VIII SA/Wa 100/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. S. na zarządzenie Wójta Gminy Z. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odwołania z funkcji dyrektora szkoły 1) stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia; 2) stwierdza, że zaskarżone zarządzenie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zarządzeniem z dnia [...] października 2010 r., nr [...], Wójt Gminy Z., na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572, z późniejszymi zmianami), po zasięgnięciu opinii [...] Kuratora Oświaty, zarządził z dniem [...] października 2010 r. o odwołaniu M.S. z funkcji dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej w W.. W uzasadnieniu zarządzenia organ wskazał, że w dniu [...] września 2010 r. do Urzędu Gminy w Z. wpłynęło pismo Rady Pedagogicznej w Publicznej Szkoły Podstawowej w W. informujące o przegłosowaniu przez Radę Pedagogiczną wniosku o odwołanie M.S. z funkcji dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej w W.. Organ prowadzący szkołę wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, na podstawie wyników kontroli dokumentacji szkolnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. stwierdził, że zarzuty przedstawione we wniosku są w większości zasadne. Potwierdzał to protokół z kontroli z dnia [...] sierpnia 2010 r. podpisany - bez uwag - przez Panią Dyrektor M.S.. Organ wskazał na następujące nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli: 1. brak prawie wszystkich regulaminów obowiązujących w szkole, tj.: a) regulaminu Rady Pedagogicznej; b) regulaminu Samorządu Uczniowskiego; c) regulaminu przyznawania nagród; d) regulaminu przyznawania dodatku motywacyjnego; e) regulaminu Rady Rodziców; f) regulaminu wynagradzania pracowników nie będących nauczycielami; g) regulaminu przyznawania środków na dofinansowanie dokształcania nauczycieli; h) regulaminu przyznawania świadczeń pomocy zdrowotnej dla nauczycieli; i) regulaminu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych; 2. brak księgi zastępstw; 3. dopuszczanie do pracy nauczycieli, którzy nie posiadali aktualnych zaświadczeń lekarskich orzekających o zdolności do wykonywania pracy nauczyciela; 4. brak prowadzenia na bieżąco akt osobowych pracowników; 5. nieprzestrzeganie przez Dyrektora przepisów ustawy o ochronie danych osobowych; w dokumentacji szkolnej brak jest jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie, a prowadzone zbiory danych osobowych nie zostały zgłoszone do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Stwierdzono ponadto brak upoważnień dla pracowników do przetwarzania danych w zbiorach danych osobowych, brak wymaganych instrukcji przetwarzania danych osobowych oraz polityki bezpieczeństwa w zakresie danych osobowych; 6. brak - w chwili kontroli w szkole - księgi protokołów z posiedzeń Rady Pedagogicznej. Wystąpieniem pokontrolnym dyrektor szkoły została wezwana do przedstawienia księgi protokołów w terminie [...] dni od otrzymania wystąpienia. Termin upłynął bezskutecznie [...] września 2010 r. Zalecenie nie zostało więc wykonane. 7. niewłaściwe dokumentowanie posiedzeń Rady Pedagogicznej. Jak wynika z ustaleń Rady Pedagogicznej jej posiedzenia udokumentowane są do [...] czerwca 2009 r. oraz od [...] lutego 2010 r. - do odbywanych na bieżąco. Wśród niezaprotokołowanych posiedzeń jest posiedzenie klasyfikacyjne za rok szkolny 2008/2009. Według tych ustaleń na posiedzeniach Rady Pedagogicznej odbytych w dniach [...] września 2010 r. i [...] września 2010 r. - [...] posiedzenia Rady Pedagogicznej, z których ujawniono protokóły - nie odbyły się. Może to świadczyć o nierzetelności tej dokumentacji, wręcz o prawdopodobnym fałszowaniu dokumentacji szkoły. Z ustaleń wynika, że nie odbywały się posiedzenia Rady Pedagogicznej w dniach [...] lutego 2010 r., [...] kwietnia 2010 r. oraz [...] maja 2010 r. Potwierdzono również fakt braku zbioru uchwał podejmowanych przez Radę Pedagogiczną - stwierdzony brak księgi uchwał. Nadto organ wskazał, że pismem, które wpłynęło do Urzędu Gminy w dniu [...] września 2010 r. dyrektor szkoły poinformowała Wójta Gminy o wykonaniu wszystkich zaleceń pokontrolnych, zgodnie z wystąpieniem pokontrolnym odebranym [...] września 2010 r. Pomimo oświadczenia zawartego w tym piśmie, organ stwierdził brak protokółów z posiedzeń Rady Pedagogicznej od [...] czerwca 2009 r. do [...] lutego 2010 r. Dodatkowo organ wskazał, że jak wynika z ustaleń Delegatury Kuratorium Oświaty, dyrektor niewłaściwie prowadzi dokumentację czynności związanych z odbywaniem stażu nauczyciela kontraktowego. Organ stwierdził również brak współpracy Dyrektora z Radą Pedagogiczną, która nie może korzystać ze swoich ustawowych kompetencji, w tym nie może opiniować przydziału nauczycielom szkoły prac i zajęć w ramach wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatkowo płatnych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, tygodniowego rozkładu zajęć oraz projektu planu finansowego szkoły. Ponadto organ wskazał, że w dniu [...] października 2010 r. uzyskał informację o prawdopodobnym sfałszowania podpisów nauczycieli na protokole z posiedzenia szkolnej komisji ds. dofinansowania do form doskonalenia zawodowego, w celu uzyskania przez Panią Dyrektor S. dofinansowania do kursu kwalifikacyjnego pod nazwą "Wychowanie do życia w rodzinie", zakończonego w 2010 roku. Organ poinformował, że o wyjaśnienie tej sprawy zwróci się do Prokuratora Rejonowego w R.. Reasumując organ stwierdził, że wyżej opisane uchybienia służbowe, stwierdzone fakty, a także braki w dokumentacji szkolnej uzasadniają odwołanie Pani M. S. z funkcji dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej w W. w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia, stanowią szczególnie uzasadnione okoliczności, o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Dodatkowo organ wskazał, że decyzja o odwołaniu Pani M.S. z funkcji dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej w W. została podjęta po uzyskaniu pozytywnej opinii [...] Kuratora Oświaty w W. - w sprawie powyższej. Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. M.S. wezwała Wójta Gminy Z. do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie ww. zarządzenia w sprawie odwołania jej z funkcji dyrektora szkoły, gdyż w jej ocenie nie zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Podniosła, że pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" powinno być rozumiane wąsko. Oznacza ono bowiem takie sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie interesu publicznego, a nadto musi być ono przy tym na tyle istotne, iż nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę. Wobec nieudzielenia odpowiedzi przez organ w terminie 30 dni, M.S. (dalej jako skarżąca) pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. zarządzenie Wójta Gminy Z. z [...] października 2010 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i zasądzenie kosztów postępowania. Powtórzyła wcześniej prezentowaną argumentację dotyczącą art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Podniosła, że wskazane w uzasadnieniu Zarządzenia nr [...] uchybienia zostały powielone z protokołu kontroli dokumentacji szkolnej przeprowadzonej z upoważnienia Wójta Gminy Z. przez Panią Sekretarz gminy i zostały usunięte poza uzupełnieniem protokołów z [...] rad pedagogicznych (odmowa sporządzenia przez nauczycieli wyznaczonych do protokołowania rady, mimo zaleceń pokontrolnych organu prowadzącego), o czym poinformowała organ prowadzący szkołę w odpowiedzi na wystąpienie pokontrolne z dnia [...] sierpnia 2010 r., pismem z dnia [...] września 2010 r. Zauważyła, że za stwierdzone podczas kontroli uchybienia w funkcjonowaniu kierowanej przez nią szkoły wskazane w ww. wystąpieniu pokontrolnym, Wójt Gminy Z. cofnął jej dodatek motywacyjny. Wskazała również, że zarządzenie Wójta, wbrew przepisowi art. 107 kpa, nie zawiera pouczenia, czy i w jakim trybie służy od niego odwołanie. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Z. wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że zaskarżone zarządzenie jest zgodne z prawem, zaś organ nadzoru – Wojewoda [...] – któremu je przesłano, nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania nadzorczego. Dodatkowo organ wyjaśnił, że wskutek okoliczności, które legły u podstaw wydania zaskarżonego zarządzenia, zawiadomił Prokuraturę Rejonową o możliwości popełnienia przestępstwa przez skarżącą w związku z pełnioną funkcją dyrektora szkoły, postępowanie przygotowawcze trwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Dokonując oceny zaskarżonego zarządzenia Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych niż w niej podniesione. Sąd rozpoznając skargę dopatrzył się w zaskarżonym zarządzeniu naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) mającego wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną wydania zaskarżonego zarządzenia Wójta Gminy Z. stanowi art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Powołany przepis daje organowi możliwość odwołania nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego, jeżeli zostały spełnione łącznie dwie przesłanki: 1) zachodzą przypadki szczególnie uzasadnione; 2) kurator oświaty wyraził pozytywną opinię w kwestii odwołania. W orzecznictwie sądów administracyjnych niekwestionowany jest pogląd, że przewidziana w tej normie prawnej regulacja jest wyjątkowa, a w przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" stanowiących podstawę odwołania nauczyciela z funkcji dyrektora nie mieści się każde naruszenie prawa przez tę osobę, zaś organ odwołujący dyrektora w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty winien się kierować tutaj przesłankami określonymi w art. 52 kodeksu pracy. Wskazanymi przez Wójta w Zarządzeniu przyczynami odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora są: 1) przegłosowany wniosek rady pedagogicznej (votum nieufności); 2) nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły (brak regulaminów, brak protokołów posiedzeń rad pedagogicznych); 3) podejrzenie sfałszowania podpisów nauczycieli na protokołach komisji ds. dofinansowania (podejrzenie popełnienia przestępstwa). W odniesieniu do powodów wymienionych w punkcie 1 – 2 zarządzenia, w ocenie Sądu nie są to okoliczności, które można by zakwalifikować jako "szczególnie uzasadnione przypadki" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, a powinny raczej stanowić przesłankę negatywnej oceny na podstawie art. 34a ust. 2 ustawy o systemie oświaty i ewentualnego dalszego odwołania w innym trybie. Natomiast podejrzenie popełnienia przestępstwa sfałszowania podpisów nauczycieli na dokumentach urzędowych (protokołach) mogłoby być podstawą odwołania, jeżeli by spełniało przesłanki z art. 52 kodeksu pracy, tj. oczywistość popełnienia przestępstwa albo stwierdzenie jego popełnienia prawomocnym skazującym wyrokiem sądowym. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie karne (dochodzenie) w tej sprawie jest dopiero prowadzone przez Policję. W tej sytuacji ta przesłanka też nie spełnia warunków art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w punkcie 1 wyroku. Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził, że zaskarżone zarządzenie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku, na podstawie art. 152 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w punkcie 2 wyroku. Ponieważ sprawa niniejsza wolna jest od wpisu sądowego, skarżąca też go nie poniosła, dlatego brak było podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Rozpoznając ponownie sprawę Wójt winien zastosować się do wytycznych Sądu zawartych w niniejszym uzasadnieniu. ----------------------- 5