II OSK 2528/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 321/11 o odrzuceniu skargi D. P. na decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie uznania związku schorzeń ze służbą postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 321/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odrzucił skargę D. P. na decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie uznania związku schorzeń ze służbą. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Sąd wskazał również, że w związku z tym, iż orzeczenie ustalające związek schorzeń ze służbą oraz ustalające grupę inwalidzką i datę jego powstania wydane dla celów rentowych bądź odszkodowawczych nie ma autonomicznego bytu i nie zostało poddane kontroli sądu administracyjnego, niedopuszczalna jest również skarga na decyzję wydaną w tym zakresie przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w trybie nadzoru. Niedopuszczalność skargi dotyczy przy tym wszystkich decyzji wydawanych w powołanych sprawach, w tym podejmowanych w przedmiocie wznowienia postępowania oraz innych nadzwyczajnych trybach wzruszania decyzji, przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisach szczególnych. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł D. P. zaskarżając to postanowienie w całości i zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: 1. art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a., poprzez zastosowanie tego przepisu w postępowaniu z jego skargi, a w konsekwencji odrzucenie skargi i uznanie, że droga sądowoadministracyjna jest niedopuszczalna od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, podczas gdy skarżący wniósł skargę na decyzję Przewodniczącego Centralnej Komisji Lekarskiej, która to winna być rozpoznana na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., tak więc naruszenie to niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) poprzez niezastosowanie się sądu do tego przepisu i niedokonanie kontroli pod względem zgodności z prawem decyzji Przewodniczącego Centralnej Komisji Lekarskiej, zatem gdyby do naruszenia przepisu nie doszło skarga nie byłaby odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że w art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przyjęto domniemanie właściwości sądów powszechnych. Wyjątek od tej reguły zawarty jest w treści art. 184 Konstytucji RP, zgodnie z którym "Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej (...)" Rozwinięciem powyższego przepisu jest przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Zakres kontroli działalności administracji publicznej, wykonywanej przez sądy administracyjne wyznacza natomiast art. 3 § 2 p.p.s.a. Art. 58 § 1 p.p.s.a. określa przyczyny odrzucenia skargi. W pkt. 1 tego przepisu przyjęto, że odrzucenie następuje jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie z tego powodu ma miejsce w szczególności wówczas gdy dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu ( art. 5). W niniejszym postępowaniu istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy kontrola orzeczeń Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej wydanych na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75) podlega kognicji sądów administracyjnych. W związku z powyższym wskazać należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że orzeczenia komisji lekarskich działających w sprawach żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych dzielą się na dwie zasadnicze grupy. Pierwsza z nich obejmuje kwestie zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby. Komisje lekarskie, działające w sprawach funkcjonariuszy czy kandydatów do służb mundurowych (także kandydatów na żołnierzy), są organami administracji publicznej i swe rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazywanych orzeczeniami. Orzeczenia te łączą elementy wiedzy z elementami typowymi dla orzecznictwa administracyjnego. Ma być w nich bowiem rozpoznanie lekarskie (element wiedzy medycznej) oraz ustalenie kategorii do służby lub określenie związku chorób i ułomności ze służbą (element orzecznictwa). Trzecim obligatoryjnym ich składnikiem jest uzasadnienie, które ma wykazać zasadność rozpoznania lekarskiego oraz zaliczenia do kategorii zdolności do służby lub określenia związku chorób i ułomności ze służbą. Wskazuje to bezspornie na władztwo i jednostronność działania takich komisji lekarskich oraz potwierdza prawidłowość kwalifikowania omawianych działań do decyzji administracyjnych. Natomiast druga grupa orzeczeń to orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą i stopień inwalidztwa m.in. dla celów emerytalno-rentowych. Podstawą tych orzeczeń są odrębne przepisy, to jest przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 21b ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66, ze zm.). Takie orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do jego właściwości (por. wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2010 sygn. akt I OSK 93/10, z dnia 29 maja 2008r sygn. akt II OSK 667/08 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r sygn. III ZP 9/99 OSNAPiUS z 2000r, nr 5, poz.167, uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r sygn. akt OPS 8/97, postanowienie NSA z 6 listopada 2000r sygn. OSA 1/00 ONSA z 2001, nr 2, poz.47 oraz wyrok NSA z 22 lipca 2010 r. sygn. I OSK 220/10). Podkreślić przy tym należy, że skoro za niedopuszczalną uznaje się skargę od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), za niedopuszczalną uznać również należy skargę od orzeczeń Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej wydanych w tych sprawach, również w trybie nadzoru. Podkreślić bowiem należy, że przedmiotem czynności nadzorczych organu były orzeczenia w przedmiocie uznania związku schorzeń ze służbą co jasno wynika nie tylko z treści uzasadnienia decyzji ale także z podstawy prawnej tej decyzji. W tej sytuacji jako niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że skoro na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w zakresie dotyczącym ustalenia związku stwierdzonych u żołnierza schorzeń i inwalidztwa ze służbą skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to niedopuszczalna jest także skarga na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej wydane w tym zakresie. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.