I OZ 272/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 557/11 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 557/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia A. Z. terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 557/11 w sprawie ze skargi A. Z. j na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. pełnomocnik z urzędu A. Z., adwokat T. F. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2011 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazał, że postanowieniem z dnia 14 września 2011 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, który został wyznaczony przez organ samorządu adwokackiego w dniu 15 listopada 2011 r., o czym skarżąca oraz pełnomocnik dowiedzieli się w dniu 23 listopada 2011 r. Podkreślił przy tym, że biorąc pod uwagę czas konieczny na zapoznanie się z aktami sprawy oraz na przygotowanie skargi kasacyjnej, należy przyjąć, że przyczyna uchybienia terminu nie jest zawiniona przez skarżącą, a termin o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) należy liczyć od chwili ukończenia przygotowania skargi przez pełnomocnika tj. od dnia 17 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przyczyną uchybienia terminu przez skarżącą A.Z. był brak samodzielnej możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Przyczyna ta ustała w dniu, w którym wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnik dowiedział się o fakcie jego ustanowienia, tj. w dniu 23 listopada 2011 r. Zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął, zgodnie z treścią art. 87 § 1 P.p.s.a., w dniu 30 listopada 2011 r. W ocenie Sądu wyjaśnienia pełnomocnika o faktycznej możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, wynikającej z konieczności zapoznania się z aktami sprawy oraz samą czynnością "przygotowania" skargi kasacyjnej są bezpodstawne. Brak jest bowiem regulacji prawnej pozwalającej na liczenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, od dnia w którym strona (jej pełnomocnik) zakończyli jej "sporządzanie". Ponadto Sąd wskazał, że jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik skarżącej zapoznał się z aktami sprawy dopiero w dniu 1 grudnia 2011 r. A.Z. na powyższe postanowienie wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 86 § 1 P.p.s.a. przez przyjęcie, że brak jest uzasadnionych podstaw do uznania, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej został uchybiony bez winy strony, w sytuacji gdy termin do jej wniesienia rozpoczął swój bieg 8 sierpnia 2011 r. i upłynął w dniu 7 września 2011 r., a przez cały ten czas skarżąca nie miała ustanowionego jeszcze pełnomocnika z urzędu, nie mogąc samodzielnie i skutecznie sporządzić i wnieść skargi kasacyjnej; - art. 87 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 175 § 1 P.p.s.a. przez przyjęcie, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej polegająca na braku samodzielnej możliwości wniesienia skargi kasacyjnej ustała w dniu, w którym wyznaczony pełnomocnik dowiedział się o fakcie jego ustanowienia, tj. w dniu 23 listopada 2011 r., a w następstwie czego błędne przyjęcie, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 30 listopada 2011 r., podczas gdy przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej polegała na braku możliwości zarówno sporządzenia, jak i jej wniesienia do sądu i ustała w dniu, w którym wyznaczony pełnomocnik mógł w rozsądnym terminie od dowiedzenia się o wyznaczeniu zapoznać się ze sprawą i sporządzić skargę kasacyjną, a w następstwie czego termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może upłynąć wcześniej niż określony przepisami trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej, liczony od daty dowiedzenia się przez pełnomocnika z urzędu o fakcie jego ustanowienia; - art. 87 § 1 w związku z art. 177 § 1 P.p.s.a. przez przyjęcie, że brak jest regulacji prawnej pozwalającej na liczenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od dnia, w którym strona (jej pełnomocnik) zakończyli jej "sporządzanie", w sytuacji gdy w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu już po upływie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, przedmiotem oceny sądu w ramach wniosku o przywrócenie terminu jest nie tyle dochowanie terminu do wniesienia skargi, co dochowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczonego od dnia, w którym po raz pierwszy mogło nastąpić złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze sporządzoną skargą kasacyjną. W konkluzji zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, względnie o jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, która nie została opłacona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 86 § 1 P.p.s.a. wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Błędne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała w dniu, w którym wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnik z urzędu dowiedział się o fakcie jego ustanowienia, tj. w dniu 23 listopada 2011 r., a zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 30 listopada 2011 r. Należy przyjąć, jak słusznie zarzucono w zażaleniu, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia tego środka odwoławczego, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, nie później jednak niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia doręczenia mu zawiadomienia o ustanowieniu pełnomocnikiem. Podzielenie natomiast stanowiska Sądu pierwszej instancji praktycznie uniemożliwia pełnomocnikowi z urzędu dochowanie terminu wskazanego w art. 87 § 1 P.p.s.a. i prawidłowe przygotowanie się i sporządzenie skargi kasacyjnej (por. m. in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 1 marca 2008 r., sygn. akt II FZ 105/08; 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 610/10; 14 września 2011 r., sygn. akt I OZ 666/11). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak wskazano wyżej, jak również Sądu Najwyższego (por. uchwała z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt III CZP 117/08, publ. ONSC, nr 7-8, poz. 91) przyjmuje się, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego stronie przez sąd ustaje w czasie, w którym ma on możliwość jej wniesienia, nie później niż z upływem trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem. Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji, rozpoznając przedmiotowy wniosek, nie ustalił należycie kiedy dokładnie ustała przyczyna uniemożliwiająca wniesienie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu skarżącej. Należy przyjąć, że miało to miejsce, kiedy pełnomocnik z urzędu zapoznał się z aktami sprawy, stanowiskiem strony co do zakresu skargi kasacyjnej, uwzględniając, że czynności te powinny być dokonane bez nieuzasadnionej zwłoki, ale także z należytą starannością i dbałością o interes reprezentowanej strony. Możliwość uniknięcia niekorzystnych skutków procesowych przez stronę, która z przyczyn przez siebie niezawinionych nie mogła dochować ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, należy rozumieć jako możliwość dopełnienia opóźnionej czynności ze skutecznością potencjalnie nie mniejszą niż wtedy, gdy dokonuje jej bez opóźnienia. Znaczne skrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w istotny sposób ogranicza, a w sytuacjach skrajnych uniemożliwia osiągnięcie takiego skutku. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a. po złożeniu przez pełnomocnika stosownego oświadczenia.