II SA/Wa 726/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński Sędziowie WSA Ewa Pisula - Dąbrowska Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi R.T. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - R. T. wniósł skargę na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej zwolnił R. T. z zawodowej służby wojskowej. Na złożonym do akt personalnych R. T. egezmplarzu powyższego rozkazu zamieszczona została adnotacja dokonana przez Szefa Wydziału Kadr Akademii [...], z której wynika, iż osoba ta w dniu 28 grudnia 2010 r. o godz. 11 40 próbowała doręczyć rozkaz w miejscu zamieszaknia żołnierza zawodowego, jednakże odmówił on jego przyjęcia. Rozkazem dziennym z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Rektor – Komendant Akademii [...] stwierdził, że rozkaz personalny z dnia [...] grudnia 2010 r. został doręczony w dniu 28 grudnia 2010 r. Rozkaz personalny z dnia [...] grudnia 2010 r. doręczony został również R. T. za pośrednictwem poczty w dniu 17 stycznia 2011 r. W dniu 20 stycznia 2011 r. R. T. wniósł odwołanie od powyższego rozkazu personalnego do Ministra Obrony Narodowej Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stwierdził uchybienie terminu od wniesienia odwołania od rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że skuteczne doręczenie powyższego rozkazu personalnego nastąpiło w dniu 28 grudnia 2010 r., tj. w dacie odmowy jego przyjęcia, wyrażonej przez zainteresowanego Szefowi Wydziału Kadr Akademii [...]. W ocenie Ministra, od dnia 28 grudnia 2010 r. biegł określony w art. 129 § 2 K.p.a. czternastodniowy termin do wniesienia odwołania. Wyjaśnił również, że późniejsze doręczenie R. T. rozkazu personalnego z dnia [...] grudnia 2010 r. drogą pocztową nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Skuteczne doręczenie nastąpiło bowiem już w dniu 28 grudnia 2010 r. Na powyższe postanowienie R. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 42 § 3 K.p.a., polegające na uznaniu, iż przedmiotowy rozkaz personalny został skutecznie doręczony. Skarżący wskazał przy tym na okoliczności towarzyszące próbie doręczenia tego rozkazu przez pracowników Akademii [...]: usiłowanie przekazania przesyłki na ulicy, przy braku wyjaśnienia co zawiera ta przesyłka, oraz mimo tego, że adres jego zamieszkania oraz miejsce pracy były znane tym pracownikom, a nie było okoliczności uzasadniających próbę doręczenia poza miejscem zamieszkania osoby fizycznej lub jej miejscem pracy. Zdaniem wnoszącego skargę doręczenie w trybie art. 42 § 1 i § 2 K.p.a. było możliwe, zaś organ nie wykazał żadnej nadzwyczajnej konieczności doręczenia decyzji poza miejscem zamieszkania, czy też miejscem pracy. Skarżący podniósł także, że został naruszony art. 47 § 1 i § 2 K.p.a. Naruszenie to polegało na przyjęciu, iż nastąpiła z jego strony odmowa przyjęcia przesyłki, mimo, że nie przekazano mu informacji na temat tego co ma być mu doręczone. Wskazał także, że pracownicy Akademii [...] są pracownikami organu I instancji. W uzasadnieniu skargi R. T. podał, że art. 42 § 3 K.p.a., który przewiduje możliwość doręczenia przesyłki gdziekolwiek się zastanie adresata, statuuje wyjątek od reguły i podlega zatem wykładni ścisłej. Doręczenie w ten sposób jest dopuszczalne jeżeli doręczenie pod adresem zamieszkania lub miejscem pracy jest niemożliwe, albo zachodzi konieczna potrzeba. W zaskarżonym postanowieniu nie podano, że taka potrzeba istniała. Skarżący podniósł również, że nie jest możliwa odmowa przyjęcia decyzji, w sytuacji gdy nikt mu nie przekazał informacji na temat co zawierała przesyłka. Wyjaśnił, że nie ma on obowiązku przyjmowania kopert na ulicy, w sytuacji gdy nie wie co one zawierają. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.), dowódca jednostki wojskowej w przypadku m.in. zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, doręcza żołnierzowi decyzję zwalniającą go z zawodowej służby wojskowej. Ponadto, w myśl § 20 pkt 1 tego samego rozporządzenia, dowódca jednostki wojskowej wykonuje decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W związku z tym rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr z dnia [...] grudnia 2010 r. doręczał skarżącemu Komendant - Rektor Akademii [...], tj. dowódca jednostki wojskowej, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową, za pośrednictwem Szefa Wydziału Kadr Akademii [...] - "pracownika organu" w rozumieniu art. 39 K.p.a. Szef Wydziału Kadr Akademii [...] nie miał zatem obowiązku legitymowania się upoważnieniem, i to od Dyrektora Departamentu Kadr, do doręczenia zainteresowanemu wymienionego rozkazu personalnego. Ponadto organ podniósł, że doręczenie w sposób określony w art. 42 § 3 K.p.a. może nastąpić również w razie koniecznej potrzeby. Wyjaśnił, że potrzeba ta wynikała z faktu nieobecności skarżącego w służbie. Zdaniem organu nie wymagało, to szczegółowego uzasadnienia w treści zaskarżonego postanowienia, gdyż nie tylko wynika ono wprost z powołanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa, tj. wymienionego rozporządzenia wykonawczego, ale przede wszystkim jest ono zgodne z funkcjonującym w świadomości żołnierzy zawodowych ugruntowanym przekonaniem o konieczności niezwłocznego i sprawnego wykonywania rozkazów (decyzji) przełożonych i właściwych organów wojskowych. Minister Obrony Narodowej podkreślił również, że przepisy art. 42 § 1, § 2 i § 3 K.p.a. nie ustanawiają wiążącej organ prowadzący postępowanie kolejności miejsc, w których doręczenie może nastąpić. Z art. 42 § 3 K.p.a. wynika, że doręczenie pisma w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie, jest dopuszczalne nie tylko w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i § 2 tego przepisu, lecz także w razie koniecznej potrzeby, co należy do uznania organu. Ponadto organ podniósł, że przepisy prawa nie uzależniają skuteczności doręczenia pisma od świadomości strony o treści doręczonej decyzji. Organ wskazał także, że z meldunku złożonego w dniu [...] grudnia 2011 r. przez Szefa Wydziału Kadr Akademii [...] wynika, iż oficer ten w dniu 28 grudnia 2010 r. poinformował skarżącego, że zamierza mu doręczyć przedmiotowy rozkaz personalny, jak również wyjaśnił, w jakiej sprawie decyzja ta została wydana, a nawet pouczył zainteresowanego o przysługujących mu środkach odwoławczych. Skarżący odmówił przyjęcia rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr dopiero wówczas, gdy był w pełni świadomy, czego decyzja ta dotyczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Na wstępie należy wskazać, że organy prowadzące sprawę miały przestrzegać zasad postępowania administracyjnego określonych w rozdziale 2 działu I ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z roku 2000 Nr 98 poz. 1071 ze zm.). Podkreślić należy, że zasady postępowania administracyjnego nie mają charakteru deklaracji politycznych, wskazówek lub postulatów, ale mają charakter norm prawnych (por. orzeczenie NSA z dnia 4 czerwca 1982 r. sygn. akt I SA 258/82 opublikowane ONSA 1982 Nr 1, poz. 54). Zasady te obowiązują we wszystkich stadiach postępowania administracyjnego i we wszystkich jego instancjach. Organy administracji publicznej są zobowiązane do stosowania zasad wraz z innymi przepisami Kodeksu, które pozostaje w merytorycznym i funkcjonalnym związku z jedną lub kilkoma zasadami. Dotyczy to także wyrażonej w art. 12 § 1 zasady szybkości postępowania. Zasada ta oznacza, iż "organ administracji powinien zmierzać do załatwienia sprawy korzystając z takich możliwości i sposobów postępowania, które pozwalają na jak najszybsze załatwienie sprawy, ale nie wiążą się z uszczerbkiem dla trafności i celów rozstrzygnięcia" (P. Przybysz Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2007, s.64). Organy powinny zatem dążyć do tego, aby jak najszybciej zakończyć postępowanie, ale jednocześnie w taki sposób, aby nie naruszać wyrażonej w art. 8 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy podnieść należy, iż sposoby doręczenia pism w postępowaniu administracyjnym są określone w art. 42 K.p.a. Przepis ten stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1), pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2), a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i § 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Przepis art. 42 § 1 – § 3 statuuje reguły doręczenia pism osobom fizycznym. Przepis ten jednak "nie ustanawia wiążącej organ prowadzący postępowanie kolejności miejsc, w której doręczenie może nastąpić" (M. Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, s. 329). Organy administracji nie są zatem związane kolejnością sposobów doręczeń określoną w art. 42, ale kierując się wytycznymi art. 12 § 1 K.p.a. i art. 8 k K.p.a. powinny dążyć do tego , aby doręczenie było szybkie i skuteczne. Sposób doręczenia jest zatem wybierany przez organ administracji publicznej przed którym toczy się sprawa (por. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1905/08 i wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 344/08, opublikowane w CBOSA). W rozpatrywanej sprawie organy administracji miały pełne prawo wybrać sposób doręczenia określony w art. 42 § 3 K.p.a., jak bowiem wynika z akt sprawy w dniu 28 grudnia 2010 r. do mieszkania skarżącego udało się dwóch pracowników Akademii [...]: dziekan Wydziału [...] oraz Szef Wydziału Personalnego. Ich zamiarem było doręczenie R. T. rozkazu personalnego z dnia [...] grudnia 2010 r. o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej W tym miejscu należy przypomnieć, że przepis art. 39 K.p.a., przewiduje, iż pisma w toku postępowania mogą być doręczane przez pracowników organu. W ten sposób organ zgodnie z wyrażoną w rat 12 § 1 K.p.a. zasadą szybkości postępowania chciał, aby rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] o zwolnieniu R. T. z zawodowej służby wojskowej wszedł w życie. Jak wynika z jednobrzmiących meldunków obu pracowników (k-5 i 6 akt administracyjnych) obaj zastali skarżącego przed klatką schodową. Jest oczywiste, że w takiej sytuacji nie musieli się oni udać do mieszkania skarżącego, ale mogli mu doręczyć rozkaz personalny tam gdzie go zastali, bowiem w takiej sytuacji udanie się do jego miejsca zamieszkania w celu doręczenia skarżącemu rozkazu nie miałoby sensu. Jako gołosłowne należy w tym miejscy uznać zarzuty skarżącego, że nie został poinformowany o tym, jakie pismo ma być mu doręczone. Z treści ww. meldunków dwóch wysokiego szczebla pracowników Akademii [...] wynika, iż został on poinformowany o tym, że zostaje mu doręczony rozkaz o zwolnieniu ze służby, co więcej jak wynika z meldunku Szefa Wydziału Kadr [...] skarżący dwukrotnie odmówił w dniu 28 grudnia 2010 r. przyjęcia decyzji o zwolnieniu, raz o godzinie 11. 40, gdy po spotkaniu z pracownikami [...] udał się do swojego mieszkania, a następnie po 10 minutach, gdy zszedł do nich i stwierdził, że odmawia przyjęcia rozkazów, bo sprawa ta jest dla niego zbyt ważna. Z treści meldunków wynika więc niezbicie, że R. T. wiedział jaki rozkaz miał mu być doręczony, ale odmówił jego przyjęcia. W takiej sytuacji organ słusznie uznał, że wystąpiły okoliczności określone w art. 47 § 1 K.p.a., a więc rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby został mu doręczony w dniu 28 grudnia 2010 r., a zatem odwołanie od rozkazu o zwolnieniu złożone w dniu 20 stycznia 2011 r. (data stempla pocztowego na kopercie w której było odwołanie, k-25 akt administracyjnych), zostało złożone po terminie. Zaistniały zatem przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.