I SA/Wa 199/11
WyrokWSA w Warszawie2011-06-10
Skład orzekający: Iwona Kosińska, Dariusz Pirogowicz, Bogdan Wolski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Infrastruktury o nałożeniu kary dyscyplinarnej nagany na pośrednika w obrocie nieruchomościami została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności poprzez brak wystarczającego uzasadnienia co do wyboru rodzaju kary?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury, jak i poprzedzająca ją decyzja, zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. z powodu braku wystarczającego uzasadnienia co do wyboru rodzaju kary dyscyplinarnej. Brak ten uniemożliwiał ocenę, czy kara nagany była adekwatna do popełnionego czynu i czy organ rozważył możliwość zastosowania łagodniejszej kary. W związku z tym, Sąd uchylił obie decyzje.Stan faktyczny
Minister Infrastruktury nałożył na pośrednika w obrocie nieruchomościami A. D. karę dyscyplinarną nagany za nierzetelne informowanie klienta o stanie prawnym i faktycznym nieruchomości, co doprowadziło do nieudanej transakcji. A. D. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionując zasadność kary i jej wysokość. Minister utrzymał w mocy swoją decyzję. A. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa, w tym brak wystarczającego uzasadnienia decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądzono od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej A. D. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Bogdan Wolski Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zastosowania kary dyscyplinarnej nagany 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej A. D. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku A. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2009 r. nr [...] orzekającą o udzieleniu pośrednikowi w obrocie nieruchomościami A. D. kary dyscyplinarnej w postaci nagany.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w związku ze skargą J. W. Minister wszczął z urzędu postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami A. D. Na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego Minister w dniu [...] października 2009 r. wydał decyzję w przedmiocie udzielenia pośrednikowi w obrocie nieruchomościami A. D. kary dyscyplinarnej w postaci nagany.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem A. D. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o umorzenie postępowania, ewentualne zastosowanie kary upomnienia jako łagodniejszej. Jednocześnie wskazała, że zastosowanie kary nagany narusza, w jej ocenie, przepisy art. 181 ust. 1, art. 183 i art. 197 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) oraz art. 6-11 i art. 107 § 3 kpa. W związku z tym Minister zwrócił się do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej o ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie. Następnie Minister stwierdził, że złożony wniosek nie może zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska Minister wyjaśnił, że na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Komisja ustaliła, że pośrednik w obrocie nieruchomościami A. D., wykonując czynności pośrednictwa w ramach firmy [...], reklamowała oferty nieruchomości niezabudowanych według podziału na: rolne, budowlane, komercyjne i budowlano-rzemieślnicze. Przy czym nieruchomość położona w K. stanowiąca działkę nr [...] o powierzchni [...] m2, której nabyciem był zainteresowany J. W. została określona jako komercyjna. Ponadto zainteresowany uzyskał zapewnienie, że działka ta może być wykorzystana na prowadzenie działalności gospodarczej. Jednocześnie z uwagi na fakt, że J. W. wyrażał chęć zakupu jedynie części opisanej nieruchomości ustalono, że zostanie dokonany stosowny podział geodezyjny i w związku z tymi ustaleniami oraz innymi czynnościami związanymi z przyszłym zakupem przekazał on pośrednikowi w obrocie nieruchomościami A. D. kwotę [...] zł stanowiącą depozyt. Jednak podczas spotkania u notariusza w celu zawarcia umowy sprzedaży okazało się, że przedmiotowa nieruchomość jest działką rolną, wobec czego J. W. wycofał się z transakcji. Przy czym zainteresowany nie odzyskał zaangażowanych środków finansowych wpłaconych jako depozyt. Z powodu zaistniałej sytuacji J. W. zarzucił pośrednikowi nieuczciwie i nierzetelnie działanie w sprawie. Komisja Odpowiedzialności Zawodowej stwierdziła, że pośrednik w obrocie nieruchomościami A. D. przy wykonywaniu czynności zawodowych na rzecz J. W. naruszyła przepis art. 181 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ nie dołożyła należytej staranności właściwej dla zawodowego charakteru czynności pośrednictwa oraz nierzetelnie informowała zainteresowanego o aktualnym stanie prawnym i faktycznym nieruchomości, co z kolei wpłynęło na jego decyzję o nabyciu tej nieruchomości. Dopiero na końcowym etapie transakcji, podczas spotkania u notariusza J. W. zdał sobie sprawę, że nie nabywa działki mającej znaczenie komercyjne, a zatem transakcji nie sfinalizował. W przedmiotowej sprawie doszło zatem do szeregu uchybień, co zdaniem Komisji może świadczyć o nieznajomości przez A. D. przepisów prawa. W karcie oferty nieruchomości z marca 2008 r., sporządzonej przez firmę [...], znajduje się informacja o przedmiotowej działce jako komercyjnej, a w opisie wskazano, że działka położona jest na obszarze, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewidujący budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie wolnostojącej lub bliźniaczej z garażami. Natomiast na wydruku oferty ze strony internetowej z czerwca 2008 r. pojawia się ogłoszenie firmy [...] dotyczące przedmiotowej działki wskazujące, że jest działką budowlaną, zaś w opisie zawarto informacje o studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przewidującym zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Przy czym dopiero podczas próby zawarcia aktu notarialnego sprzedaży tej nieruchomości pojawił się wiążący dokument, jakim jest zaświadczenie z gminy o przeznaczeniu przedmiotowej działki (pismo z dnia 14 marca 2008 r. wydane przez Urząd Miasta S. z załączonym wypisem i wyrysem ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta S.). Natomiast pośrednik w obrocie nieruchomościami A. D. od marca 2008 r. do czerwca 2008 r. informowała potencjalnych klientów, że przedmiotowa działka jest działką komercyjną, potem budowlaną, co nie było poparte ustaleniami wynikającymi z planu miejscowego. Nadto podała, że na terenie działki obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego, zaś potem, że w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przewiduje się zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Mając na uwadze powyższe Komisja Odpowiedzialności Zawodowej uznała, że pośrednik w obrocie nieruchomościami A. D. zignorowała najważniejszy dokument w sprawie, który został dołączony do projektu aktu notarialnego już w marcu 2008 r., tj. pismo z dnia 14 marca 2008 r. Urzędu Miasta S. wskazujące, że dla nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę numer [...] w K. nie ma aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego oraz że dla przedmiotowej działki nie zostały ustalone warunki zabudowy i zagospodarowania, a jedynie uchwalone zostało studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta S. (uchwała Rady Miasta z dnia [...] maja 2007 r.). W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w pracy pośrednika Komisja zawnioskowała o zastosowanie wobec niego kary dyscyplinarnej w postaci nagany, gdyż w jej ocenie, kara ta jest stosunkowo niska wobec stopnia zawinienia pośrednika i szkodliwości jego postępowania. Jednocześnie Komisja wyraziła nadzieję, że kara ta będzie wystarczającym ostrzeżeniem i sprawi, że w miejsce rutyny w pracy pośrednika pojawią się ostrożność i profesjonalizm, które powinny cechować pracę każdego pośrednika w obrocie nieruchomościami.
Następnie Minister stwierdził, że stosownie do art. 181 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pośrednik w obrocie nieruchomościami jest zobowiązany do wykonywania czynności pośrednictwa zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, w tym ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz z zasadami etyki zawodowej. Nadto jest on zobowiązany do kierowania się zasadą ochrony interesu osób, na rzecz których wykonuje czynności pośrednictwa. Przy czym jeżeli nie wypełnia on obowiązków określonych w powołanym przepisie, to podlega odpowiedzialności zawodowe, z tytułu której mogą być orzeczone wobec niego kary dyscyplinarne. Minister zauważył, że z akt sprawy wynika, że pośrednik w obrocie nieruchomościami A. D. naruszyła wskazany art. 181 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wykonywanie czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami bez zachowania szczególnej staranności właściwej dla zawodowego charakteru tych czynności. Nadto nie kierowała się zasadą ochrony interesu osoby, na której rzecz wykonywała czynności pośrednictwa, bowiem nie przekazała rzetelnej informacji o nieruchomości położonej w K. (działka nr [...]), co spowodowało narażenie zainteresowanego J. W. na konsekwencje i ryzyko utraty setek tysięcy złotych. Organ odnosząc się do treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stwierdził, że nie wnosi on żadnych nowych okoliczności i faktów w sprawie, a jedynie stanowi polemikę z uzasadnieniem wymiaru zastosowanej kary dyscyplinarnej. Przy czym powoływanie się na praktykę powszechnie stosowaną przez pośredników w obrocie nieruchomościami przy informowaniu klientów o aktualnym stanie prawnym i faktycznym nieruchomości, która usprawiedliwia działania pośrednika, jest nietrafne i raczej świadczy o nieznajomości zasad funkcjonowania zawodu pośrednika nieruchomościami. Akta sprawy, a w szczególności wyniki postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej wskazują w sposób nie budzący wątpliwości na naruszenie przez pośrednika w obrocie nieruchomościami A. D. przepisów prawa. Minister wskazał, że ustalenia dokonane w tym zakresie przez Komisję należy przyjąć w całości, gdyż są zgodne ze stanem faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy. Zatem uwzględniając wniosek z postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Komisję stwierdził, że orzeczona decyzją z dnia [...] października 2009 r. w stosunku do pośrednika w obrocie nieruchomościami A. D. kara dyscyplinarna w postaci nagany jest karą właściwą i brak jest podstaw do jej zmiany. Wina pośrednika w obrocie nieruchomościami nie ulega wątpliwości, a orzeczona kara dyscyplinarna jest adekwatna do stwierdzonej winy. Nadto organ podkreślił, że postępowanie pośrednika w obrocie nieruchomościami A. D. jest bardzo szkodliwe dla środowiska zawodowego, gdyż wpływa negatywnie na wizerunek zawodu pośrednika w obrocie nieruchomościami w społeczeństwie. J. W. korzystając z usług pośrednictwa w firmie [...] w S. oczekiwał profesjonalnych działań, tymczasem był pozbawiony rzetelnej informacji na temat stanu prawnego nieruchomości, co miało kluczowe znaczenie w podjęciu decyzji o jej ewentualnym nabyciu. Reasumując przedstawione w sprawie stanowisko Minister stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu z tytułu odpowiedzialności zawodowej prowadzonym w stosunku do pośrednika w obrocie nieruchomościami A. D. nie dopatrzono się uchybień, mogących mieć wpływ na wynik tego postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Minister utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2009 r.
Na decyzję Ministra Infrastruktury skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. D. W uzasadnieniu podtrzymała w całości zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw i wniosła uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Kwestionowanemu orzeczeniu organu zarzuciła naruszenie art. 181 ust. 1, art. 183 i 197 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także art. 6-11 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 45 § 1 kodeksu wykroczeń per analogiam. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazując na swoje stanowisko w sprawie zauważyła, że organ nie wyjaśnił w toku postępowania, czy w przedmiotowej sprawie można jej zarzucić zawinione naruszenie zasad etyki zawodowej czy też obowiązku zachowania należytej staranności. Nadto wskazała że nawet gdyby uznać jej winę to uznanie administracyjne organu nie może być tym samym co dowolność. Ustawodawca natomiast określając katalog kar nadał im kolejność tożsamą z dotkliwością. Tak więc niezrozumiałym jest dlaczego w sytuacji, gdy skarżąca nie była dotychczas karana i spełnia wszystkie obowiązki wynikające z ustawy oraz zasad wykonywania zawodu, organ jako pierwszą karę zastosował karę nagany a nie upomnienia. Tym bardziej, że nie przeprowadził wnioskowania, analizy zachowania się pośrednika, wagi oraz zawinienia jego przewinienia na tle powszechnie stosowanej praktyki. Zatem brak rozważenia przez organ ważnego interesu społecznego, interesu strony czyni nieprawidłowym cały proces decyzyjny towarzyszący wydaniu kwestionowanej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.
W przedmiotowej sprawie ocenie podlega legalność decyzji o zastosowaniu kary dyscyplinarnej za popełnienie przez skarżącą jako pośrednika w obrocie nieruchomościami deliktu dyscyplinarnego. Materialnoprawną podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej pośrednika w obrocie nieruchomościami i opis znamion deliktu dyscyplinarnego zawiera art. 183 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.). Przepis ten stanowi, że pośrednik w obrocie nieruchomościami niewypełniający obowiązków, o których mowa w art. 181, podlega odpowiedzialności zawodowej. Dla odczytania dyspozycji tego przepisu konieczne jest więc odwołanie się do treści art. 181 powołanej ustawy. W szczególności istotne znaczenie ma ust. 1 tego artykułu, stwierdzający, że pośrednik w obrocie nieruchomościami jest zobowiązany do wykonywania czynności, o których mowa w art. 180 ust. 1 i ust. 1a powołanej ustawy, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz zasadami etyki zawodowej. Jest on także zobowiązany do kierowania się zasadą ochrony interesu osób, na których rzecz wykonuje te czynności. Dodatkowo zgodnie z art. 181 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami pośrednik w obrocie nieruchomościami jest zobowiązany do stałego doskonalenia kwalifikacji zawodowych, a ust. 3 tego artykułu stwierdza, że pośrednik w obrocie nieruchomościami podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem czynności pośrednictwa.
W sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej pośrednika w obrocie nieruchomościami orzeka Minister Infrastruktury na podstawie ustaleń Komisji Odpowiedzialności Zawodowej. Przy czym ustalenie, że doszło do popełniania czynu spełniającego znamiona art. 183 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami musi mieć postać jednoznacznego określenia tego deliktu oraz precyzyjnego wskazania naruszonych przez pośrednika przepisów lub standardów zawodowych. Konstrukcja procesowa postępowania dyscyplinarnego zawarta jest w przepisach art. 194-195a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz znajduje uszczegółowienie w przepisach rozporządzenia wykonawczego. Taki specyficzny i odmienny od przyjętych w innych ustawach model postępowania dyscyplinarnego, w którym wydawana jest decyzja administracyjna o nałożeniu kary w oparciu o ustalenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej zawarte w protokole tej Komisji powoduje, że rola Ministra jest ograniczona. Nie oznacza to jednak, że Minister jest całkowicie związany ustaleniami zawartymi w protokole Komisji Odpowiedzialności Zawodowej.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekający uznał, że decydujące znaczenie dla jej uchylenia oraz uchylenia decyzji ją poprzedzającej, miało przede wszystkim naruszenie przez organ art. 107 § 3 kpa w postaci praktycznie całkowitego braku uzasadnienia w obu wydanych decyzjach racji decyzyjnych, które legły u podstaw wyboru przez organ rodzaju zastosowanej kary. Naruszenie to miało w ocenie Sądu istotny wpływ na sposób rozpatrzenia przedmiotowej sprawy oraz jej wynik. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 183 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wobec pośrednika mogą być orzeczone, z tytułu odpowiedzialności zawodowej, następujące kary dyscyplinarne:1) upomnienie; 2) nagana; 3) zawieszenie licencji zawodowej na okres od 3 miesięcy do 1 roku; 4) pozbawienie licencji zawodowej z możliwością ponownego ubiegania się o jej nadanie; 5) pozbawienie licencji zawodowej z możliwością ubiegania się o ponowne jej nadanie po upływie 3 lat od dnia pozbawienia. Swoboda organu co do wyboru rodzaju i rozmiaru kary, którą posiada, nie może być jednak utożsamiana z dowolnością lub arbitralnością. Dokonując oceny naganności czynu popełnionego przez pośrednika organ jest bowiem zobowiązany do uwzględniania aksjologii i hierarchii wartości stojącej u podstaw Konstytucji oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem Sądu organ administracji publicznej orzekając o zastosowaniu jednej z kar dyscyplinarnych wymienionych enumeratywnie w powołanym przepisie powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności zaistniałe w sprawie, w tym przede wszystkim ciężar gatunkowy naruszenia obowiązków zawodowych i standardów zawodowych, ich rozmiar i zakres. Jednocześnie zdaniem Sądu dla wyboru właściwej kary dyscyplinarnej zasadnicze znaczenie mają okoliczności dotyczące charakteru czynu (lub zaniechania). Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami mające zastosowanie w niniejszej sprawie nie dają zaś organowi administracji publicznej możliwości badania winy czy stopnia winy rzeczoznawcy majątkowego, jak również badania okoliczności osobistych obciążających czy też łagodzących. Orzeczenie o karze musi być bowiem następstwem precyzyjnego opisania zaistniałych i niebudzących żadnych wątpliwości naruszeń prawa ze wskazaniem konkretnego naruszonego przepisu czy też przepisów. Organ ma obowiązek ustalić na czym polegało: stwierdzone naruszenie, niezachowanie należytej staranności, niewywiązanie się ze wszystkich indywidualnie określonych obowiązków nałożonych przepisami prawa, ewentualnie organ ma obowiązek zbadać i wyjaśnić, jakie zasady określone standardami zawodowymi i konkretnie w jaki sposób w rozpatrywanej sprawie zostały naruszone. Oznacza to, że w zakresie orzekania o karze dyscyplinarnej w uzasadnieniu wydanego orzeczenia nie jest wystarczające posłużenie się przez organ krótkim uzasadnieniem hasłowym, bardzo ogólnym, nie odnoszącym się do istotnych elementów stanu faktycznego konkretnej sprawy. Tak samo jak nie jest, w ocenie Sądu, wystarczające przytoczenie w uzasadnieniu wydanego orzeczenia jedynie uchybień stwierdzonych przez inny podmiot np. Komisję Odpowiedzialności Zawodowej. Oznacza to, że organ, który orzeka karę dyscyplinarną, w uzasadnieniu wydanego orzeczenia winien jasno i rzetelnie wykazać powody, dla których orzeka konkretną karę dyscyplinarną a nie inną. Podstawową i zasadniczą kwestią w postępowaniu dyscyplinarnym jest bowiem to, aby orzeczona kara była rzeczywiście adekwatna do popełnionego czynu. Wybór przez organ orzekający rodzaju kary nie może być bowiem dowolny. Dlatego też ustawodawca uchwalając gradację kar dyscyplinarnych przewidzianą w powołanym wyżej przepisie ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, że podstawowym kryterium zastosowania odpowiedniej kary do rozmiaru niewypełnienia ustawowych obowiązków jest właśnie ciężar gatunkowy naruszeń obowiązków zawodowych przez pośrednika w obrocie nieruchomościami. W każdym zatem przypadku organ obowiązany jest przedstawić pełne uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia co do zastosowanej sankcji karnej. W demokratycznym państwie prawnym każda kara (sankcja) musi bowiem odpowiadać stopniowi zawinienia. Poza tym należy wziąć pod uwagę cel kary. Jeżeli taki cel mając na uwadze prewencję ogólną i szczególną można osiągnąć mniej radykalnym środkiem karnym, to brak jest podstaw do zastosowania surowszej kary.
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że w zaskarżonej decyzji Ministra w ogóle brak jest samodzielnych ustaleń i wyjaśnień co do zasadności zastosowania w stosunku do skarżącej kary dyscyplinarnej nagany. Organ całe to istotne dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy zagadnie "skwitował" jedynie stwierdzeniem że "orzeczona kara dyscyplinarna jest adekwatna do stwierdzonej winy". Nie wyjaśnił jednak dlaczego uznał, że wbrew wnioskowi zawartemu we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozpatrywanej sprawie adekwatną karą nie mogła być kara upomnienia. Ponadto w uzasadnieniu wydanej decyzji organ w ogóle nie rozważył, mogących mieć zdaniem Sądu wpływ na ocenę stopnia przewinienia skarżącej, okoliczności takich jak fakt, że w trakcie przedmiotowej transakcji sprzedaży, która ostatecznie nie doszła do skutku, J. W. był reprezentowany przez profesjonalnego zawodowego pełnomocnika radcę prawnego E. S., któremu przekazany był m.in. projekt aktu notarialnego i który wówczas nie zgłosił do tego projektu żadnych zastrzeżeń. Ponadto, jak ustaliła Komisja Odpowiedzialności Zawodowej (str. 7 Protokołu końcowego [...] w aktach adm. sprawy) do projektu aktu notarialnego dołączone było pismo Urzędu Miasta S. z 14 marca 2008 r. (k-35 i akt adm.) informujące o sytuacji planistycznej dotyczącej przedmiotowej działki. Pełnomocnik korespondował również w imieniu swojego mocodawcy ze skarżącą (np. pismo z dnia 7 lutego 2008 r., k-46 akt adm.). Aktywnie zatem działał na rzecz mocodawcy. Ponadto jak wynika z akt sprawy stwierdzone przez organ uchybienia są pierwszym przewinieniem tego pośrednika, co zostało podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Również ta bardzo istotna dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy okoliczność została pominięta całkowitym milczeniem organu orzekającego.
Sąd podziela pogląd organu o zaistnieniu uchybień w pracy pośrednika w obrocie nieruchomościami A. D., jednak w ocenie Sądu orzeczona kara, wobec braku jakiegokolwiek uzasadnienia co do podstaw jej zastosowania, nie może skutecznie obronić się przed postawionym w złożonej skardze zarzutem, że jest zbyt surowa i niewspółmierna do winy. Zdaniem Sądu Minister Infrastruktury nie uzasadnił orzeczonej wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami A. D. kary dyscyplinarnej w postaci nagany, wobec czego jego stanowisko w tej sprawie uznać należy za posiadające cechy dowolności a zatem niezgodne z treścią art. 195a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Nadto zwrócić należy uwagę, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 i art. 80) organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zatem zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach art. 107 kpa. Za wadliwą zatem i nie znajdującą oparcia w obowiązujących przepisach prawa Sąd uznaje praktykę organów orzekających w sprawach odpowiedzialności zawodowej polegająca na zastępowaniu w uzasadnieniu wydanych orzeczeń organu własnej analizy konkretnej sprawy oraz ocen i wniosków tego organu sformułowanych na tle konkretnego stanu faktycznego obszernymi fragmentami z protokołów Komisji Odpowiedzialności Zawodowej. Nawet bowiem obszerne przytoczenie w uzasadnieniu wydanej decyzji działań i ustaleń Komisji Odpowiedzialności Zawodowej nie może zastąpić precyzyjnego opisania przez organ administracji publicznej, uprawniony na mocy przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami do zastosowania jednej z kar dyscyplinarnych, zaistniałych i niebudzących żadnych wątpliwości naruszeń prawa przez pośrednika ze wskazaniem konkretnego naruszonego przez niego przepisu oraz analizy i wyboru przez ten organ konkretnej kary dyscyplinarnej. Należy przyznać rację skarżącej, która zarzuciła, że Minister winien był wskazać przyczyny zastosowania jednej z kar z katalogu oraz powinien wskazać, dlaczego zastosowana kara jest najwłaściwsza, bowiem brak takiej oceny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej powoduje niemożność oceny prawdziwych przesłanek, jakimi kierował się organ. Zdaniem Sądu wydając decyzję, o której mowa w art. 195a ust. 1 powołanej ustawy, Minister Infrastruktury jest zobowiązany, realizując w ten sposób także dyspozycję art. 107 § 3 kpa, przedstawić własne, szczegółowe stanowisko tego organu, a nie tylko powołać się i streścić stanowisko Komisji, co do faktu naruszenia przez pośrednika obowiązujących przepisów i podstaw nałożenia określonej kary dyscyplinarnej. Wadliwość zaskarżonej decyzji w zakresie oceny znamion deliktu dyscyplinarnego polega zatem na bezkrytycznym zaakceptowaniu ustaleń Komisji Odpowiedzialności Zawodowej oraz nieuzasadnieniu prawidłowości nałożonej kary, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa, a naruszenia to jest na tyle istotne, że musiało skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, ponieważ mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na zakończenie wyjaśnić jeszcze należy, że zawarte w skardze rozważania dotyczące możliwości stosowania, wobec braku odpowiedniej regulacji prawnej w ustawie o gospodarce nieruchomościami, przepisów kodeksu wykroczeń w zakresie instytucji przedawnienia są całkowicie chybione. Zgodnie bowiem z treścią art. 194 ust. 1c tej ustawy nie wszczyna się postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej, jeżeli do dnia otrzymania przez ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej informacji o zaistnieniu okoliczności mogących stanowić podstawę odpowiedzialności zawodowej upłynęły 3 lata, licząc od dnia zaistnienia tych okoliczności. Kwestia przedawnienia jest zatem odpowiednio uregulowana przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, mając na względzie ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku, winien ponownie przeanalizować całość zebranych w trakcie postępowania wyjaśniającego dowodów, a następnie dokonać ich rzetelnej analizy, której wyniki zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa, organ przedstawi w uzasadnieniu ponownie wydanego rozstrzygnięcia, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. W uzasadnieniu Minister Infrastruktury wskaże zatem fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W szczególności Minister obszernie uzasadni powody i przyczyny ewentualnego zastosowania jednej z kar z katalogu określonego w art. 183 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wykaże i wyjaśni dlaczego w jego ocenie zastosowana kara jest najwłaściwsza i adekwatną do stwierdzonych naruszeń oraz z jakiej przyczyny odstąpił od możliwości zastosowania łagodniejszej kary dyscyplinarnej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło