I GSK 1388/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia del. WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. M. "M." w W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 473/11 w sprawie ze skargi S. M. "M." w W. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie refundacji wywozowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S. M. "M." w W. M. kwotę 4.300 (cztery tysiące trzysta) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 473/11 oddalił skargę S. M. M. w W. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie odmowy wypłaty refundacji wywozowej. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. S. M. M., na podstawie art. 49 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.Urz. WE L 102 z 17 kwietnia 1999 r. z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 800/1999) złożyła w dniu [...] maja 2007 r. w Agencji Rynku Rolnego wniosek z dnia [...] maja 2007 r. o wypłatę refundacji do wywozu towaru o kodzie ERN [...] w ilości 26.000 kg. Pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r. ARR poinformowała przedsiębiorcę, że wraz z wnioskiem nie wpłynął oryginał karty kontrolnej T5 dotyczący przedmiotowej wysyłki. Jednocześnie organ wyjaśnił procedurę uzyskania i potwierdzenia duplikatu karty kontrolnej T5 oraz poinformował o możliwości złożenia uzasadnionego wniosku o uznanie innych dokumentów - wymienionych w art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 - za równoważne karcie kontrolnej T5. Jednocześnie zwrócił się o przedstawienie powyższych dokumentów w celu przyznania uprawnień do naliczenia refundacji wywozowych. Kolejne pisma z prośbą o uzupełnienie przedłożonej dokumentacji dotyczącej wniosku o refundację ARR wystosowała do przedsiębiorcy w dniu [...] października 2007 r., [...] stycznia 2008 r. oraz [...] marca 2008 r. W odpowiedzi S. przesłała w dniu [...] kwietnia 2008 r. wyjaśnienia dotyczące prób ustalenia okoliczności zagubienia karty kontrolnej T5 oraz dokumenty: kopie SAD3, fakturę oraz potwierdzenie płatności za towar, z prośbą o uznanie ich za alternatywne karcie kontrolnej T5 niezbędnej do wypłaty refundacji wywozowej. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. wyjaśniła, iż transport towaru organizowany był zgodnie z kontraktem przez klienta i upoważnioną przez niego firmę spedycyjną. W związku z tym od momentu przekazania dokumentów kierowcy nie miała wpływu na dalszy ich obieg. Pismem z dnia [...] maja 2008 r. organ poinformował S., iż wnioskując o uznanie dokumentów za równoważne karcie kontrolnej T5 ma obowiązek wykazać, że zaistniała sytuacja nastąpiła z przyczyn od niej niezależnych. W związku z tym, że S. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. ze skargą na decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] września 2008 r. ponownie odmawiającą potwierdzenia, że towary objęte kartą kontrolną T5 z dnia [...] maja 2007 r. otrzymały zgłoszone użycie i/lub przeznaczenie, to znaczy, że zostały wyprowadzone poza obszar celny Wspólnoty, organ wydłużył do dnia [...] maja 2009 r. okres na dostarczenie dokumentów niezbędnych do wypłaty refundacji. Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. ARR została powiadomiona, że złożona w dniu 17 października 2008 r. do WSA w Gdańsku skarga na decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. dotycząca odmowy potwierdzenia karty T5 została odrzucona z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Prezes ARR odmówił S.i wypłaty refundacji wywozowej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy, wyjaśniając, że zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. L 186 z 17 lipca 2009 r., s. 1-58) wypłata refundacji uzależniona jest od przedstawienia dowodu, że produkty, które obejmuje przyjęte zgłoszenie wywozowe, opuściły obszar celny Wspólnoty w niezmienionym stanie w ciągu sześćdziesięciu dni od przyjęcia zgłoszenia. Dowód ten przedstawia się poprzez okazanie należycie potwierdzonego oryginału karty kontrolnej T5. W odniesieniu natomiast do stanowiska S., iż po zwolnieniu towaru z odprawy celnej i po przekazaniu dokumentów kierowcy firmy spedycyjnej przewożącej towar przestała mieć jakąkolwiek kontrolę nad dokumentacją, zatem odpowiedzialności za tę sytuację nie ponosi, Minister wskazał, iż zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Komisję Europejską w odniesieniu do art. 2 ust. 1 lit. i/ rozporządzenia Komisji (WE) 612/2009 eksporter jako osoba, która jest uprawniona do refundacji pozostaje stroną posiadającą zobowiązania wynikające z uczestnictwa w mechanizmie refundacji wywozowych. Spółdzielnia nie zgodziła się z takim stanowiskiem organu i zaskarżyła je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który zaskarżonym wyrokiem skargę oddalił, wskazując, że stosownie do art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999, wypłata refundacji jest uzależniona od przedstawienia dowodu, że produkty, które obejmuje przyjęte zgłoszenie wywozowe, opuściły obszar celny Wspólnoty w niezmienionym stanie w ciągu sześćdziesięciu dni od przyjęcia zgłoszenia. Dowód ten przedstawia się poprzez okazanie należycie potwierdzonego oryginału karty kontrolnej T5. Obowiązek stosowania karty T5 wynika również bezpośrednio z krajowych przepisów celnych, w szczególności z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne (Dz.U. Nr 94, poz. 902 ze zm.). Zgodnie z § 43 rozporządzenia do zgłoszenia celnego o objęcie procedurą wywozu towarów rolnych (co do których został złożony wniosek o refundację), które mają zostać wyprowadzone z obszaru celnego Wspólnoty przez urząd celny wyprowadzenia znajdujący się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, należy dołączyć oryginał karty kontrolnej T5 i trzy kopie tej karty lub zestaw składający się z oryginału karty kontrolnej T5 oraz kart T5 bis albo list towarowych T5 i trzy kopie tego zestawu. W rozpoznawanej sprawie urząd celny wywozu nie był jednocześnie urzędem celnym wyprowadzenia. Towar został zgłoszony do wywozu w Urzędzie Celnym w Ł., natomiast urzędem celnym wyprowadzenia był Urząd Celny w G. Tym samym skarżąca S. zobowiązana była dołączyć kartę kontrolną T5 do zgłoszenia celnego oraz przedstawić do potwierdzenia w czasie ostatecznego wyprowadzenia towaru. Prowadzone z inicjatywy strony postępowania przed organami celnymi nie doprowadziły do ustalenia, że karta T5 została dostarczona do urzędu celnego wyprowadzenia, brak więc podstaw do przyjęcia, że zostały przeprowadzone czynności przewidziane przepisami wspólnotowymi, dotyczące potwierdzenia wyprowadzenie towarów rolnych poza obszar celny Wspólnoty. W konsekwencji karta T5 nie mogła zostać odesłana do ARR. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że art. 49 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 przewiduje możliwość uznania innych dokumentów za równoważne, w sytuacji gdy egzemplarz kontrolny karty T5 nie zostanie zwrócony w terminie 3 miesięcy do organu centralnego (w tej sprawie ARR) i nastąpiło to z przyczyn niezależnych od eksportera. Przepisy nie przewidują jednak możliwości uznania za równoważne z kartą T5 innych dokumentów, w sytuacji gdy karta T5 nie została prawidłowo wypełniona i przedstawiona w urzędzie celnym wyprowadzenia. Zdaniem Sądu, przedłożone przez skarżącą zaświadczenie z dnia [...] czerwca 2010 r. wystawione przez Naczelnika Urzędu Celnego w G. potwierdzające wyprowadzenie poza obszar celny Wspólnoty towaru określonego w zgłoszeniu celnym z dnia [...] maja 2007 r. nie może stanowić podstawy do wypłaty refundacji, ponieważ nie spełnia wymagań art. 49 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 800/1999 dla dokumentu równoważnego. Za dokument równoważny można uznać tylko świadectwo z urzędu celnego wyprowadzenia zaświadczające, że egzemplarz kontrolny T5 został należycie przedstawiony, zawierające numer i urząd celny wystawienia tego egzemplarza T5, jak również datę opuszczenia przez produkt obszaru celnego Wspólnoty (art. 49 ust.3 rozporządzenia 800/1999). Przedstawione zaświadczenie nie potwierdza, że egzemplarz kontrolny T5 został należycie przedstawiony w urzędzie celnym wyprowadzenia. To natomiast jest warunkiem koniecznym do wypłaty wnioskowanej refundacji wywozowej. Sąd podkreślił również, że zgodnie z art. 52 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji są przypisywane beneficjentowi. Uchybienie w zakresie braku kompletności dokumentów ewentualnego spedytora czy kierowcy należy zatem, zgodnie z ww. przepisami, traktować jako uchybienie wnioskodawcy. Wyjaśnił też, że przedstawienie karty T5 w urzędzie celnym wyprowadzenia nie jest niezbędne dla opuszczenia przez towar obszaru celnego Wspólnoty, ale dla uzyskania refundacji. Tak więc nie było przeszkód, aby towar określony w dokumencie SAD, pomimo nieprzedstawienia karty kontrolnej T5, opuścił obszar celny Wspólnoty. Gdyby zaś dokument SAD mógł być dokumentem równoważnym w stosunku do karty T5, niecelowe byłoby wprowadzenie obowiązku wypełniania i przedstawiania organom celnym tej karty. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła S. M. M., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: I) przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 i art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), poprzez wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wadliwe wykonanie przez Sąd funkcji kontrolnej polegającej na: - błędnej i niepełnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez zaakceptowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poglądu organu, iż dowód w postaci zaświadczenia Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...].06.2010 r., dokumentu SAD, a także duplikat dokumentu kontrolnego T5, są nieistotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a w rzeczywistości mają one kluczowe znaczenie, gdyż stanowią one równorzędne dokumenty w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999; - błędnym ustaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego i ocenie dowodów polegającym na przyjęciu, mimo dowodów przeciwnych, iż w obrocie nie występowała karta kontrolna T5 - gdy taki dokument został wystawiony zgodnie z prawem przez uprawniony organ, a po jego zaginięciu został wystawiony duplikat tego dokumentu i przedłożony stosownemu organowi; - braku odniesienia się i oceny przez Sąd do powołanych w pismach procesowych strony wykładni prawa wynikającego z postanowień preambuły rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 w powiązaniu z innymi aktami prawnymi. b) art. 141 § 4 p.p.s.a. polegający na błędnym wskazaniu i wyjaśnieniu podstawy prawnej wyroku, tj. art. 52 ust. 4 i pkt 67 preambuły do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999, a także przywołanie innych aktów prawnych bez wskazania konkretnej normy prawnej jako podstawy wyrokowania lub w przypadku braku jej powołania lakoniczne jej uzasadnienie; II) przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. : a) art. 7 ust. 1, art. 9 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 poprzez ich brak zastosowania (art. 9) i błędną wykładnię (art.7). b) art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 9 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 w zw. z § 43 i § 44 rozporządzenia Ministra Finansów poprzez brak zastosowania norm prawa międzynarodowego, które mają pierwszeństwo przed powołanymi przez Sąd przepisami prawa krajowego; c) art. 52 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) 800/1999 poprzez jego błędne zastosowanie; d) punktu 67 preambuły do powyżej powołanego rozporządzenia jako wskazania podstawy prawnej orzeczenia; e) art. 2 ust. 1 lit. h/ rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 w zw. z art. 912 lit. f/ ust. 2 rozporządzenia Komisji ( EWG ) Nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny. ( Dz. U. UE L. Z 11.10.1993 r.) poprzez brak ich zastosowania; f) art. 49 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 800/1999 w zw. z punktem 2, 4, 6, 10, 59 Preambuły do wskazanego powyżej rozporządzenia poprzez błędną jego wykładnię. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., a także zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwem procesowego za obie instancje. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej S. podkreśliła między innymi, że zupełnej uwadze Sądu uszedł fakt, iż przełożyła organowi duplikat dokumentu - karty kontrolnej T5. W świetle zaś powołanych w skardze przepisów prawa materialnego - w szczególności art. 2 ust. 1 lit. h/ rozporządzenia Komisji (WE) 800/1999 w zw. z art. 912 lit. f/ ust. 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93, pojęcie "egzemplarz kontrolny T5" oznacza dokument, określony w art. 912a - 912g rozporządzenia (EWG) nr 2454/93. Jest nim także duplikat, który może być wydany na wniosek strony - art. 912 lit. f/ ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2454/93. S. wystąpiła o wydanie takiego dokumentu, który otrzymała, przedkładając go dalej stosownemu organowi. Sąd dokonał też błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie oceny zaświadczenia Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz braku oceny dokumenty SAD. Zdaniem skarżącej, te dwa dowody w sposób wyczerpujący mogą stanowić inne dokumenty uznane za równoważne, o których mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 800/1999. Powołując się na art. 91 Konstytucji RP podkreśliła, że przepisy prawa unijnego, w przypadku sprzeczności, mają pierwszeństwo przed regelacją krajową, w szczególności w odniesieniu do rozporządzenia Ministra Finansów, którego przepisy są sprzeczne z przepisami prawa unijnego, to jest art. 7, 8, czy 10 powołanego powyżej rozporządzenia Komisji (WE) 800/1999. Treść rozporządzenia Komisji w przepisach dotyczących podstaw otrzymania refundacji (m.in. art. 7 i 9) nie warunkują otrzymania refundacji od przedłożenia oryginału karty kontrolnej T5, a jedynie wskazują na konieczność przedstawienia dowodu " że produkty, które obejmuje przyjęte zgłoszenie wywozowe, opuściły obszar celny Wspólnoty..." – art. 7 ust. 1 rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Procedurę wypłaty refundacji wywozowych w rozpatrywanej sprawie regulują przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych dla produktów rolnych. Zgodnie z art. 7 ww. rozporządzenia wypłata refundacji wywozowych uzależniona jest od przedstawienia dowodu, że produkty, które obejmuje przyjęte zgłoszenie wywozowe, opuściły obszar celny Wspólnoty w niezmienionym stanie w ciągu sześćdziesięciu dni od przyjęcia zgłoszenia. Dowód ten przedstawia się poprzez okazanie należycie potwierdzonego egzemplarza kontrolnego T5. Stosownie do art. 2 ust. 1 lit. h/ powołanego rozporządzenia "egzemplarz kontrolny T5" oznacza dokument, określony w art. 912a–912g rozporządzenia (EWG) nr 2454/93. Wobec powyższego zastosowanie w sprawie znajduje również art. 912f ust. 2 tego rozporządzenia, stanowiący, że "w przypadku utraty oryginałów egzemplarzy kontrolnych T5 i wyciągów z egzemplarzy kontrolnych T5 urząd wystawiający może, na wniosek osoby zainteresowanej, wystawić ich duplikaty. Duplikat musi być opatrzony pieczęcią urzędu i podpisem uprawnionego urzędnika, jak również musi zostać na nim umieszczony, drukowanymi czerwonymi literami wpis DUPLIKAT". Zatem duplikat "egzemplarza kontrolnego T5" w świetle art. 2 ust. 1 lit. h/ rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 w związku z art. 912f ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2454/93 jest tak jak oryginał egzemplarzem kontrolnym T5 uprawniającym do uzyskania refundacji wywozowej. Podobnie zresztą jak egzemplarz kontrolny T5 wystawiony retrospektywnie (art. 912f ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 2454/93). Strona skarżąca kasacyjnie twierdzi, że taki duplikat egzemplarza kontrolnego T5 został organowi przedstawiony. Kserokopia tego dokumentu została załączona do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Dokument ten został sporządzony w dniu [...].05.2007 r. Sąd I instancji, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku przyjął, że wobec braku oryginalnego egzemplarza kontrolnego T5 możliwe jest ubieganie się przez skarżącą S. o uzyskanie refundacji wywozowej tylko na podstawie świadectwa wydanego przez urząd celny wyprowadzenia towaru i ocenił, że zaświadczenie Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...].06.2010 r. nie spełnia wymogu zawartego w art. 49 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia (WE) nr 800/1999 jako dokumentu równoważnego z egzemplarzem kontrolnym T5, gdyż nie potwierdza ono, że egzemplarz kontrolny T5 został należycie przedstawiony w urzędzie celnym wyprowadzenia. Sąd I instancji nie zajął się kwestią istnienia duplikatu egzemplarza kontrolnego T5. Nie rozważył tego zagadnienia, mimo że w skardze strona skarżąca podnosiła, że organ odmówił jej uznania duplikatu egzemplarza kontrolnego T5, argumentując, że zaniechanie strony polegające na nieprzedstawieniu oryginału egzemplarza kontrolnego T5 wraz z towarem w urzędzie celnym wyprowadzenia spowodowało, że Oddział Celny Baza Kontenerowa w G. nie miał możliwości ustalenia, czy towary ujęte na duplikacie karty kontrolnej T5 są tymi samymi co towary przedstawione w urzędzie celnym wywozu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, uznając, że w świetle art. 2 ust. 1 lit. h/ rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 w związku z art. 912a–912g rozprowadzenia (EWG) nr 2454/93 egzemplarzem kontrolnym T5 jest także duplikat egzemplarza kontrolnego T5 wystawiony zgodnie z art. 912f ust. 2 tego rozporządzenia i w takim przypadku podmiot ubiegający się o wypłatę refundacji wywozowej nie musi składać wniosku do właściwego organu o uznanie innych dokumentów za równoważne z egzemplarzem kontrolnym T5. Wobec usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.