V SA/Wa 222/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego; oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P. w S. (zwaną dalej: skarżącą) postanowieniem z [...] listopada 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na to, że egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo, iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Powyższe postanowienia wydane zostały w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na wniosek wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. prowadził na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2003 r. o numerach od [...] do [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postępowanie egzekucyjne wobec P. w S. Zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...] listopada 2004 r. o numerze [...] w trybie art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w [...] (doręczonymi za potwierdzeniem odbioru dłużnikom zajętej wierzytelności w dniu [...] listopada 2004 r., zaś zobowiązanemu w dniu [...] grudnia 2004 r.). Zawiadomieniami z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] organ egzekucyjny wstrzymał realizację zajęcia wierzytelności (doręczonymi za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] czerwca 2005 r.), a następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec P. w S. (doręczonym za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] czerwca 2005 r.). W jego uzasadnieniu wskazał, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. w związku z zawarciem umowy o rozłożeniu na raty należności (umowa nr [...] z dnia [...] maja 2005 r.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. zawiadomieniami o zmianie stanu zaległości z dnia [...] lutego 2008 r. poinformował organ egzekucyjny, iż należności objęte tytułem wykonawczym zostały spłacone w ramach układu ratalnego oraz stwierdził w nich, że Oddział ZUS nie ponosi kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiadomieniem z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] dokonał na podstawie ww. tytułów wykonawczych zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w [...], celem wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręczono za potwierdzeniem odbioru dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz zobowiązanemu w dniu [...] maja 2008 r., o czym świadczą podpisy na potwierdzeniu odbioru. Zobowiązany skorzystał z przysługującego mu prawa i pismem z dnia [...] maja 2008 r. na podstawie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji złożył skargę na czynności egzekucyjne, którą Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. za pismem z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] przekazał do Dyrektora Izby Skarbowej w W., który postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] oddalił skargę. E. O. - pełnomocnik P. w S. pismem z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] uzupełnionym pismem z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] wniosła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o umorzenie postępowania egzekucyjnego co do zaległych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, spłaconych z dniem [...] marca 2008 r. na podstawie umowy zawartej z Centralą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] maja 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...] uznał wniosek strony za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w sprawie. Pismem z dnia [...] października 2008 r. E. O. - pełnomocnik P. w S. złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej w W. zażalenie na postanowienie z dnia [...] września 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Z. C. - pełnomocnik P. w S., pismem z dnia [...] lutego 2009 r. wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 545/09 uchylił zaskarżone postanowienie w przedmiocie uznania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego za bezprzedmiotowy oraz umorzenia postępowania w sprawie. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w wydanym wyroku stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. Dyrektor Izby Skarbowej w W. mając na względzie powyższy wyrok Sądu postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lipca 2008 r., uzupełnionego pismem z dnia [...] lipca 2008 r. oraz z dnia [...] lipca 2010 r. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. M. P. - pełnomocnik P. w S. złożył do Dyrektora Izby Skarbowej w W. zażalenie na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2010 r., zarzucając naruszenie przepisów: 1. art. 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię, 2. art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie w sytuacji wystąpienia przesłanek do umorzenia postępowania ze względu na niedopuszczalność egzekucji, 3. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli nie wyjaśnienie podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie przepisów: 1. art. 153 p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących odniesienia się do zarzutu naruszenia przepisu art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz dokonania oceny istnienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; 2. art. 3a § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie; 3. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego; 4. art. 6, art. 8, art. 9, art.11 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa oraz nie wypowiedzenie się co do wszystkich zarzutów wskazanych w zażaleniu z dnia [...] sierpnia 2010 r. Strona skarżąca zarzuciła, że organ egzekucyjny nie dokonał oceny istnienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie została zbadana kwestia niedopuszczalności egzekucji z uwagi na brak w deklaracji rozliczeniowych pouczeń, o których mowa w art. 3a § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pominięta również została kwestia odniesienia się do zarzutu naruszenia art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Według strony skarżącej organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu sprawdzić dopuszczalność egzekucji, a więc rzetelnie przeanalizować czy deklaracje rozliczeniowe miały pouczenie, o którym mowa w art. 3a § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem strony skarżącej niedopuszczalność egzekucji można wskazywać na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Według skarżącej w ramach obowiązku badania z urzędu dopuszczalności egzekucji (co dotyczy także kosztów egzekucyjnych), organy egzekucyjne nie uwzględniły faktu wycofania tytułów wykonawczych. Skarżąca powołała się w tej kwestii na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia [...] lutego 2007 r., zgodnie z którym wycofanie tytułu wykonawczego z "obrotu prawnego" oznacza brak podstawy do wszczęcia i prowadzenia egzekucji (art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W przedmiotowym postępowaniu organ nadzoru przyjął błędną wykładnię przepisu art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem żadna okoliczność nie zwalnia organów od sprawdzenia z urzędu, czy egzekucja jest w konkretnym przypadku dopuszczalna. Zdaniem skarżącej organ nadzoru nie wypowiedział się w zaskarżonym rozstrzygnięciu co do naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem organy egzekucyjne stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w powyższym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 z p. zm. – dalej u.p.e.a.), które stanowią w art. 59 § 1 pkt 7, że postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Dodatkowo art. 3a § 1 u.p.e.a. określa, że w zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach składek na ubezpieczenie społeczne, stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, zaś § 2 tego przepisu wskazuje, że w przypadkach, o których mowa w § 1, stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli: 1) w deklaracji rozliczeniowej zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; 2) wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1. Z treści przywołanych przepisów u.p.e.a. Skarżąca spółka wywodzi, że skoro w wypełnianych deklaracjach rozliczeniowych kierowanych do ZUS i wysyłanych za pomocą programu "PŁATNIK" w postaci dokumentu elektronicznego w okresie od marca do grudnia 2002 roku nie wyświetlała się informacja zawierająca pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, zasadnym jest żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu niedoręczenia upomnienia. Zdaniem Sądu taka argumentacja prezentowana przez Skarżącą nie znajduje potwierdzenia w świetle zgromadzonych w rozpatrywanej sprawie dowodów. Skarżąca spółka jest od wielu lat płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, korzystającym z programu "PŁATNIK", składającym deklaracje w tym systemie nie tylko w okresie objętym wnioskiem spółki. Jak wynika z informacyjnego pisma ZUS z dnia [...] czerwca 2010 r. deklaracje składane w okresie od marca do grudnia 2002 r. rzeczywiście nie zawierały pouczenia, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, gdyż stan taki wynikał z błędu programu, bowiem informacja o takiej treści nie wyświetlała się na ekranie komputera, na którym wypełniane były dokumenty dotyczące deklaracji w formie elektronicznej (wersja 3.01.002 tego programu). Błąd ten naprawiono w wersji 4.01.001 tego programu, która zaczęła obowiązywać z dniem 1 stycznia 2003 r., w której to wersji Skarżąca dokonywała korekty deklaracji z okresu od marca do grudnia 2002 r., stanowiących ostatecznie o wysokości zobowiązania Skarżącej spółki wobec ZUS z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za ten okres. Spółka ponadto nie wnosiła zarzutów ani nie korzystała z innych form zaskarżenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego ani w momencie otrzymania upomnień, tytułów wykonawczych czy później zajęcia rachunków bankowych, ani w trakcie całego postępowania egzekucyjnego (zawieszanego kilkakrotnie), jak również postępowania toczącego się przed ZUS dotyczącego zawarcia układu ratalnego aż do jego zakończenia poprzez spłacenie wszystkich zaległych należności w lutym 2008 r. Skarżąca spółka przez 6 lat, w tym 5 lat prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie wyrażała jakiejkolwiek wątpliwości co do braku istnienia świadomości o fakcie, iż deklaracja rozliczeniowa dotycząca składek na ubezpieczenia społeczne nie stanowi podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego w myśl art. 3a u.p.e.a. Zdaniem Sądu taki stan faktyczny sprawy nie daje zatem podstaw do stwierdzenia, że zasadnym jest żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego ze wskazanych powodów. Orzekające w sprawie organy nie naruszyły również art. 64c § 3 u.p.e.a., albowiem przepis ten wskazuje, że organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu (a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela) należności z tytułu kosztów egzekucyjnych wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Przepis ten znajduje zatem zastosowanie po bezspornym stwierdzeniu niezgodności prowadzonej egzekucji z obowiązującym prawem w tym zakresie, co w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło. Organy egzekucyjne nie naruszyły również przepisu art. 153 p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku sygn. akt III SA/Wa 545/09 dotyczących odniesienia się do zarzutu naruszenia przepisu art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz dokonania oceny istnienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż wyrok ten odnosił się do naruszenia przez te organy przepisów art. 105 § 1 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. i – jak zostało wyraźnie wskazane w uzasadnieniu – nie odnosił się do merytorycznych zarzutów skargi. Zdaniem Sądu w przedmiotowym postępowaniu organy egzekucyjne nie naruszyły przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, albowiem nie wynika to z akt sprawy ani z treści obydwu postanowień. Skarżąca w swojej skardze nie wskazała w jaki sposób naruszenie to mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie, nie wskazała ponadto, jakie okoliczności lub dowody organy pominęły. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 6, art. 8, art. 9, art.11 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez prowadzenie przez organ postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa oraz nie wypowiedzenie się co do wszystkich zarzutów wskazanych w zażaleniu z dnia [...] sierpnia 2010 r., albowiem nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy. Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez Skarżącą zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.