II SA/Gl 37/11

WyrokWSA w Gliwicach2011-06-09

Skład orzekający: Łucja Franiczek, Elżbieta Kaznowska, Włodzimierz Kubik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ustanowienie służebności drogowej na rzecz każdoczesnego właściciela działki władnącej, w tym najemcy tej działki, jest wystarczające do wykazania dostępu do drogi publicznej dla inwestycji budowlanej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały akt notarialny ustanawiający służebność drogową. Służebność ta, ustanowiona na rzecz każdoczesnego właściciela działki władnącej, przysługuje nie tylko samemu właścicielowi, ale także innym podmiotom wywodzącym swoje prawa od właściciela, takim jak najemca. W związku z tym, inwestor wykazał wystarczający dostęp do drogi publicznej, a brak spełnienia tego wymogu nie mógł stanowić podstawy do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Spółki "A" na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej. Organy odmówiły pozwolenia, wskazując na braki w projekcie, niezgodność z planem miejscowym, brak oceny oddziaływania na środowisko oraz brak udokumentowanego dostępu do drogi publicznej. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów procedury administracyjnej i prawa budowlanego, argumentując, że posiadała dostęp do drogi publicznej poprzez ustanowioną służebność drogową.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant referent - stażysta Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 6 [...] r., nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 757 (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta [...] po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej na parceli nr [...] w G. przy ul. [...]. Zdaniem organu I instancji, projekt budowlany zawiera bowiem braki, których inwestor nie uzupełnił, pomimo wezwania. Mianowicie, wyniki weryfikacji dla anten z [...] r. nie zostały podpisane przez uprawnionych projektantów, lecz przez specjalistę ds. planowania sieci K.B. nie będącego uczestnikiem procesu inwestycyjnego zgodnie z art. 17 ustawy – Prawo budowlane. Stąd też w ocenie organu administracji, nie było możliwości weryfikacji twierdzeń inwestora, że przedmiotowa inwestycja nie zalicza się do przedsięwzięć, dla których jest lub może być wymagane sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko. Nadto, organ I instancji dopatrzył się sprzeczności projektowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy G. z uwagi na lokalizację na terenie o symbolu [...]. Wreszcie, zdaniem organu, inwestor nie zapewnił prawnego dostępu do działki nr [...]. Stąd też nieusunięcie nieprawidłowości projektu budowlanego obligowało organ do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę. W odwołaniu od decyzji Spółka [...] zarzuciła naruszenie reguł procedury administracyjnej, podnosząc że organ I instancji nie wyjaśnił, na czym polega niezgodność projektowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i błędnie pominął dokument prywatny w postaci wyników weryfikacji dla anten, nie czyniąc przy tym własnej oceny, czy inwestycja wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W kwestii zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, odwołująca się Spółka powołała się na poglądy wyrażone w wyrokach NSA z dnia 14 listopada 2005 r. sygn. akt II OSK 251/05 i z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1407/06 oraz przepis art. 46 ust. 2 zd. 2 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. Nr 186, poz. 675) i wreszcie treść § 6 ust. 3 m.p.z.p. Gdy zaś idzie o dostęp do drogi publicznej, odwołująca się wskazała na ustanowienie służebności drogi koniecznej przez działkę nr [...] w drodze umowy notarialnej z [...] r. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...], orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Aczkolwiek organ odwoławczy podzielił stanowisko odwołującej się Spółki, że planowana inwestycja jako zajmująca powierzchnię ok. [...] m2, jest zgodna z ustaleniami planu miejscowego, bowiem plan ten dla terenu [...] dopuszcza wprost lokalizację infrastruktury technicznej bez konieczności wydzielenia odrębnej działki, a także uznał, że Starosta [...] i nie zbadał, czy inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, przy czym opracowanie, pt. "Wyniki weryfikacji dla anten", zostało wbrew poglądowi organu I instancji podpisane przez projektanta oraz sprawdzającego (specjalność telekomunikacyjna) i zawiera informacje pozwalające określić obszar ponadnormatywnego oddziaływania przedmiotowej inwestycji, to jednak odwołania nie uwzględniono z braku udokumentowania przez inwestora prawa dostępu do działki nr [...]. Zdaniem organu odwoławczego, w świetle treści aktu notarialnego Rep. [...] r., inwestor nie jest bowiem uprawniony do korzystania ze służebności drogowej, gdyż nie wykazał się prawem własności działki nr [...], a właściciel działki nr [...], nie wyraził zgody na przejazd tą działką. Stąd też nie został spełniony wymóg z § 14 ust. 1 rozp. MI z dnia 14 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), co w ocenie organu II instancji musiało skutkować wydaniem decyzji odmownej. W skardze do sądu administracyjnego [...] Sp. z o.o. domagała się uchylenia decyzji organów obydwu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zarzucając naruszenie art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego. Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania skarżąca podniosła, że dostęp z działki nr [...] do drogi publicznej (ul. [...]), potwierdza księga wieczysta [...]. Służebność drogi koniecznej przez działkę nr [...] zapewnia zaś komunikację z drogą publiczną nie tylko każdoczesnemu właścicielowi działki nr [...] lecz innym osobom uprawnionym do wykonywania służebności, m. in. najemcy co potwierdza § 5 ust. 2 umowy najmu zawartej z K.D.. Dla poparcia stanowiska co do kręgu osób uprawnionych do wykonywania służebności skarżąca powołała się na pogląd wyrażony w Systemie Prawa Prywatnego, J. Szachułowicz, K. Pietrzykowski , E. Gniewek (t. 4 str. 462-463). Stąd też brak było przesłanek do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując pogląd, że inwestor nie wykazał dostępu do drogi publicznej, bowiem w świetle aktu notarialnego Rep. [...] r. uprawnionym do korzystania ze służebności drogowej jest wyłącznie właściciel działki nr [...], którym nie jest inwestor. W toku rozprawy sądowej dopuszczono do udziału w postępowaniu Ogólnopolskie Stowarzyszenie Przeciwdziałania Elektroskażeniom "Prawo do życia" z siedzibą w Rzeszowie, którego Prezes podniósł, że inwestor mimo wezwania nie przedłożył wymaganej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, co winno skutkować wydaniem decyzji odmownej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Chybiony jest bowiem pogląd organów obydwu instancji, że działka nr [...] w G. przy ul. R., na której przewidziano do realizacji sporną budowę stacji bazowej telefonii komórkowej, nie ma dostępu do drogi publicznej (ul. [...]) z uwagi na fakt, że inwestor nie jest uprawniony do korzystania z działki drogowej nr [...]. W toku postępowania administracyjnego w oparciu o przedłożony odpis z aktu notarialnego z dnia [...] r. Rep. [...], skarżąca Spółka wykazała, że na działce nr [...] ustanowiono ograniczone prawo rzeczowe w postaci prawa bezpłatnego przejazdu, przechodu i przegonu po całej tej działce na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...]. Wbrew stanowisku organów administracji, uprawnienie do korzystania ze służebności drogowej przysługuje jednak nie tylko właścicielom nieruchomości władnącej, lecz wszystkim podmiotom, które swoje prawa wywodzą od każdoczesnego jej właściciela. Literalna treść aktu notarialnego, odpowiadająca dyspozycji art. 145 § 1 kodeksu cywilnego nie może być rozumiana jako dotycząca jedynie uprawnień do korzystania ze służebności drogowej przez samego właściciela. Przy takim rozumowaniu nawet domownik nie miałby dostępu do budynku, przy braku podstawy prawnej do wytoczenia postępowania przed sądem powszechnym o zapewnienie służebności drogowej. Osobą uprawnioną do wykonywania służebności jest jednak nie tylko właściciel nieruchomości władnącej, ale również każda inna osoba, która wykonuje prawo własności w imieniu właściciela nieruchomości władnącej, np. najemca, dzierżawca. Osoba, na którą przeniesiono posiadanie nieruchomości władnącej, jest zatem uprawniona do posiadania służebności związanej z tą nieruchomością (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 1968 r. sygn. akt III CRN 271/68, OSNCP 10/69, poz. 177). Służebność jako część składowa nieruchomości z mocy art. 50 kodeksu cywilnego, uprawnia bowiem posiadacza nieruchomości władnącej do posiadania służebności związanych z tą nieruchomością. W konsekwencji, stwierdzić przyjdzie, że błędnie organy obydwu instancji przyjęły, że działka nr [...] w G. nie spełnia wymogu dostępu do drogi publicznej w świetle § 14 ust. 1 rozp. w sprawie warunków technicznych.... Z tych względów decyzje organów obydwu instancji jako wydane z naruszeniem prawa materialnego podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji oparto na przepisie art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 500 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w kwocie 240 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, czyli łącznie w kwocie 757 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącej po myśli art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 cyt. ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zatem powtórnie dokonać oceny sprawdzenia rozwiązań projektowych na gruncie art. 35 ustawy – Prawo budowlane – przy uwzględnieniu prawidłowego poglądu organu odwoławczego co do zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i braku podstaw do przyjęcia, że wyniki weryfikacji anten nie zostały sporządzone przez osobę uprawnioną. Wymagać to będzie wnikliwej analizy tego opracowania i rozważenia, czy sporne przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu obecnie obowiązującego rozp. Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. (Dz. U. Nr 213, poz. 1397). Odnosząc się zaś do zarzutu [...] co do nieprzedłużenia przez inwestora wymaganej decyzji środowiskowej, wyjaśnić przyjdzie, że obowiązek jej złożenia nie został nałożony na inwestora w drodze postanowienia z art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, lecz w trybie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku (art. 64 § 2 kpa). Zatem skutkiem niewykonania wezwania nie mogło być wydanie decyzji odmownej z art. 35 ust. 3 ustawy. SW

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło