V SA/Wa 2938/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - st. spec. Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011r. sprawy ze skargi N. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2010r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i umorzenia postępowania Oddala skargę W dniu [...] sierpnia 2009r. N. B., dalej: "skarżąca", wystąpiła do Wojewody M. z ponownym wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. We wniosku wskazała, że pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Po rozpatrzeniu wniosku, Wojewoda M. decyzją z [...] kwietnia 2010r. odmówił skarżącej udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca zawarła w dniu [...] lipca 2008 r. związek małżeński z J. B. W dniu [...] sierpnia 2008 r. skarżąca wystąpiła z pierwszym wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, a decyzją z [...] marca 2009 r., Wojewoda M. odmówił jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony uzasadniając, że małżeństwo skarżącej i Pana J. B. zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Odmawiając skarżącej udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony po rozpatrzeniu powtórnego wniosku skarżącej, organ pierwszej instancji stwierdził, że kwestia celu zawarcia małżeństwa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Wojewody. Rozpoznawana sprawa jest tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym, w części dotyczącej udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, ze sprawą zakończoną decyzją z [...] marca 2009 r. Ponadto organ wskazał, że dowodem na okoliczność zawarcia małżeństwa w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach są poczynione w ramach wywiadu środowiskowego ustalenia funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz dowody z przesłuchania świadka oraz oświadczenia skarżącej. Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji wnosząc o jej uchylenie w całości i udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w Polsce. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędną wykładnię art. 55 ust. 1, art. 57 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, niezastosowanie art. 18, art. 47 i art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz niezastosowanie art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W ocenie skarżącej organ błędnie przyjął, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną, bowiem stan faktyczny stanowiący podstawę do wydania decyzji z [...] marca 2009 r. i istniejący w dniu składania powtórnego wniosku przez skarżącą uległ zmianie. Ponadto skarżąca kwestionowała, że ustalenia funkcjonariuszy Straży Granicznej mogą stanowić dowód zawarcia fikcyjnego związku małżeńskiego, a dowody z przesłuchania świadka oraz oświadczenia skarżącej potwierdzają zdaniem skarżącej fakt, że związek małżeński nie został zawarty fikcyjnie. Po rozpatrzeniu odwołania, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] września 2010r. uchylił decyzję z [...] kwietnia 2010r. i umorzył postępowanie I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że kwestia celu zawarcia przez skarżącą małżeństwa z J. B. została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Wojewody M. z [...] marca 2009 r. Obecnie rozpoznawana sprawa dotycząca udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z powodu zawarcia związku małżeńskiego z obywatelem polskim jest tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą zakończoną ostateczną decyzją Wojewody. Dlatego wydanie przez organ pierwszej instancji kolejnej decyzji rozstrzygającej co do istoty wniosek skarżącej stanowi naruszenie prawa odpowiadające przesłance z art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Organ odwoławczy stwierdził, że w zwykłym trybie odwoławczym nie można ponownie badać i oceniać celu zawarcia związku małżeńskiego przez skarżącą, ponieważ ta kwestia została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. W skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 53 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, poprzez ich niewłaściwą wykładnię oraz inne naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 156 § 1 pkt 3 kpa poprzez przyjęcie, że organ pierwszej instancji powinien zastosować w sprawie regułę "res iudicata", art. 77 § 1 kpa poprzez nie przeanalizowanie sprawy i nie przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 kpa poprzez uznanie, że postępowanie w pierwszej instancji powinno zostać umorzone. W ocenie skarżącej fakt zawarcia związku małżeńskiego z obywatelem polskim jako podstawa pierwszego oraz powtórnego wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie przesądza o tożsamości rozpoznawanych spraw. W przypadku skarżącej okoliczności faktyczne uległy zmianie, ponieważ więzi pomiędzy małżonkami uległy zacieśnieniu, o czym w ocenie skarżącej świadczy treść jej przesłuchania przeprowadzonego podczas postępowania wszczętego wnioskiem z [...] sierpnia 2009 r. W konsekwencji organ odwoławczy przyjmując, że raz poczynione ustalenia co do pozorności zawartego związku małżeńskiego przekreślają możliwość udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, nawet jeśli sytuacja pomiędzy małżonkami uległa zmianie dokonał błędnej wykładni przepisów ustawy o cudzoziemcach. Organ odwoławczy błędnie przyjął, że w sprawie zachodzi "res iudicata", a w konsekwencji naruszył przepisy postępowania administracyjnego, ponieważ nie przeprowadził postępowania w zakresie słuszności stanowiska organu pierwszej instancji, nie dokonał analizy sprawy oraz nie przeprowadził dodatkowego podstępowania wyjaśniającego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Jest niesporne, że N. B. składając w dniu [...] sierpnia 2009 r. wniosek o udzielenie jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony powołała się na zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim J. B. Okoliczność ta była wcześniej podstawą wniosku cudzoziemki z 4 sierpnia 2008 r., złożonego do Wojewody M. Decyzją z [...] marca 2009 r. Wojewoda M. odmówił cudzoziemce udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony stwierdzając, że związek małżeński zawarty przez cudzoziemkę miał na celu obejście przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i miał służyć skarżącej do legalizacji pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja Wojewody M. wobec jej niezaskarżenia stała się ostateczna. Zdaniem Sądu trafne jest stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że w takiej sytuacji prawnej brak było podstaw do wydania przez Wojewodę Małopolskiego decyzji rozstrzygającej merytorycznie o żądaniu cudzoziemki zawartym w jej wniosku z 24 sierpnia 2009 r. Okoliczność zawarcia związku małżeńskiego przez cudzoziemkę celem obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie uległa bowiem zmianie, niezależnie od tego, że już po tym fakcie w miarę upływu czasu małżonkowie z różnych powodów mogli zmienić swoje wzajemne relacje i mogli kontynuować zawarty z określonych motywów związek. Treść art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach z 13 czerwca 2003 r., który w określonych okolicznościach, musi być badany w związku z oceną zasadności wniosku cudzoziemca opartego o treść art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach wskazuje, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek ustalenia, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na zaistnienie którejkolwiek z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Treść przepisu wskazuje zatem, że istotna dla oceny wniosku jest motywacja małżonków z chwili zawarcia związku małżeńskiego. Jeśli więc na podstawie okoliczności dotyczących zawarcia małżeństwa zostanie ustalone, że zawierając małżeństwo małżonkowie w tym czasie działali na podstawie określonego zamysłu, czyli, że zawierają małżeństwo "dla pozoru", przy czym niektóre z przesłanek o jakich jest mowa w art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, stanowią jedynie zewnętrzną kontynuację poprzedniego ustalenia małżonków co do charakteru ich związku (np. brak wypełniania obowiązków małżeńskich, brak wspólnego zamieszkiwania, brak znajomości istotnych faktów dotyczących małżonków), to fakt ten dotyczący zamiaru małżonków, jest wiążący. Jest przy tym oczywiste, że w życiu takiego małżeństwa może dojść do zmian, może się bowiem okazać w przyszłości, że niezależnie od pierwotnego zamiaru w określonym czasie istnienia takiego formalnego małżeństwa małżonkowie zmienią jego zasady. Może się więc okazać, że nawiązali oni trwałe relacje, że doszło do nawiązania związków uczuciowych, fizycznych i małżonkowie stali się w pełni małżeństwem. Okoliczności te nie mają jednak wpływu na ocenę faktu, że w dacie zawarcia małżeństwa zawarli je celem obejścia przepisów o udzielaniu cudzoziemcom zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W związku z powyższym stanowiskiem Sąd w tym składzie nie podziela poglądu WSA w Warszawie wyrażonego w sprawie o sygnaturze V SA/Wa 1540/09, w którym Sąd uznał, że w przypadku sprawy dotyczącej udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, w której wydano decyzję odmowną na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 4 w zw. z treścią art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, możliwe jest następnie wydanie decyzji pozytywnej na skutek zmiany okoliczności sprawy dotyczących późniejszego funkcjonowania małżeństwa, mimo że wcześniejsza decyzja była odmowna ze względu na stwierdzenie zawarcia małżeństwa w sytuacji o jakiej mowa w art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W ocenie Sądu późniejsza zmiana okoliczności co do funkcjonowania małżeństwa, nie może mieć wpływu na ustalenie w zakresie motywu jego zawarcia. Inna interpretacja treści art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach doprowadziłaby do sytuacji, w której motyw zawarcia małżeństwa istniejący obiektywnie, czyli zawarcie małżeństwa "dla pozoru" w sytuacji późniejszej, następczej zmiany w stosunkach między małżonkami do której mogłoby dojść z różnych powodów, przestałby mieć znaczenie. Tym niemniej jak już wyżej zostało to wskazane, Sąd dopuszcza możliwość, że w toku istnienia małżeństwa dojdzie do nawiązania więzi między małżonkami, bądź wypełniania obowiązków małżeńskich na skutek zmiany nastawienia małżonków do siebie, zmiany planów życiowych, czy na skutek zawarcia jakiegoś porozumienia co do wspólnego życia korzystnego dla obydwojga małżonków, ale okoliczności te, dotyczące powstałej bliskości, nawiązania więzi uczuciowej mogą być podstawą ewentualnej ochrony małżonka będącego cudzoziemcem przed wydaleniem i rozstrzyganiem w związku z tym o prawie jego pozostanie w Polsce na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o ochronie praw cudzoziemców z 13 czerwca 2003 r. nie zaś na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Niezależnie od tego cudzoziemiec może też występować ( jeśli widzi taką możliwość) o udzielenie mu zezwolenie na zamieszkanie na podstawie innej przesłanki określonej w art. 53 ustawy o cudzoziemcach. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych sprawy dotyczącej skarżącej należy stwierdzić, że brak jest podstaw do wydania decyzji merytorycznej w związku ze złożonym przez nią wnioskiem. Decyzja z [...] marca 2009 r., mocą której Wojewoda M. odmówił wydania cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony ze względu na stwierdzenie, że zawarte przez nią małżeństwo zostało zawarte w celu obejścia przepisów na czas oznaczony, jest ostateczna. Okoliczność dotycząca motywów zawarcia małżeństwa została więc ustalona i przesądzona. Zatem zmiana okoliczności sprawy polegająca na tym, że cudzoziemka zdecydowała się po kilku miesiącach – wiosną 2009 r.- na zamieszkanie z mężem bo uznała, że on chce "rzeczywiście jej pomóc" i w związku z tym ona niejako mu się odwdzięczy i zostanie z nim bo go polubiła, nie może doprowadzić do uznania, że w istocie zawarcie małżeństwa dla pozoru w tych okolicznościach pozostaje bez znaczenia ( nawiasem mówiąc sama skarżąca przyznała, że celem zawarcia małżeństwa było obejście przepisów - k. 49 akt adm.). W tym stanie rzeczy brak było podstaw do wydania merytorycznej odmownej decyzji jak uczynił to organ I instancji, ponieważ podstawą wniosku cudzoziemki, było zawarcie małżeństwa, co do którego ustalono we wcześniejszym postępowaniu administracyjnym, że zawarte zostało w celu obejścia przepisów prawa o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Tak więc okoliczność podstawowa dla możliwości udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, nie uległa zmianie, wobec czego bez znaczenia dla sprawy pozostaje zmiana okoliczności wynikająca ze zmiany nastawienia cudzoziemki do męża, małżeństwa i jej zamieszkanie z mężem. Okoliczności te będą mogły zdaniem Sądu być ewentualnie podnoszone w innym postępowaniu. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania za zasadne zarzutów podniesionych w skardze. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia treści art. 53 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a w związku z treścią wniosku z 24 sierpnia 2009 r. wobec ustalonego stanu faktycznego w sprawie zakończonej decyzją Wojewody M. z [...] marca 2009 r., brak jest podstaw do uznania, że organ nieprawidłowo uznał, że decyzja Wojewody M. z [...] kwietnia 2010 r. narusza treść art. 156 § 1 pkt 3 kpa. W związku z powyższym brak jest podstaw do uznania, że został naruszony art. 77 § 1 kpa ponieważ dla potrzeb zaskarżonego rozstrzygnięcia stan faktyczny został prawidłowo ustalony. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia treści art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 105 § 1 ponieważ zastosowanie wspomnianych przepisów było w stanie faktycznym sprawy właściwe. W tym stanie rzeczy mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.