I OSK 1463/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 186/11 odrzucającego skargę K. Z. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] Brygady Zmechanizowanej Legionów im. [...] w L. z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie wypłaty zawieszonej części uposażenia postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 186/11 odrzucił skargę K. Z. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] Brygady Zmechanizowanej Legionów im. [...] w L. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty zawieszonej części uposażenia . W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że powyższa decyzja została doręczona skarżącemu wraz z pouczeniem o przysługującym prawie wniesienia odwołania do Dowódcy 1 Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej w L. Działając niezgodnie z powyższym pouczeniem skarżący wniósł skargę, za pośrednictwem Jednostki Wojskowej nr [...], zaadresowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. WSA w Lublinie podkreślił, że w myśl art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego i z zastrzeżeniem ust. 2, skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaskarżona decyzja jest decyzją pierwszoinstancyjną, od której przysługuje stronie środek zaskarżenia w administracyjnym toku postępowania. Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Biorąc pod uwagę okoliczności przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że skarga K. Z. jest niedopuszczalna, bowiem została wniesiona od decyzji organu I instancji, czyli przed wyczerpaniem toku instancji w postępowaniu administracyjnym. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wywiódł K. Z., reprezentowany przez adwokata, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1/ naruszenie przepisów postępowania, którego uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wyrokowanie w oparciu o sfałszowaną przez Dowódcę Jednostki Wojskowej [...] decyzję administracyjną (decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]) oraz sfałszowaną przez wymieniony organ wojskowy skargę do WSA w Lublinie tj. naruszenie art. 174 pkt 2 P.p.s.a; 2/ nieważność postępowania z powodu pozbawienia K. Z. możności obrony swych praw poprzez powielenie przez WSA w Lublinie błędu Jednostki Wojskowej [...] polegającego na uznaniu, że skarżący został pouczony o przysługującym mu prawie do odwołania od decyzji nr [...], w przypadku gdy przedmiotowa decyzja takowego pouczenia nie zawierała, a skarga do WSA w Lublinie została przez Jednostkę Wojskową nr [...] sfałszowana, tj. naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że decyzja administracyjna z dnia [...] lutego 2011 r. nie zawierała pouczenia odnośnie trybu odwoławczego, a organ ją wydający nie zdradzał zainteresowania odnośnie poprawy dokumentu. Skarżący nie posiadając wiedzy prawniczej oraz nie wiedząc gdzie należy się odwołać wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarga ta w dwóch egzemplarzach została złożona przez niego osobiście w kancelarii jawnej jednostki wojskowej. Skarżący udał się do WSA w Lublinie celem zapoznania się z aktami sprawy i po analizie skargi, która została przesłana do WSA w Lublinie za pośrednictwem Jednostki Wojskowej [...] stwierdził, że pomiędzy stronami 4 i 7 nie ma załączonej przez niego kserokopii decyzji nr [...], a w jej miejscu znajduje się kserokopia decyzji sfałszowanej o zmienionej treści oraz dodanym pouczeniem. Fałszerstwa dokonane w tej sprawie miały na celu uniemożliwienie oficerowi dochodzenia słusznie należnego roszczenia finansowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie może zostać uwzględniona, gdyż podniesione w niej zarzuty okazały się bezzasadne, a ponadto zostały skonstruowane wadliwie. Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym znacznie sformalizowanym. Przejawia się to w dwóch płaszczyznach. Po pierwsze musi ona spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto jej nieodzownym elementem konstrukcyjnym jest wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 i art.174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływanej jako P.p.s.a.). Po drugie, zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie zostały wymienione w § 2 tego artykułu. Oznacza to, że zakres postępowania kasacyjnego wyznacza sam kasator. Dokładne określenie i uzasadnienie przez niego postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów ma zatem decydujące znaczenie dla możliwości badania danej sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd kasacyjny nie jest bowiem uprawniony do powtórnej kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie, tak jak może i powinien to czynić wojewódzki sąd administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny z własnej inicjatywy nie może podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych wad niż wskazane w skardze kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ograniczając się przy tym wyłącznie do wytyku złamania przez Sąd I instancji art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Tak postawiony zarzut jest całkowicie chybiony. Powołany przepis określa bowiem tylko jedną z dopuszczalnych podstaw skargi kasacyjnej. Oczywistym zatem jest, że art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie miał zastosowania przed WSA w Lublinie, a tym samym przepis ten nie mógł być naruszony zaskarżonym orzeczeniem. Dodać ponadto należy, że podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. może stanowić naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach tej podstawy skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt GSK 73/04). Wymaga przy tym podkreślenia i to, że konstruując zarzuty skargi kasacyjnej, obowiązkiem jej autora jest wskazanie konkretnych przepisów naruszonych zdaniem strony skarżącej przez Sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r. sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 96). Tymczasem skarżący kasacyjnie nie wskazał żadnego przepisu prawa procesowego, który jego zdaniem został naruszony. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się intencji strony skarżącej i formułować za nią zarzutów pod adresem zaskarżonego orzeczenia (por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2004 r. sygn. akt GSK 356/04). Najdalej idącym zarzutem zgłoszonym w skardze kasacyjnej jest zarzut nieważności postępowania, o jakim mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu nieważność postępowania zachodzi wówczas, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw. W doktrynie i orzecznictwie dominuje pogląd, że przez pozbawienie strony możności obrony swych praw należy rozumieć pozbawienie jej możności działania na skutek naruszenia przepisów prawa, wskutek czego strona była pozbawiona możliwości działania w postępowaniu. Wystąpienie tej przesłanki należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy. Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia tej normy. Wskazać również należy, że autor skargi kasacyjnej nie dostrzega, iż naruszenie normy art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. odnosi się do postępowania sądowoadministracyjnego. Tymczasem, jak wynika ze sposobu sformułowania tego zarzutu, kasator odniósł go do naruszenia prawa w postępowaniu przed organami administracyjnymi. W postępowaniu toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie wszelkie czynności procesowe były wykonywane prawidłowo. Postanowienie tegoż sądu z dnia 8 czerwca 2011 r. zostało doręczone skarżącemu wraz z pouczeniem o trybie i sposobie jego zaskarżenia, ponadto na każdym etapie postępowania skarżący miał możliwość wglądu do akt sprawy, co z resztą uczynił. Podnieść również należy, że art. 52 § 1 P.p.s.a. dopuszcza wniesienie skargi do sądu administracyjnego po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przepis ten określa związek, sekwencję między postępowaniami administracyjnymi, w których podejmowane są akty lub czynności, które mogą być zaskarżone do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a postępowaniem sądowoadministracyjnym. Wyraża zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanych aktów i czynności dostępne podmiotowi, który chce uruchomić postępowanie sądowoadministracyjne, w postępowaniu administracyjnym. Taka intencja ustawodawcy znajduje potwierdzenie w postanowieniach art. 52 § 2 P.p.s.a. w którym to zostało wyjaśnione, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że bezspornie decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] lutego 2011 r. została wydana przez organ działający w I instancji. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 ze zm.) od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zatem od decyzji organu I instancji skarżącemu przysługiwało odwołanie do organu wyższego stopnia i dopiero po właściwym wyczerpaniu toku instancji w postępowaniu administracyjnym mógł wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie słusznie stwierdził, że skarga wniesiona do tegoż sądu podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych, bez badania jej zarzutów merytorycznych. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.