II SA/Gd 363/11
WyrokWSA w Gdańsku2011-06-02
Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Jolanta Górska, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej, w sytuacji gdy postępowanie w tej sprawie było prowadzone w przeszłości, ale nie zostało zakończone ostateczną decyzją, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji miały prawo prowadzić postępowanie w sprawie samowolnej budowy obiektu, nawet jeśli w przeszłości toczyło się podobne postępowanie, które nie zakończyło się ostateczną decyzją. Brak ostatecznej decyzji w poprzednim postępowaniu uniemożliwia zastosowanie zasady 'res iudicata' i tym samym nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności obecnej decyzji. Obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę podlega rozbiórce na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę parterowego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej na działce skarżących. W przeszłości toczyło się postępowanie w sprawie samowolnej budowy zespołu siedmiu domków letniskowych, w tym obiektu skarżących, jednak nie zostało ono zakończone ostateczną decyzją. Organy administracji obu instancji podjęły działania w celu zebrania dokumentacji dotyczącej poprzedniego postępowania, jednak bezskutecznie. Ostatecznie wydano decyzję nakazującą rozbiórkę, która została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący wnieśli skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak podstaw do ponownego prowadzenia postępowania w tej samej sprawie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. Ć. i K. Ć. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w z dnia 24 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., decyzją z dnia 25 października 2007 r. Nr [...], nakazał K. Ć. rozbiórkę wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...] zlokalizowanej w W., gmina K., parterowego obiektu budowlanego, nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej i wymiarach 4,04 m x 5 m z poddaszem użytkowym i dachem dwuspadowym, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., decyzją z dnia 23 stycznia 2009 r. nr [...], uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 października 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu została skierowana tylko do K. Ć. podczas gdy, jak wynika z akt sprawy, od 1988 r. właścicielami domku są państwo J. i K. Ć., a tym samym obowiązek rozbiórki obiektu powinien zostać nałożony również na J. Ć.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., decyzją z dnia 16 marca 2009 r. Nr [...], nakazał J. i K. Ć. rozebranie parterowego obiektu budowlanego, nietrwale związanego z gruntem o wymiarach 4,04 m x 5 m z poddaszem użytkowym, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o konstrukcji drewnianej, z dachem dwuspadowym wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...], zlokalizowanej w miejscowości W., gmina K. Decyzja wydana została na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 z ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.).
W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że na działce nr [...] w W. istnieje parterowy obiekt budowlany, z poddaszem użytkowym pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o konstrukcji drewnianej, z dachem dwuspadowym, nietrwale związany z gruntem o wymiarach 4,04 m na 5 m, który został wybudowany w latach 80 – tych. Nadto na nieruchomości znajduje się parterowy obiekt budowlany pełniący funkcję sanitarną - suchy ustęp, o konstrukcji drewnianej, który został wybudowany w 2005 r. i dlatego będzie przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Jednocześnie organ ustalił, iż J. i K. Ć. nie posiadają decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia budowy przedmiotowych obiektów. Właściciele oświadczyli, iż działka została przez nich zakupiona w 2002 r. Oświadczyli również, iż w 1986 r. prowadzone było postępowanie administracyjne dotyczące samowoli budowlanej.
Organ ustalił, że działka nr [...] w W. w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy K. z dnia 22 czerwca 1979 r. Nr [...] (Dz.Urz.WRN w G. z 1982 r. Nr [...] poz. [...] ze zm.) przeznaczona była pod uprawy rolne i leśne. Plan ten stracił moc po podjęciu przez Radę Narodową Miasta i Gminy K. uchwały Nr [...] z dnia 27 kwietnia 1990 r. (Dz. Urz. Woj. Nr [...] z dnia 15 czerwca 1990 r., poz. [...]). W planie miejscowym ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy K. z dnia 27 kwietnia 1990 r. oraz zmianami do tego planu zatwierdzonymi uchwałą Rady Gminy K. dnia 18 grudnia 1992 r. Nr [...] (Dz. Urz. Woj. Nr [...] z 19 marca 1993 r., poz. [...]), działka nr [...] w W. przeznaczona była pod uprawy rolne i leśne. Plan ten z dniem 1 stycznia 2003 r. utracił swą moc. Zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla obrębu geodezyjnego W., zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy K. z dnia 18 grudnia 2007 r. nr [...] r., teren działki nr [...] przeznaczony jest pod tereny rolnicze oraz lasy z terenami wód powierzchniowych śródlądowych.
Organ wskazał, iż pismem z dnia 14 grudnia 2006 r. zwracał się do Urzędu Gminy w K. o przesłanie dokumentów prowadzonego w 1986 r. postępowania administracyjnego w sprawie zespołu siedmiu domków letniskowych nad jeziorem D. K. Pismem z dnia 4 stycznia 2007 r. Wójt Gminy K. poinformował, że nie posiada dokumentów dotyczących sprawy zespołu siedmiu domków letniskowych nad jeziorem D. K. Następnie pismem z dnia 9 stycznia 2007 r. organ wystąpił do Urzędu Miasta K. o przesłanie dokumentów prowadzonego w 1986 r. postępowania administracyjnego w sprawie zespołu siedmiu domków letniskowych nad jeziorem D. K. Organ podkreślił, iż kilkakrotnie zwracał się również do Urzędu Wojewódzkiego w G. z prośbą o przesłanie posiadanych dokumentów dotyczących prowadzonego w 1986 r. postępowania administracyjnego w sprawie zespołu siedmiu domków letniskowych nad jeziorem D. K. Mimo to Urząd nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwania. Pismem z dnia 26 stycznia 2007 r. PINB zwrócił się więc do Starostwa Powiatowego w K. o udzielenie informacji, czy posiada dokumenty prowadzonego w 1986 r. przez Naczelnika Miasta postępowania administracyjnego w sprawie zespołu siedmiu domków letniskowych wybudowanych nad jeziorem D. K. Starostwo Powiatowe w K. pismem z dnia 23 marca 2007 r. poinformowało, że nie posiada dokumentów prowadzonego w 1986 r. przez Naczelnika Miasta i Gminy K. postępowania administracyjnego w sprawie siedmiu domków letniskowych wybudowanych nad jeziorem D. K. oraz, że nie prowadzono odrębnego postępowania w przedmiotowej sprawie.
W związku z powyższym, organ na podstawie posiadanych kopii dokumentów ustalił, że w 1986 r. przeprowadzone zostało postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wybudowanego zespołu siedmiu domków letniskowych nad jeziorem D. K. na gruntach B. W. Postępowaniem tym objęty był również obiekt J. i K. Ć. Decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w K. z dnia 23 października 1986 r. nr [...] nakazująca rozbiórkę przedmiotowych obiektów została uchylona decyzją Urzędu Wojewódzkiego w G. z dnia 16 grudnia 1986 r. nr [...] ([...]) a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Tym samym, w ocenie organu, prowadzone w sprawie postępowanie administracyjne należy traktować jako kontynuację postępowania prowadzonego w 1986 r. J. i K. Ć. w piśmie z dnia 11 października 2007 r. poinformowali, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy zostało wydane pismo wyrażające zgodę na pozostawienie obiektu do "samoistnego rozpadu". Jednocześnie wskazali oni, że pisma tego nie posiadają, a osoby, które je posiadały zmarły i nie przekazały go spadkobiercom.
Organ stwierdził, iż z uwagi na wybudowanie obiektu przed 1 styczniem 1995 r., zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., w sprawie znajdują zastosowanie odpowiednie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Stosownie do treści art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, znajdujące się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń.
Organ wskazał, iż przedmiotowy obiekt został wybudowany bez pozwolenia na budowę, wymaganego zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu budowy obiektu, planem obowiązującym do 2003 r. jak i planem obecnie obowiązującym, działka nr [...], położona w W. nie była przeznaczona pod zabudowę. Powyższe okoliczności uzasadniają nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu.
K. Ć. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W odwołaniu zarzucono, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 10 § 1, art. 61 § 4, art. 109 § 1 k.p.a. poprzez: przeprowadzenie postępowania bez udziału osób zainteresowanych, w tym w szczególności osób, które wybudowały opisany w decyzji obiekt budowlany; skierowanie zaskarżonej decyzji do osoby, która nie była i nie jest sprawcą tzw. samowoli budowlanej opisanej w art. 37 ustawy prawo budowlane oraz poprzez wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału sprawy. Odwołujący się wskazał, iż organ nie wyjaśnił sposobu zakończenia poprzedniego postępowania w sprawie, w której zapadała decyzja ówcześnie właściwego organu tj. Wojewody z dnia 16 grudnia 1986 r. uchylająca decyzję Naczelnika Miasta i Gminy K. z dnia 23 października 1986 r. w przedmiocie nakazania rozbiórki tego samego obiektu budowlanego.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., decyzją z dnia 24 lutego 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623) i art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz. 229 ze zm).
Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z obowiązującym w okresie realizacji przedmiotowego obiektu budowlanego § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru budowlanego (Dz.U. Nr 8 poz. 48 z 1975 r. ze zm.), wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Przez budynki tymczasowe rozumie się budynki niepołączone trwale z gruntem, skonstruowane jako rozbieralne jak np.: baraki, kioski, obiekty o konstrukcji pneumatycznej i typu namiotowego, co wynika z § 3 pkt 5 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ( Dz.U. Nr 17 poz. 62 z 1980 r.). Stosownie zaś do treści art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, do obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. przed 1 stycznia 1995 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 3 lutego 2010 r. sygn. akt II OSK 234/09, skutki samowoli budowlanej na gruncie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 października 1974 r. Prawo budowlane, oceniać należy w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym, obowiązujących w dacie wydawania decyzji. A zatem organy administracji publicznej, orzekając w przedmiocie samowoli budowlanej popełnionej w warunkach, o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, winny mieć na uwadze zgodność budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie orzekania decyzji, a w razie braku planu - z ostateczną decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzją o ustaleniu warunków zabudowy. Odwoływanie się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy i orzekanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. przeczyłoby bowiem celowi instytucji usuwania skutków samowoli budowlanej.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja organu I instancji jest zgodna z przepisami prawa.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ wskazał, iż toczące się postępowanie organów nadzoru budowlanego w tej sprawie jest kontynuacją postępowania poprzednio właściwych rzeczowo organów, w którym zapadła decyzja kasacyjna organu odwoławczego, obligująca Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do ponownego rozpatrzenia sprawy. Organ ten zawiadomił następców prawnych dotychczasowej strony - inwestora o wszczęciu postępowania zamiast o jego dalszym toku, co jednak, w ocenie organu, nie spowodowało jakichkolwiek implikacji procesowych. Organ stwierdził, iż przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. odnosi się nie do postępowania, lecz do decyzji, która dotyczyłaby sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Ponadto organ wskazał, iż zgodnie z art. 38 Prawa budowlanego z 1974 r. zobowiązanie do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego nakłada się na inwestora tylko dopóki dysponuje on obiektem, a w dalszej kolejności na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.
Na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. skargę wnieśli K. i J. Ć., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie stwierdzenia jej nieważności. Skarżący zarzucili, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez: niepodjęcie przez organy administracji publicznej działań niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności faktycznych mających znaczenie prawne dla realizacji interesu indywidualnego, prowadzenie postępowania w sposób ograniczający zaufanie obywateli do organów państwa oraz niewyjaśnienie sposobu zakończenia poprzedniego postępowania w sprawie, w której zapadła decyzja Wojewody z dnia 16 grudnia 1986 r. Skarżący zarzucili, iż decyzja wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej w sprawie, w której wcześniej toczyło się postępowanie i została wydana decyzja administracyjna kończąca to postępowanie. Z informacji posiadanych przez skarżących wynika bowiem, że ówcześni właściciele otrzymali zgodę na pozostawienie obiektu na przedmiotowym terenie. Fakt, iż skarżący nie są w posiadaniu dokumentów potwierdzających powyższe, nie uprawnia do przyjęcia, że taka decyzja nie została wydana, a na organach administracji ciążył obowiązek przechowywania dokumentacji dotyczącej prowadzonych postępowań. W ocenie skarżących, nieważność dotyczy nie tylko samego wydania decyzji ale także ponownego prowadzenia postępowania w tej samej sprawie, postępowanie takie powinno zostać umorzone, a decyzja wydana na skutek takiego postępowania winna zostać unieważniona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola ta w myśl art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.), polega na ocenie zgodności wydanej decyzji z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, mocą której nakazano skarżącym rozebrać wybudowany w warunkach samowoli budowlanej nietrwale związany z gruntem parterowy obiekt budowlany.
Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W pierwszej kolejności rozważenia wymagała zasadność zarzutu nieważności postępowania z uwagi na uprzednie rozstrzygnięcie sprawy inna decyzją ostateczną.
W okolicznościach niniejszej sprawy niesporne jest, że w 1986 r. przed organami administracji toczyło się postępowanie dotyczące samowolnej budowy siedmiu domków letniskowych na gruntach B. W. w W. na terenie przyległym do jeziora D. K. Postępowanie to dotyczyło również obiektu budowlanego znajdującego się na działce nr [...] położonej w W. Obiekt ten, jak wynika z bezspornych twierdzeń skarżących, zawartych w kierowanym do organu I instancji piśmie z dnia 11 października 2007 r., w 1988 r. stał się własnością J. i K. Ć. W sprawie niesporne jest również, iż Urząd Miasta i Gminy w K. decyzją z dnia 23 października 1986 r. nr [...], wstrzymał prowadzone roboty budowlane oraz nakazał usunąć samowolnie wybudowany zespół siedmiu domków letniskowych nad jeziorem D. K. a także nakazał doprowadzić teren do stanu pierwotnego – w terminie do dnia 30 listopada 1986 r. Urząd Wojewódzki w G., decyzją z dnia 16 grudnia 1986 r. nr [...] ([...]), uchylił zaś decyzję Urzędu Miasta i Gminy w K [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. ustalił, że postępowanie wszczęte w 1986 r. i dotyczące samowolnej budowy siedmiu domków letniskowych na gruntach B. W. w W. na terenie przyległym do jeziora D. K., nie zostało zakończone decyzją ostateczną, w związku z czym wszczął w dniu 27 listopada 2006 r. postępowanie w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...] położonej w W. obiektu budowlanego – traktując je jako kontynuację postępowania rozpoczętego w 1986 r.
W toku postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego PINB w K. wielokrotnie występował do organów administracji publicznej o nadesłanie dokumentów dotyczących prowadzonego w 1986 r. postępowania administracyjnego dotyczącego samowolnej budowy siedmiu domków letniskowych na gruntach B. W. w W. na terenie przyległym do jeziora D. K. W aktach sprawy znajdują się pisma kierowane do: Urzędu Gminy K. (vide: pismo z dnia 14 grudnia 2006 r.), do Urzędu Miasta K. (vide: pismo z dnia 9 stycznia 2007 r.), do Urzędu Wojewódzkiego (vide: pisma z dnia 26 stycznia 2007 r., 21 marca 2007 r. oraz z dnia 19 lipca 2007 r.), czy też do Starostwa Powiatowego w K. (vide: pismo z dnia 26 stycznia 2007 r.). W odpowiedzi Starostwo Powiatowe w K. poinformowało, iż nie posiada dokumentów prowadzonego w 1986 r. przez Naczelnika Miasta i Gminy postępowania administracyjnego w sprawie siedmiu domków letniskowych wybudowanych nad jeziorem D. K. oraz że nie prowadzono odrębnego postępowania w sprawie (vide: pismo z dnia 23 marca 2007 r.). Urząd Miasta K. wskazał zaś, że w aktach archiwum brak jest dokumentów dotyczących spraw prowadzonych dla gminy Kościerzyna dotyczących postępowań administracyjnych z zakresu budownictwa. Akta dotyczące postępowań administracyjnych z zakresu budownictwa terenu gminy przekazane zostały do Urzędu Gminy w K. (vide: pismo z dnia 11 kwietnia 2007 r.).
Również organ II instancji wystąpił do Urzędu Wojewódzkiego w G. – Wydział Infrastruktury o przesłanie akt archiwalnych dotyczących decyzji z dnia 16 grudnia 1986 r. nr [...] (vide: pismo z dnia 10 stycznia 2008 r., pismo z dnia 10 lipca 2008 r. oraz pismo z dnia 26 stycznia 2011 r.). W odpowiedzi [...]Urząd Wojewódzki w G. przekazał organowi akta archiwalne dotyczące sprawy, które zawierały: kopię decyzji Urzędu Wojewódzkiego w G. z dnia 16 grudnia 1986 r. nr [...]; kopię pisma Urzędu Wojewódzkiego w G. z dnia 25 listopada 1986 r. kierowanego do Komitetu Wojewódzkiego PZPR w G. i informującego o przekazaniu odwołania Państwa Z. od decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w K. z dnia 23 października 1986 r. nr [...] organowi I instancji celem rozpatrzenia; kopię pisma Urzędu Wojewódzkiego w G. z dnia 19 grudnia 1986 r. kierowanego do Komitetu Wojewódzkiego PZPR w G. informującego, iż decyzja organu I instancji zawiera szereg wad i uchybień naruszających przepisy prawa materialnego i proceduralnego (vide: pismo z dnia 5 sierpnia 2008 r.). Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wystąpił także do Wójta Gminy K. o przekazanie akt dotyczących przedmiotowej sprawy (vide: pismo z dnia 26 stycznia 2011 r.). W odpowiedzi Wójt poinformował, że w dokumentach archiwalnych brak jest danych odnośnie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej obiektu drewnianego parterowego na działce nr [...] położonej w miejscowości W., gmina K.
W ocenie Sądu, organy obu instancji poczyniły wszelkie starania celem wszechstronnego i wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie prowadzonego w 1986 r. postępowania dotyczącego samowolnej budowy obiektu na terenie działki nr [...] w W. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami wynikającymi z dyspozycji art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. W zgromadzony w sprawie materialne brak jest dowodów potwierdzających, iż sprawa dotycząca samowolnej budowy siedmiu domków letniskowych na gruntach B. W. w W. na terenie przyległym do jeziora D. K. (w tym również obiektu budowlanego znajdującego się na działce nr [...], stanowiącego obecnie własność skarżących) została ponownie rozpatrzona przez organ I instancji a tym bardziej, że została zakończona ostateczną decyzją. Skarżący zaś mimo, że twierdzą, iż "po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdzono, że nasz domek wraz z 6 innymi domkami nad jeziorem K. D. mogą pozostać aż do samoistnego rozpadu", nie byli jednak w stanie przedstawić jakichkolwiek dowodów potwierdzających ten fakt i jak sami stwierdzili "pisma w tej sprawie nie posiadają. Osoby posiadające to pismo zmarły a ich spadkobiercy nie przekazali go kolejnym właścicielom" (vide: pismo J. i K. Ć. z dnia 11 października 2007 r.).
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż sprawa dotycząca samowolnej budowy siedmiu domków letniskowych na gruntach B. W. w W. na terenie przyległym do jeziora D. K. nie została ponownie rozpatrzona.
Organ mógł zatem przeprowadzić postępowanie w sprawie samowolnej budowy obiektu budowlanego na terenie działki nr [...] w W. Postępowanie to w istocie nie stanowi kontynuacji postępowania wszczętego w 1986 r., bowiem jego przedmiot obejmuje jedynie część poprzedniego postępowania, niemniej okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi bowiem, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (tzw. res iudicata). Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje jedynie w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta istnieje jedynie, gdy w sprawie występują te same podmioty, gdy dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 6. wydanie, C.H. Beck, Warszawa 2004 r., str. 731). Przede wszystkim zaś z treści powołanego przepisu wynika, że nieważnością skutkuje jedynie wcześniejsze istnienie decyzji ostatecznej w rozpatrywanej sprawie. Jeżeli poprzednie postępowanie nie zostało zakończone decyzją ostateczną, a organ wszcznie i przeprowadzi postępowanie administracyjne i zakończy je ostateczną decyzją, brak będzie podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Wydana decyzja administracyjna będzie decyzją ważną, a w poprzednio wszczętym postępowaniu zaistnieją przesłanki do umorzenia postępowania w części, w jakiej sprawa została ostatecznie rozpoznana. Zaznaczyć dodatkowo należy, iż w istocie brak było podstaw do wszczęcia w sprawie poprzednio jednego postępowania administracyjnego w stosunku do szeregu różnych obiektów budowlanych wzniesionych przez różnych inwestorów. Skoro bowiem obowiązki stron wynikały z różnych stanów faktycznych dotyczących odrębnych obiektów, przypadek każdej samowoli budowlanej stanowił odrębną sprawę administracyjną ( art. 62 k.p.a. a contrario).
Biorąc pod uwagę, że postępowanie dotyczące samowolnej budowy siedmiu domków letniskowych na gruntach B. W. w W. na terenie przyległym do jeziora D. K., które zostało wszczęte w 1986 r., nie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji, nie można stwierdzić, że decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 24 lutego 2011 r. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, ani stwierdzić jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Z poczynionych przez organy ustaleń wynika, że parterowy drewniany obiekt budowlany, nietrwale zwiany z gruntem, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, wybudowany został na działce nr [...] położnej w W. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę w latach 80 – tych. Podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 14 grudnia 2006 r. J. i K. Ć. oświadczyli, że nie posiadają pozwolenia na budowę tego obiektu (vide: protokół z przeprowadzonej wizji nr [...]).
Organy prawidłowo przyjęły, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowić będą przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 228, ze zm.), gdyż zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) - do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Będący w niniejszej sprawie podstawą wydanego rozstrzygnięcia art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. stanowi, że obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.
Z brzmienia powołanego art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wynika, że przesłanką zobowiązującą właściwy organ administracji do nałożenia obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego jest wybudowanie go niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz znajdowanie się tego obiektu w miejscu, które zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczone pod zabudowę albo jest przeznaczone pod innego rodzaju zabudowę.
Pierwsza przesłanka, którą stanowi wybudowanie obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę badana jest według stanu prawnego z daty budowy, natomiast drugą przesłankę, dotyczącą zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, ustala się według stanu prawnego z daty wydania rozstrzygnięcia (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 109/08, niepubl., wyrok NSA z dnia 23 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1648/08 www.cbois.nsa.gov.pl).
Na gruncie przepisów obowiązujących w okresie budowy przedmiotowego obiektu budowlanego (lata 1980), zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek można było rozpocząć jedynie po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przepisu prawa nie zwalniały obiektów niepołączonych trwale z gruntem z tego wymogu. Na inwestorze ciążył zatem obowiązek uzyskania pozwolenie na budowę. Organy prawidłowo ustaliły, iż obiekt zlokalizowany na działce nr [...] w W. został posadowiony bez wymaganego prawem pozwolenia na jego budowę. Z akt postępowania wynika bowiem, pozwolenie takie nie zostało wydane. Skarżący nie dysponują takim pozwoleniem, nie było ono także przedkładane w poprzednio prowadzonym postępowaniu w latach 80-tych.
Zgodnie z obowiązującym w momencie rozstrzygania przez organy administracji publicznej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla obrębu geodezyjnego W. na terenie gminy K., zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy K. z dnia 18 grudnia 2007 r. Nr [...], działka nr [...] położona jest na terenie, przeznaczonym na tereny rolnicze oraz lasy z terenami wód powierzchniowych śródlądowych. Działka nr [...] w W. jest zatem położona na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, iż organ słusznie wydał nakaz rozbiórki obiektu zlokalizowanego na działce nr [...] w W., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Wskazać należy, iż zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, zobowiązany jest na swój koszt dokonać rozbiórki obiektu budowlanego, objętego nakazem rozbiórki. Powołany przepis, jako podmioty zobowiązane do dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego wymienia alternatywnie inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślono, że organy administracji publicznej nie mają dowolności w wyborze podmiotu zobowiązanego do wykonania nakazu rozbiórki. Nakaz taki w pierwszym rzędzie powinien być skierowany do inwestora, o ile posiada on tytuł prawny do nieruchomości. Nie ma natomiast możliwości nałożenia obowiązku rozbiórki na inwestora, który utracił tytuł prawny do obiektu (vide: wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 522/06, niepubl.). Zatem nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonania nakazu. W sprawie brak było podstaw do uznania, iż nakaz rozbiórki winien być nałożony na inny podmiot niż skarżący, będący właścicielami obiektu, bądź by inwestor będący poprzednikiem prawnym skarżących winien być uczestnikiem tego postępowania.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło