II OSK 1797/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Małgorzata Dałkowska - Szary del. WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 352/11 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego [...] w R. przeciwko Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu w przedmiocie wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2010r. sygn. akt IV SAB/Po 59/10 oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy o sygn. akt IV SA/Po 352/11 oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w R. przeciwko Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu, w przedmiocie wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2010, sygn. IV SAB/Po 59/10. Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Pismem z dnia 8 marca 2011 r. Stowarzyszenie złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu w związku z bezczynnością tego organu po wyroku WSA w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Po 59/10, z uwagi na naruszenie art. 35 § 1 k.p.a. w związku z art. 154 § 1 i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, że WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r. zobowiązał SKO w Poznaniu do załatwienia sprawy z wniosku Stowarzyszenia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędz z dnia [...] czerwca 2007 r. o ustaleniu warunków zabudowy, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku. Skarżący podniósł, że Przewodniczący Wydziału Informacji Sądowej WSA w Poznaniu pismem z dnia 28 lutego 2011 r. poinformował Stowarzyszenie, że wyrok uprawomocnił się w dniu 22 stycznia 2011 r. Oznacza to, w ocenie Stowarzyszenia, że SKO w Poznaniu powinno załatwić sprawę (wykonać wyrok) do dnia 22 lutego 2011 r. Tymczasem organ ten, pomimo pisemnego wezwania z dnia 25 lutego 2011 r. do wykonania orzeczenia, nie wykonał wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność Na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. - w razie bezczynności organu po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu organu do wykonania wyroku, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji, określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd, liczy się od dnia doręczenia akt organowi (art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wyrok z dnia 16 grudnia 2010 r. uprawomocnił się w dniu 22 stycznia 2011 r. Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. wpłynęły do SKO w Poznaniu w dniu 16 lutego 2011 r. Pismem z dnia 25 lutego 2011 r. pełnomocnik Stowarzyszenia wezwał SKO do załatwienia sprawy, tj. do wydania orzeczenia w wyniku prawomocnego wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. Wezwanie z dnia 25 lutego 2011 r. wpłynęło do SKO w Poznaniu w dniu 28 lutego 2011 r. W rozpoznawanej sprawie Kolegium nie pozostawało w bezczynności, bowiem upłynęły 3 dni między wpłynięciem akt administracyjnych do organu, a wydaniem w dniu 21 lutego 2011 r. decyzji przez SKO odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, w wykonaniu wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. W sprawie nie doszło zatem do bezczynności organu ani zwłoki w wykonaniu wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. Brak było zatem podstaw do wymierzenia grzywny, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., skoro może być ona nałożona jedynie w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Stowarzyszenie [...], zarzucając naruszenie: 1) art. 174 pkt 1 w związku z art. 9 k.p.a., tj. naruszenie prawa materialnego (przepis k.p.a. w tym wypadku należy potraktować jak przepis prawa materialnego polegający na jego niezastosowaniu; 2) art. 174 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania polegające na nieprzedstawieniu w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy zgodnie ze stanem faktycznym; 3) art. 174 pkt 2 w związku z art. 154 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania polegające na niewymierzeniu grzywny i na niezasądzeniu kosztów postępowania; WSA w Poznaniu powinien wydać orzeczenie nie w oparciu o art. 151 p.p.s.a., tylko w oparciu o przepis art. 154 § 1, tj. wymierzyć grzywnę, choćby symboliczną oraz zasądzić zwrot kosztów (art. 201 p.p.s.a.). Uzasadniając pierwszy z powołanych wyżej zarzutów, skarżące Stowarzyszenie wskazało, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Tymczasem SKO w Poznaniu w żaden sposób nie poinformowało skarżącego Stowarzyszenia o tym, kiedy akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku wpłynęły do organu. Stowarzyszenie dowiedziało się dopiero w dniu 30 czerwca 2011 r., tj. po doręczeniu wyroku w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 352/11. Niewłaściwe postępowanie organu polegało na niedoręczeniu skarżącemu Stowarzyszeniu jakiejkolwiek informacji lub jakiegokolwiek wyjaśnienia, z którego wynikałoby, że istnieją okoliczności uniemożliwiające wykonanie wyroku. Nawet po wezwaniu do wykonania orzeczenia także nie doczekało się jakichkolwiek wyjaśnień. W rezultacie skarżące Stowarzyszenie przed wniesieniem skargi nic nie wiedziało o ewentualnych "komplikacjach" związanych z wykonaniem wyroku. Miało podstawy by przypuszczać, że mimo upływu terminu wyznaczonego przez Sąd, SKO w Poznaniu nie wydało aktu rozstrzygającego żądanie strony z dnia 2 lutego 2010 r. stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędz o warunkach zabudowy z dnia 18 czerwca 2007 r. Uprawnione było więc jego przeświadczenie o pozostawaniu organu w bezczynności. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., skarżące Stowarzyszenie podniosło, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten, normując treść uzasadnienia wyroku, stanowi na gruncie p.p.s.a. odzwierciedlenie wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady budowania zaufania do organów państwa. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera, w ocenie Stowarzyszenia: 1) informacji o wydaniu i doręczeniu zawiadomienia z dnia 7 lutego 2011 r. o zebraniu materiału dowodowego i o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz materiałów w terminie 5 dni od dnia doręczenia pisma, tj. do 20 lutego 2011 r.; 2) wyjaśnienia, dlaczego organ zwlekał z wysłaniem (nadaniem) decyzji aż 21 dni (orzeczenie rzekomo wydano w dniu 21 lutego 2011 r., a nadano je w dniu 14 marca 2011 r.); 3) informacji o dacie nadania decyzji na poczcie (dopiero w dniu 14 marca 2011 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna Stowarzyszenia [...] nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, bowiem Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę. Stan bezczynności w sytuacji określonej w art. 154 § 1 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ w powtórnym postępowaniu, prowadzonym na skutek wydanego uprzednio wyroku w sprawie sądowoadministracyjnej, pomimo upływu stosownych terminów nie załatwia sprawy przez wydanie nowego rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis powyższy wskazuje jednoznacznie, że stan w postaci niewykonania wyroku lub niezałatwienia sprawy po wyroku kasacyjnym bądź stwierdzającym nieważność aktu lub czynności musi istnieć w chwili złożenia skargi do sądu administracyjnego. Zatem sąd, oceniając zasadność skargi na niewykonanie wyroku, bierze pod uwagę stan istniejący w czasie jej wnoszenia. Oznacza to, że ustawodawca, mówiąc o niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie, wskazuje na określoną okoliczność faktyczną uzasadniającą żądanie ukarania organu grzywną (por. wyr. NSA z 24 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 384/05, Legalis). Natomiast ewentualne załatwienie sprawy przez organ już po wniesieniu skargi, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., nie jest istotne z punktu widzenia dalszego prowadzenia sprawy sądowoadministracyjnej w granicach złożonej skargi na podstawie komentowanego przepisu i nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpatrywanej sprawie wyrok z dnia 16 grudnia 2010 r. uprawomocnił się w dniu 22 stycznia 2011 r. Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. wpłynęły do SKO w Poznaniu w dniu 16 lutego 2011 r. Pismem z dnia 25 lutego 2011 r. pełnomocnik Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym wezwał SKO w Poznaniu do załatwienia sprawy, tj. do wydania orzeczenia w wyniku prawomocnego wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. Wezwanie z dnia 25 lutego 2011 r. nadano w placówce pocztowej polskiego operatora publicznego w dniu 26 lutego 2011 r., a do SKO w Poznaniu wpłynęło ono w dniu 28 lutego 2011 r. Wezwanie z dnia 25 lutego 2011 r. do wykonania wyroku Stowarzyszenie nadało po upływie 3 dni od daty wydania w przedmiotowej sprawie decyzji z dnia 21 lutego 2011 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Stowarzyszenie złożyło natomiast w dniu 8 marca 2011 r., a zatem również po wydaniu tej decyzji i tym samym po wykonaniu wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. Ponadto termin do załatwienia przedmiotowej sprawy wyznaczony przez Sąd, liczony się od dnia doręczenia akt organowi, zgodnie z art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a., został zachowany. Bez znaczenia jest przy tym podnoszony przez stronę skarżącą fakt, że SKO w Poznaniu nie poinformowało Stowarzyszenia o tym, kiedy akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku wpłynęły do organu. W świetle powyższych okoliczności Sąd pierwszej instancji nie mógł na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. wymierzyć SKO w Poznaniu grzywnę oraz zasądzić zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżony wyrok odpowiada zatem prawu, a przedstawiona w uzasadnieniu argumentacja odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.