i Informatyki z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje od Rektora Uniwersytetu [...] w T. na rzecz skarżącej 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] Dziekan Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu [...], powołując się na art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r., Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zwanej dalej "Prawem o szkolnictwie wyższym", oraz § 53 ust. 1 Regulaminu Studiów [...] z 2007 r. ze zm., zwanego dalej "Regulaminem", skreślił M. Ż. z listy studentów piątego roku, informatyka, jednolite magisterskie, stacjonarne, Wydział Matematyki i Informatyki. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skreślenie studentki z listy studentów nastąpiło z powodu nie złożenia przez nią do dnia wydania orzeczenia pracy dyplomowej, co oznacza niewykonanie obowiązku wynikającego z § 52 Regulaminu. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. Ż. wyjaśniając, że w latach 2004-2009 była studentką jednolitych studiów magisterskich na kierunku Informatyka Wydziału Matematyki i Informatyki [...]. We wrześniu 2009 r. uzyskała wpis ze wszystkich przedmiotów przewidzianych programem studiów dla specjalności Programowanie i Obliczenia Naukowe. Z powodu nie oddania pracy magisterskiej w terminie przewidzianym w regulaminie studiów została skreślona z listy studentów Wydziału, a następnie ponownie na nią wpisana. Odwołująca się wskazała, iż powodem ponownego nie złożenia pracy magisterskiej w terminie była zbyt duża ilość wziętych na siebie obowiązków. W latach 2002-2007 studiowała ekonomię na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania. Od ponad 4 lat pracuje zawodowo jako konsultant SAP, a obecnie jest na 3 roku studiów doktoranckich na kierunku Ekonomia. Dodała również, że w chwili obecnej ma więcej czasu i zależy jej na pomyślnym zakończeniu studiów. Prorektor do spraw Studenckich decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Matematyki i Informatyki [...]. Organ odwoławczy uzasadnił zajęte stanowisko tym, że studentka w regulaminowym terminie nie dopełniła obowiązku złożenia pracy dyplomowej, co w myśl Regulaminu było przesłanka do skreślenia jej z listy studentów. Podkreślił ponadto, że studentka już w roku akademickim 2009/2010 wznawiała studia w celu ukończenia pracy dyplomowej i zdania egzaminu magisterskiego, a zgodnie z § 40 ust. 4 Regulaminu studia stacjonarne można wznawiać jeden raz. M. Ż. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Prorektora do spraw Studenckich z dnia [...]. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji z dnia [...] jako niezgodnej z prawem, stwierdzenie jej nieważności, a tym samym umożliwienie jej złożenia pracy dyplomowej magisterskiej oraz jej obrony - przystąpienia do egzaminu dyplomowego. W uzasadnieniu skargi studentka wyjaśniła, dokumentując stanowisko wydrukami wiadomości tekstowych (e-mail) ze skrzynki poczty elektronicznej Gmail, że powodem nie wywiązania się z obowiązków Regulaminu w zakresie sfinalizowania pracy magisterskiej był utrudniony kontakt z promotorem. Na e-mail z dnia 24 czerwca 2010 r. nie otrzymała odpowiedzi od promotora. Kolejny e-mail wysłała w dniu 27 września 2010 r., otrzymując od promotora informację w dniu 28 września 2010 r. z podaniem terminu jego dostępności na Wydziale - 6 października 2010 r. po południu, z jednoczesnym oświadczeniem: "ale niestety do końca roku 2010 nie będę mógł Pani poświecić czasu. Niedobry moment Pani wybrała, żeby wrócić do pracy mgr..." Skarżąca wskazała, iż w dniu 6 października 2010 r. dwukrotnie była na Wydziale, jednakże nie udało się jej sfinalizować spotkania z promotorem w sprawie złożenia pracy dyplomowej. Wskazując na te okoliczności studentka podkreśliła, że podstawowa przyczyna niezłożenia przez nią pracy magisterskiej w terminie tkwi po stronie organu uczelni, w związku z czym decyzja o skreśleniu jej z listy studentów nie powinna zostać podjęta. Zdaniem skarżącej przywołana przez organ podstawa prawna nie odpowiada stanowi faktycznemu, a za uchyleniem decyzji przemawia ważny interes społeczny oraz interes strony, która chce przystąpić do egzaminu dyplomowego. Skarżąca zwróciła także uwagę na fakt wskazania przez organ błędnej daty uchwalenia ustawy, na podstawie której została wydana zaskarżona decyzja. W piśmie procesowym z dnia 18 maja 2011 r. skarżąca zarzuciła również uczelni złą organizację procesu dydaktycznego oraz niezapewnienie dostępności promotora dla studenta. Wskazała, że w semestrze letnim 2010/2011 jej opiekun nie przewidział godzin konsultacji - dyżuru. W wyniku rozpoznania przeprowadzonego na Wydziale w dniach 12-14 kwietnia 2011 r. ustaliła, iż brak było w odniesieniu do jej opiekuna ustalenia godzin jego "dostępności", ponieważ nie został na tablicy informacyjnej obejmującej pokój B 304 (miejsce pracy opiekuna) zamieszczony standardowy wymóg wynoszący 2 godziny tygodniowo. Powyższe ustalenia faktyczne potwierdziła dokumentacja fotograficzna ww. tablicy. Zdaniem skarżącej taki stan rzeczy świadczy o naruszeniu przez promotora obowiązków dydaktycznych nauczycieli akademickich wynikających z § 4 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 lit.e Obwieszczenia Nr 1 Rektora [...] z dnia 20 stycznia 2011 r. w sprawie tekstu jednolitego uchwały nr 47 Senatu [...] z dnia 26 maja 2009 r. w sprawie zasad ustalania zakresu obowiązków nauczycieli akademickich, rodzajów zajęć dydaktycznych objętych zakresem tych obowiązków oraz zasad obliczania godzin dydaktycznych. Ponadto w opinii skarżącej przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy doszło do pominięcia regulacji § 52 ust. 3 Regulaminu, która reguluje kwestię dłuższej nieobecności opiekuna, która mogłaby wpłynąć na opóźnienie złożenia pracy, stanowiąc o obowiązku wyznaczenia przez Dziekana w takiej sytuacji osoby przejmującej obowiązki opiekuna. Zmiana opiekuna, o której mowa w tym przepisie, może być podstawą do wydłużenia terminu złożenia pracy dyplomowej. Tymczasem Dziekan, pomimo zawieszenia przez opiekuna świadczenia funkcji promotora na okres ok. trzech miesięcy, nie zabezpieczył jej dostępu do innego promotora, co pozbawiło ją możliwości złożenia pracy magisterskiej w terminie. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zauważył, że skarżąca po wznowieniu studiów w roku akademickim 2009/2010 miała rok na wywiązanie się z obowiązku złożenia pracy dyplomowej. Na podstawie wniosku skarżącej za akceptacją opiekuna pracy przedłużono skarżącej termin oddania pracy jeszcze o miesiąc. Z tego terminu skarżąca również się nie wywiązała. Zdaniem organu rzeczywiste powody nie oddania pracy dyplomowej w terminie są inne niż te, które zostały wskazane w skardze, a skarżąca usiłuje przerzucić winę za zaistniały stan rzeczy na władze uczelni. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", uchylenie przez sąd decyzji możliwe jest w razie stwierdzenia co najmniej jednego z trzech naruszeń prawa: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza powyższej normy prawnej prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b), warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c) wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Zaprezentowane w skardze i w piśmie procesowym z dnia 18 maja 2011 r. stanowisko skarżącej, wskazujące na okoliczność braku dostępności do opiekuna, stanowi w opinii Sądu podstawę do uwzględnienia skargi. Dokonana przez Sąd analiza treści skargi, ww. pisma procesowego oraz akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że wydanie zaskarżonej decyzji w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów mogło nastąpić z istotnym naruszeniem przepisów prawa. Sąd dostrzegł w ramach kontroli legalności zaskarżonych decyzji uchybienia procesowe, które w połączeniu z okolicznościami podniesionymi na etapie postępowania przed sądem mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnym dominuje pogląd, że odpowiednie stosowanie przepisów postępowania administracyjnego, o którym mowa we wskazanym wyżej przepisie, polega na zachowaniu przez organy minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej. Przy czym nakaz ten należy rozumieć tak, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie przepisów k.p.a., winny mieć zastosowanie także do adresata decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 grudnia 2010 r., IV SA/Gl 192/10; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lipca 2008 r., IV SA/Po 660/07 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzje organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady autonomii szkół wyższych, nie muszą co prawda spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracyjnych, jednakże minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy, a zwłaszcza do zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, musi być zachowane. Organy orzekające w przedmiotowej sprawie zobowiązane były przestrzegać ogólnych zasad postępowania statuowanych przepisami k.p.a., z których wynika nakaz praworządnego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W realizacji tych zasad konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa i podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i własnego interesu strony (art. 7 k.p.a.), co powinno znaleźć, w świetle treści art. 107 § 3 k.p.a., pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W sprawie niniejszej należy ocenić, iż organy nie zachowały wymaganego minimum procedury administracyjnej, nawet mając na uwadze przedmiot sprawy - obligatoryjne skreślenie z listy studentów, o którym mowa w art. 190 ust. 1 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym, stanowiącym podstawę prawną rozstrzygnięcia. Decyzję pierwszoinstancyjną wydano bez wszczęcia postępowania administracyjnego i bez zawiadomienia strony. Zgodnie z § 48 ust. 1 Regulaminu pracę dyplomową student przygotowuje pod kierunkiem opiekuna pracy dyplomowej. W ocenie Sądu organ z urzędu powinien rozważyć, czy powód niezachowania terminu do złożenia pracy dyplomowej spoczywał wyłącznie po stronie studenta, czy też był spowodowany nieobecnością opiekuna. W ocenie Sądu dokumentacja akt sprawy jest niekompletna i nie daje obiektywnego poglądu na całość sprawy. Akta nie są spięte i ponumerowane. Można przypuszczać w związku z tym, że organ w sposób dowolny i niekompletny zebrał materiał dowodowy w toku postępowania administracyjnego. Brak jest dokumentów potwierdzających na jaki dzień skarżąca miała z promotorem ustalony termin oddania pracy dyplomowej. W aktach sprawy powinny znaleźć się dokumenty ze spotkań skarżącej na uczelni, które potwierdziłyby zaniedbywanie przez nią obowiązków, skutkiem czego byłoby niezachowanie terminu oddania pracy. Ma rację organ uznając, że termin na oddanie pracy dyplomowej upłynął bezskutecznie. Ważne jednak w ocenie Sądu są powody takiego stanu rzeczy - czy było to zwykłe zaniedbanie ze strony skarżącej, czy też istniał inny powód, jak ten podniesiony w skardze - nieobecność opiekuna. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że promotor przedłużył skarżącej na jej pisemny wniosek termin oddania pracy magisterskiej o miesiąc, z czego skarżąca nie wywiązała się. W aktach administracyjnych sprawy bark jest dokumentów potwierdzających tę okoliczność. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ powinien wyjaśnić okoliczności związane z korespondencją prowadzoną przez studentkę z promotorem drogą elektroniczną, uzyskując stanowisko opiekuna w tej kwestii poprzez odebranie od niego stosownego oświadczenia. Zbadać należy również dostępność opiekuna na uczelni i obecność na dyżurach w okresie pisania pracy dyplomowej przez skarżącą. Organ uczelni powinien znać sytuacje kadrową pracowników uczelni i z urzędu powinien ocenić, czy nie zaszły jednak okoliczności wskazane w § 52 ust. 3 Regulaminu, który dopuszcza wydłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej ponad zasadniczy terminu 10 dni przed zakończeniem ostatniego semestru studiów. Przepis ten dotyczy sytuacji wyjątkowych, kiedy zwłoka w terminowym zakończeniu studiów związana jest z nieobecnością opiekuna na uczelni. Stanowi on, że w przypadku dłuższej nieobecności opiekuna, która mogłaby wpłynąć na opóźnienie złożenia pracy, dziekan wyznacza osobę przejmującą obowiązki opiekuna, a zmiana taka może być podstawą do wydłużenia terminu złożenia pracy dyplomowej przewidzianego w ust. 1. Powyższy przepis oznacza, że dziekan z urzędu sprawuje kontrolę nad sytuacją kadrową. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1321/05, wyrażony został pogląd, że: "W razie stwierdzenia przez sąd, że akt kontrolowany narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego" (por. LEX nr 317405). Dowody przedstawione przez skarżącą w toku postępowania przed Sądem wskazują, że organ z urzędu nie ocenił dostępności opiekuna, który jest w świetle § 48 ust. 1 Regulaminu odpowiedzialny za studenta. Skoro bowiem student przygotowuje pod kierunkiem opiekuna pracę dyplomową, to obecność obojga z nich i wzajemna współpraca jest koniecznością. Organ ponownie rozpatrując sprawę powinien zbadać w postępowaniu dowodowym, czy nie złożenie pracy dyplomowej przez skarżącą w terminie było wynikiem jej zaniedbania, czy też zaistniały podstawy do wydłużenia terminu złożenia pracy z powodu dłuższej nieobecności opiekuna. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. W pkt 2 sentencji wyroku stwierdzono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. brak możliwości wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O zwrocie kosztów postępowania w pkt 3 orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.