I SA/Kr 7/11
WyrokWSA w Krakowie2011-06-09
Skład orzekający: WSA Urszula Zięba, WSA Grażyna Firek, WSA Stanisław Grzeszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może odmówić zwolnienia z zajęcia egzekucyjnego składnika majątkowego, który z mocy prawa jest wyłączony spod egzekucji, powołując się na brak zgody wierzyciela i stosując przepisy dotyczące zwolnienia z egzekucji (art. 13 u.p.e.a.) zamiast przepisów dotyczących wyłączenia z mocy prawa (art. 8 u.p.e.a.)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy egzekucyjne błędnie zastosowały art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), który dotyczy zwolnienia z egzekucji na wniosek strony i wymaga zgody wierzyciela, zamiast rozpoznać sprawę w oparciu o art. 8 u.p.e.a., który wyłącza pewne składniki majątkowe spod egzekucji z mocy prawa. Skoro dotacja budżetowa mogła podlegać wyłączeniu z mocy prawa, organy powinny były zbadać tę kwestię, a w przypadku jej potwierdzenia, umorzyć postępowanie egzekucyjne w tym zakresie, a nie odmawiać zwolnienia na podstawie art. 13 u.p.e.a.Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego zajął wierzytelność Z.S. z tytułu dotacji budżetowej na prowadzenie szkoły. Z.S. wniósł o zwolnienie tej dotacji z zajęcia egzekucyjnego, powołując się na art. 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Organ egzekucyjny odmówił zwolnienia, uznając, że dotacja pochodzi z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, a nie z budżetu państwa (co wyłączałoby ją spod egzekucji na podstawie art. 8 u.p.e.a.), a także z powodu braku zgody wierzycieli na zwolnienie (co jest wymogiem z art. 13 u.p.e.a.). Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że kwestia dopuszczalności zajęcia nie może być badana w ramach wniosku o zwolnienie z egzekucji na podstawie art. 13 u.p.e.a.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 7/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 czerwca 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr), Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011r., sprawy ze skargi Z.S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 4 listopada 2010r. nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji, I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100, 00 zł (sto złotych).
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec Z.S. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych, których wierzycielem jest Naczelnik Urzędu Skarbowego i Naczelnik Urzędu Skarbowego a ponadto z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, których wierzycielem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie.
W dniu 19 stycznia 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając jako organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność przysługującą Z.S. z tytułu dotacji budżetowej na prowadzenie szkoły, u dłużnika zajętej wierzytelności tj. w Wydziale Edukacji Urzędu Miasta.
Zobowiązany zaskarżył tą czynność skargą, jednakże z uwagi na fakt, iż była ona spóźniona, postępowanie w tym zakresie umorzono jako bezprzedmiotowe.
W dniu 18 czerwca 2010r. Z.S. skierował do organu egzekucyjnego pismo uzupełnione w dniach 28 czerwca i 6 lipca 2010r., w którym zażądał zwolnienia z zajęcia egzekucyjnego dotacji budżetowej na szkołę i zwrotu wcześniej pobranych kwot pochodzących ze środków dotacji. Do pisma dołączył informację z Wydziału Edukacji Urzędu Miasta, wyjaśniającą charakter dotacji, jako otrzymywanej z budżetu państwa a jedynie przekazywanej przez jednostki samorządu terytorialnego.
Na wniosku z dnia 18 czerwca 2010r. Z.S. w dniu 28 czerwca 2010r. uczynił odręczną adnotację wyrażającą prośbę o "wstrzymanie rozstrzygnięcia w trybie art. 13 ue do czasu przedstawienia zgody drugiego wierzyciela ZUS". Zgoda nie została przedłożona natomiast w dniu 6 lipca 2010r. zobowiązany złożył pismo z kolejnym uzupełnieniem wniosku, w którym sprecyzował, że prosi o rozpatrzenie prośby o zwolnienie z zajęcia egzekucyjnego dotacji budżetowej w trybie art. 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ostatnie słowa pisma dodatkowo podkreślił.
Postanowieniem z dnia 13 września 2010r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego– działając na podstawie art. 8 i 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – odmówił wnioskodawcy zwolnienia spod egzekucji "składnika majątkowego stanowiącego wierzytelność z tytułu dotacji z budżetu powiatu" oraz odmówił zwrotu pobranych w wyniku zajęcia kwot.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle art. 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity - Dz. U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a.") nie podlegają egzekucji administracyjnej środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji. Zgodnie z przepisem art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity - Dz. U. z 2004r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) niepubliczne przedszkola, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 3 września 2003r., sygn. akt III SA 3025/02, użyty w przepisie art. 8 pkt 15 u.p.e.a. termin środki pochodzące z dotacji przyznawane z budżetu państwa należy interpretować ściśle. Za zwolnione można uznać tylko te środki, które przyznane zostały w sposób sformalizowany jako dotacje z budżetu państwa. Tymczasem – jak ocenił organ egzekucyjny – wnioskodawca otrzymuje dotacje z Wydziału Edukacji Urzędu Miasta, tj. z budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
W drugiej części uzasadnienia organ zaznaczył, iż w związku z niedołączeniem przez wnioskodawcę wymaganej, zgodnie z art. 13 u.p.e.a. zgody wierzycieli na zwolnienie składnika majątkowego spod egzekucji, kserokopię wniosku przekazano do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, do Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz do Naczelnika Urzędu Skarbowego celem wypowiedzenia się wierzycieli w tej sprawie.
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2010r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji administracyjnej składnika majątkowego, w związku z tym, że wnioskodawca nie podjął działań zmierzających do spłacenia zaległości z tytułu składek, jak również nie korzysta z ulg. Nie wskazał przy tym innego składnika majątkowego, z którego efektywnie można prowadzić postępowanie egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego również nie wyraził zgody na zwolnienie z egzekucji jakiegokolwiek składnika majątku podlegającego egzekucji. Do wniosku negatywnie odniósł się wreszcie sam Naczelnik Urzędu Skarbowego jako wierzyciel.
Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji postanowił jak w sentencji postanowienia.
W zażaleniu na to postanowienie Z.S. zarzucił organowi naruszenie art. 8 u.p.e.a., jako "jedynego tylko artykułu" ustawy, który należało rozpatrywać w tej sprawie. Zwrócił uwagę, iż prowadząc działalność oświatową od roku 1994 nie doszło w jego przypadku do zajęcia środków pochodzących z budżetu państwa, a przekazanych za pośrednictwem jednostki samorządu terytorialnego. Organ powołał się na niewłaściwy przepis ustawy o systemie oświaty, gdyż prawnie doniosła dla sprawy jest regulacja art. 90 ust. 2a tej ustawy. Podkreślił, że niezależnie od wysokości subwencji oświatowej dotacje dla placówek niepublicznych muszą być przekazywane zgodnie z ustawą o systemie oświaty, przez jednostki samorządu, co nie oznacza, że środki te pochodzą z budżetu państwa.
Zdaniem żalącego się przywołane przez organ orzeczenie w ogóle nie ma żadnego związku ze sprawą. Zwrócił również uwagę, iż przedmiotowa dotacja podlega ścisłemu rozliczeniu, a działania organu uniemożliwiają mu dochowanie tych wymogów i mogą doprowadzić do zaniechania prowadzenia tej działalności. W jego ocenie stosując tego typu formę egzekucji nie tylko naruszono przepisy prawa, ale także zasadę celowości egzekucji, która stanowi iż celem egzekucji nie jest wyrządzenie zobowiązanemu dolegliwości. Dolegliwość sama w sobie nie może także stanowić celu egzekucji administracyjnej.
Postanowieniem z dnia 4 listopada 2010r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu w pierwszej kolejności zwrócono uwagę, iż regulacja art. 13 u.p.e.a. ma charakter ulgi. O jej udzieleniu decyduje wniosek zobowiązanego, zgoda wierzyciela oraz uznanie administracyjne organu egzekucyjnego. W tych okolicznościach, brak zgody wierzycieli skutkuje automatycznie odmową zwolnienia z egzekucji. Rozpatrując zażalenie na takie postanowienie, nie można badać kwestii dopuszczalności zajęcia wierzytelności z tytułu dotacji. Kwestię tę zobowiązany mógł podnosić w ramach zarzutu niedopuszczalności środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.) lub skargi na czynność egzekucyjną. Natomiast rozważania organu egzekucyjnego zawarte w postanowieniu na temat dopuszczalności zajęcia i oceny możliwości zastosowania art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. mają charakter poboczny i nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 13 tej ustawy.
Podzielając stanowisko organu pierwszej instancji co do odmowy zwolnienia spod egzekucji składnika majątkowego stanowiącego wierzytelności z tytułu dotacji, organ odwoławczy zauważył, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w oparciu o każdorazowo przedkładaną przez zobowiązanego listę płac pracowników, zwalnia kwoty przekazywane tytułem dotacji przez Wydział Edukacji Urzędu Miasta oraz przelewa na rachunek bankowy w celu udostępnienia Zobowiązanemu.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Z.S. zażądał uchylenia opisanego wyżej rozstrzygnięcia organu odwoławczego podkreślając, iż bezpodstawnie pominięto tamże treść przepisu art. 8 pkt 15 u.p.e.a., w oparciu o który sformułował swój wniosek. Naczelnik Urzędu Skarbowego, jak również organ II instancji świadomie pomijali ten artykuł, przytaczając bezpodstawnie przepis art. 13 u.p.e.a., który nie był przedmiotem jego pism i skarg. Ponadto, nie wzięto pod uwagę argumentów zawartych w piśmie uzupełniającym z dnia 27 października 2010r, w którym skarżący przywołał interpretacje Ministerstwa Finansów dotyczące pojęć dotacji i subwencji oraz sposobu ich dystrybuowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi, podkreślając ponownie, że rozważania na temat dopuszczalności zajęcia nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 13 u.p.e.a.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W zakresie swej kognicji Sąd, z uwagi na art. 134 p.p.s.a., nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to są związane z materią zaskarżonych decyzji. Nie może natomiast dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżonym rozstrzygnięciem i zastępować organu w subsumpcji stanu faktycznego do określonej normy prawnej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit a - c i 2 p.p.s.a. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.
W rozpoznawanej sprawie stwierdzono, że przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a.
W konsekwencji, skarga okazała się zasadna w zakresie w jakim zarzucała bezpodstawne oparcie się w swym orzeczeniu przez organ odwoławczy na treści art. 13 zamiast na treści art. 8 § 1 pkt 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst. jednol. Dz. U. 2005r. nr 229 poz. 1954 zwanej dalej u.p.e.a./ i przez to nierozpoznanie meritum sprawy.
Złożony pierwotnie przez Z.S. wniosek o wyłączenie spod egzekucji dotacji mógł sugerować jego sformułowanie w oparciu o treść art. 13 u.p.e.a. /z tym była związana adnotacja strony o dołączeniu zgody wierzyciela wymaganej do rozpoznania wniosku z tego artykułu/, jednakże już treść pisma dołączonego do wniosku sugerowała kwestionowanie dopuszczalności prowadzenia egzekucji z dotacji. Tu byłoby konieczne wezwanie o sprecyzowanie wniosku, gdyby nie to, że pismem z dnia 6 lipca 2010r. zobowiązany jednoznacznie zaznaczył, że podstawą wniosku jest art. 8 u.p.e.a. W tym stanowisku był konsekwentny zarówno w zażaleniu /na co organ odwoławczy właściwie nie zareagował mimo, że pisał, iż "tylko ten" przepis miał zastosowanie/, jak też w treści skargi.
Organ I instancji odmówił zwolnienia spod egzekucji składnika majątkowego /jak sam zaznaczył/ na podstawie art. 8 i 13 ustawy. Ocenił przesłanki z art. 8 konkludując, że zobowiązany otrzymuje dotację z jednostki samorządu terytorialnego a wyłączone spod egzekucji są tylko dotacje z budżetu państwa. A następnie stwierdził, że przesłanki z art. 13 nie zaistniały gdyż nie było zgody wierzycieli na zwolnienie dotacji spod egzekucji.
Organ II instancji wywiódł z kolei, że przesłanki z art. 13 nie zostały spełnione a te z art. 8 są poboczne dla sprawy gdyż dopuszczalność zajęcia nie może być badana inaczej niż przy rozpatrywaniu zarzutów czy skargi na czynności egzekucyjne i w obecnej sytuacji nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie.
Stwierdzając te wszystkie okoliczności nie można się oprzeć wrażeniu, że wniosek Z. S. nie został prawidłowo rozpoznany. Ta wadliwość jest szczególnie rażąca, jeżeli spojrzy się na postanowienie organu odwoławczego, w którym nie dosyć, że zmieniono podstawę rozstrzygnięcia tylko na przepis art. 13 ustawy /w I instancji także art. 8/ to jeszcze nie rozpoznano zarzutów zażalenia a utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie.
Tymczasem – w świetle ostatecznej treści wniosku i argumentów go uzasadniających – przepis art. 13 w ogóle nie powinien mieć zastosowania w sprawie.
Organy nie zwróciły uwagi, iż równie niedopuszczalne było kumulatywne rozpatrywanie argumentów przemawiających za zastosowaniem jednego lub drugiego przepisu.
Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidują bowiem dwie zupełnie odmienne instytucje, mianowicie wyłączenie z mocy prawa spod egzekucji składników majątkowych wymienionych w art. 8 § 1 u.p.e.a. oraz zwolnienie przez organ egzekucyjny spod egzekucji określonych składników majątkowych na wniosek zobowiązanego, uzasadniony jego ważnym interesem w oparciu o treść art. 13 § 1 u.p.e.a. Instytucje te należy traktować rozłącznie gdyż nie można rozpatrywać zwolnienia w stosunku do składników majątkowych, które z mocy prawa są wyłączone spod egzekucji, czyli po prostu jej nie podlegają.
Kwestia ta jest dosyć jednolicie interpretowana zarówno w komentarzach do u.p.e.a. jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo przytoczyć można tezę z komentarza Dariusza Jankowiaka /Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oficyna Wydawnicza Unimex 2008r./, według której "wniosek o wyłączenie składników majątkowych spod egzekucji nie może dotyczyć składników majątkowych wymienionych w art. 8-10 u.p.e.a.". Podobnie w komentarzu Piotra Pietrasza i innych /Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. LEX 2010/ gdzie stwierdza się, że "instytucja zwolnienia z egzekucji z art. 13 u.p.e.a. nie jest instytucją prawną mającą służyć rozstrzyganiu o tym czy dany składnik majątku zobowiązanego podlega egzekucji czy też jest spod niej wyłączony z mocy prawa. Zwolnić z egzekucji można bowiem tylko to co jej podlega."
Identyczne wywody prawne zaprezentowane zostały także w wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 4373/06. Przytoczone poglądy w pełni podziela sąd w składzie orzekającym w sprawie.
Na bazie powyższych spostrzeżeń zauważyć należy, iż zgodnie z uregulowaniem ustawowym, składniki majątkowe wymienione w art. 8 § 1 u.p.e.a. są wyłączone spod egzekucji z mocy samego prawa a zatem ustawa nie przewiduje wydawania w tym przedmiocie rozstrzygnięć przez organ egzekucyjny. Skierowaniu egzekucji administracyjnej do rzeczy lub prawa majątkowego, które nie powinny być nią objęte zobowiązany może się przeciwstawić zarzutem lub skargą na zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Na tę możliwość wskazywał pośrednio organ odwoławczy. Przyjął jednak wadliwie, że fakt nie złożenia zarzutów przez zobowiązanego oraz złożenia skargi na czynności egzekucyjne po terminie, wyeliminował możliwość badania dopuszczalności prowadzenia egzekucji z danego środka egzekucyjnego.
Organ odwoławczy zapomniał jednak o treści art. 59 u.p.e.a, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się m. in.: jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne /§ 1 pkt. 7/ Z treści przepisu jednoznacznie wynika, że w wypadku stwierdzenia zaistnienia którejkolwiek z tych okoliczności umorzenie postępowania jest obligatoryjne i nie zależy od uznania organu w tej mierze. Postanowienie o umorzeniu postępowania organ egzekucyjny wydaje z urzędu albo na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela. Umorzenie postępowania może nastąpić w każdym jego stadium, zarówno przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, jak i po jej zakończeniu. Przepis art. 59 u.p.e.a. nie ustanawia bowiem terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żądanie takie zobowiązany może więc wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Pogląd ten jest zgodnie prezentowany zarówno w piśmiennictwie /zob. T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2003, s. 12, D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Wrocław 2005, s. 415/, jak i w orzecznictwie sądowym /zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29.05. 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 194/07 oraz z dnia 28.09.2009r. sygn. akt III SA/Wa 545/09/.
Nie można więc podzielić w pełni tezy, iż niewniesienie zarzutów i niezłożenie w terminie skargi na czynności uniemożliwiają późniejsze badanie kwestii, które mogą być ich przedmiotem. Owszem zarzuty czy skarga są środkami zaskarżenia, które służą w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub dokonywania danej czynności, jednakże kwestią, którą organ odwoławczy jak się wydaje przeoczył, jest fakt, iż instytucje zarzutów, skargi i umorzenia postępowania są od siebie instytucjami niezależnymi i nie można uzależniać - w sposób przedstawiony przez organy – badania przesłanek umorzenia postępowania od wcześniejszego składania zarzutów czy skarg. Przyjęcie odmiennego poglądu, prowadziłoby do konkluzji, iż art. 59 u.p.e.a. jest przepisem martwym, zbędnym w ustawie, skoro przewiduje prawie identyczne przesłanki umorzenia postępowania jak przesłanki dające podstawę do złożenia zarzutów, określone w art. 33 u.p.e.a.
Reasumując, organ egzekucyjny czy organ odwoławczy nie mają postaw prawnych do pozytywnego orzeczenia o wyłączeniu danego składnika majątkowego spod egzekucji w oparciu o treść art. 8 u.p.e.a. a jedynie badając dopuszczalność stosowania danego środka egzekucyjnego, w przypadku stwierdzenia przesłanek wyłączenia danego składnika majątkowego spod egzekucji z mocy samego prawa, winny - z urzędu czy na wniosek strony – orzec o umorzeniu postępowania w zakresie egzekucji skierowanej do składników majątkowych wyłączonych spod egzekucji z mocy samego prawa. W przeciwnym wypadku – gdy przesłanki wyłączenia z mocy samego prawa nie istnieją - organ egzekucyjny odmawia umorzenia postępowania, o ile zobowiązany wniosek taki sformułuje bądź też w przypadku gdy zobowiązany /tak jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie/ ogranicza się tylko do wniosku o wyłączenie składnika majątkowego spod egzekucji na podstawie art. 8 u.p.e.a., umorzy postępowanie w sprawie tego wniosku, jako bezprzedmiotowe.
Tak też winien postąpić organ egzekucyjny w rozpoznawanej sprawie a organ odwoławczy rozpoznający zażalenie winien skontrolować prawidłowość rozstrzygnięcia. W zaskarżonym postanowieniu kontroli tej zabrakło, tak samo jak i wytyczenia organowi egzekucyjnemu prawidłowej proceduralnie drogi postępowania.
W rozpoznawanej sprawie doszło więc do naruszenia przepisów postępowania, a to art.6 i art. 7 Kpa na skutek niezałatwienia sprawy co do istoty zgodnie z przepisami prawa oraz zaniechania orzeczenia w sprawie merytorycznej zasadności wniosku zobowiązanego w przedmiocie wyłączenia składnika majątkowego spod egzekucji w oparciu o przesłanki wskazane we wniosku z dnia 6 lipca 2010r. a zamiast tego orzeczenia co do wniosku, którego zobowiązany w istocie nie składał i bezpodstawnego zastosowania art. 13 u.p.e.a. Takie postępowanie niewątpliwie naruszyło też określoną w art. 8 Kpa zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Odnosząc te uchybienia szczególnie do organu odwoławczego podkreślić należy, iż utrzymując w mocy wadliwe prawnie postanowienie, organ ten naruszył dodatkowo przepis art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126 Kpa.
Przepisy Kpa znalazły zastosowanie w sprawie na podstawie art. 18 u.p.e.a. stanowiącego, iż o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponownie rozpoznając zatem niniejszą sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie do uwzględnienia wyżej wyrażonego stanowiska Sądu i dokonania oceny - w sposób nienaruszający zasad postępowania administracyjnego – ostatecznie sprecyzowanego wniosku strony. Realizując te obowiązki organ ten rozstrzygnie sprawę – według własnej oceny – w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 2 lub też art. 138 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 126 Kpa.
Stwierdzając, że zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z przepisem art. 200 w związku z art. 205 § 1 cytowanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło