VII SA/Wa 571/11

WyrokWSA w Warszawie2011-06-13

Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Mirosława Kowalska, Krystyna Tomaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właściciel sąsiedniej nieruchomości, który nie wykazał konkretnego interesu prawnego, może być uznany za stronę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na przebudowę budynku gospodarczo-składowego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że właściciel sąsiedniej nieruchomości, który nie wykazał konkretnego interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego, nie posiada legitymacji procesowej do udziału w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, nawet w trybie nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji. Określenie stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę jest regulowane przez art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowi lex specialis wobec art. 28 KPA, i wymaga wykazania ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości wynikających z przepisów odrębnych.
Stan faktyczny
I.K. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty S. z dnia [...] lutego 2010 r., która zatwierdziła projekt budowlany i udzieliła pozwolenia na przebudowę budynku gospodarczo-składowego. Organ I instancji (Wojewoda) odmówił wszczęcia postępowania, uznając skarżącą za stronę postępowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Prawa budowlanego i KPA, w tym błędne uznanie jej za stronę postępowania, mimo że jest właścicielką sąsiedniej działki, a budynek miał być usytuowany w granicy lub blisko niej. Skarżąca podniosła również kwestie związane z naruszeniem posiadania i samowolą budowlaną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant ref. staż. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi I.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] grudnia 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2010r. na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z poźn. zm.) oraz art. 157 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku I. K. z o stwierdzenie nieważności decyzji - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty S. z dnia [...]lutego 2010r., znak: [...]. Organ I instancji wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, iż decyzją z dnia [...] lutego 2010r. Starosta S. zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. T. i W. T. pozwolenia na przebudowę budynku gospodarczo - składowego wraz z wykonaniem wewnętrznej instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej wewnętrznej i zalicznikowej instalacji elektrycznej oraz przyłącza kanalizacyjnego i wodociągowego usytuowanego na działce Nr [...] w Z. W dniu 30 sierpnia 2010r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo I. K. o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Starostę S.. Wniosek o stwierdzenie nieważności skarżąca uzasadnia tym, iż Starosta S. wydając w/w decyzję naruszył: * art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, ponieważ nie uznał skarżącej za stronę postępowania, * § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ponieważ przedmiotowy budynek znajduje się bliżej niż dopuszczają to w/w przepisy, - art. 97 ust. 1 pkt 4 kpa, ponieważ podjął postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę (zawieszone z urzędu do czasu rozstrzygnięcia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. sprawy budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce Nr [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę), a nie ustały przyczyny zawieszające postępowanie, - art. 71 ustawy Prawo budowlane, ponieważ zdaniem skarżącej, jeśli następuje zmiana sposobu użytkowania obiektu, to właściciele sąsiednich nieruchomości powinni wyrazić na to zgodę. Po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie organ stwierdził, iż zgodnie z powyższym organ uprawniony do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zobowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy osobie wnoszącej podanie przysługuje przymiot strony w postępowaniu. Pojęcie strony w procesie budowlanym zostało uregulowane przepisem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę stronami są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Stronami w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji są strony postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, a oprócz tych osób w charakterze stron postępowania nieważnościowego mogą występować inne osoby, które wykażą swój interes prawny. Z projektu załączonego do akt sprawy wynika, iż w przebudowa istniejącego budynku gospodarczego ma polegać na: - wykonaniu w pomieszczeniu gospodarczym ścianki działowej dzielącej to pomieszczenie na dwa pomieszczenia, * wykonaniu w ścianie budynku otworów okiennych, * wykonaniu posadzek i okładzin, * wykonanie instalacji elektrycznej i wodno - kanalizacyjnej w budynku. Zakres prac przy przedmiotowym budynku, obejmuje prace przy istniejącej bryle, bez zmiany charakterystycznych parametrów, jak np. powierzchnia zabudowy, zatem zakres prac nie przewiduje zmian w usytuowaniu budynku względem granic działki. Natomiast z projektu zagospodarowania działki przedmiotowej inwestycji -sporządzonego na kopii mapy sytuacyjno - wysokościowej, wynika, iż przedmiotowy budynek gospodarczy usytuowany na działce Nr [...], znajduje się w odległości 4,5 m od granicy z działką Nr [...]. Organ I instancji wskazał, iż § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 z 2002 r., poz. 690, z późniejszymi zmianami) stanowi, że jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż: - 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, - 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Natomiast zgodnie z § 12 ust. 4 w/w rozporządzenia usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób, inny niż określony w ust. 1 w/w paragrafu (bliżej niż 3m od granicy), powoduje objęcie sąsiedniej działki budowlanej obszarem oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. W ocenie organu sposób usytuowania budynku oraz zakres prac wykonywanych w budynku nie powoduje żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu terenu działki Nr [...] wynikających z przepisów Prawa budowlanego. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, iż obszar oddziaływania inwestycji zamyka się w granicach działki, na której inwestycja została zaprojektowana. Oznacza to, że art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, nie został naruszony. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącą min. szkicu z ustalenia granic działki ewidencyjnej Nr [...], na którym pokazana jest m.in. granica pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] wynika, iż przebieg granicy pokazany na mapie do celów projektowych jest inny niż na załączonym szkicu. Nie mniej jednak dopóki nie zostanie podważona autentyczność mapy do celów projektowych, przebieg granicy wskazany na mapie do celów projektowych jest wiążący dla organów wydających pozwolenie na budowę. Ponadto zdaniem organu art. 71 ustawy Prawo budowlane, nie stanowi podstawy prawnej wnioskowanej do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2010r. W niniejszej sprawie skarżąca wykazuje się jedynie interesem faktycznym, a nie interesem prawnym, który jako jedyny decyduje o możliwości uznania za stronę postępowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania I. K. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010r. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, iż stosownie do dyspozycji art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Uprawnienie to oparte jest na przepisach prawa materialnego i przysługuje jedynie podmiotom, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. O tym więc czy dany podmiot posiada przymiot strony w konkretnym postępowaniu, decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa i obowiązki. Sprawy o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę lub o wznowienie postępowania w takiej sprawie są prowadzone tylko w nadzwyczajnych trybach postępowań administracyjnych, jednakże nie zmienia to ich zasadniczego przedmiotu, czyli problemu udzielenia pozwolenia na budowę. Ponieważ postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę stanowi jedynie odrębną sprawę procesową a nie materialnoprawną w stosunku do postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, brak jest racjonalnych przesłanek do rozszerzania kręgu stron postępowania nadzwyczajnego w stosunku do postępowania zwykłego. W obu tych postępowaniach normą materialnoprawną określającą krąg stron postępowania jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Organ podał, iż celem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest zawężenie kręgu stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę do wymienionych w nim podmiotów. Warunkiem uznania danego podmiotu za stronę postępowania i dopuszczenia go do udziału w nim jest wykazanie, że w dacie wystąpienia z wnioskiem przez ten podmiot planowana inwestycja będzie wpływać na jego nieruchomość i godzić w konkretne uprawnienia do zagospodarowania nieruchomości. Biorąc pod uwagę zakres i charakter robót objętych spornym pozwoleniem na budowę organ stwierdził, że brak jest możliwości uznania, że omawiane przedsięwzięcie będzie wpływało na sposób zagospodarowania lub ograniczało możliwość zabudowy działki skarżącej. Realizacja inwestycji nie spowoduje zmiany wysokości, kubatury oraz powierzchni zabudowy budynku, którego dotyczy, ani nie obejmuje części południowej budynku, od strony granicy z działką o nr ew. [...]. Skarżąca nie powołała się na naruszenie jej własnego, skonkretyzowanego i zindywidualizowanego interesu prawnego. Z analizy przepisów (w tym przepisów techniczno - budowlanych) wynika, że sporna przebudowa nie będzie oddziaływać na działkę skarżącej oraz sposób jej zagospodarowania. W ocenie organu odwoławczego zarzut skarżącej, że była uznana za stronę postępowania zakończonego decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie ma wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę jest odrębnym postępowaniem, którego krąg stron jest badany na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2010 r. złożyła I. K. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie jest stroną w niniejszym postępowaniu; naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez błędne przyjęcie, że na mocy decyzji [...] ustały przyczyny zawieszające postępowanie z powodu samowoli budowlanej na działce nr 248, naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez nieuwzględnienie w postępowaniu administracyjnym faktu, że w Sądzie Rejonowym w S. toczy się sprawa przeciwko M. T. i W.T. o naruszenie posiadania części działki nr [...], tak więc do czasu rozstrzygnięcia nie mogą być wydawane żadne decyzje dotyczące działki nr [...]. - naruszenie przepisu § 12 pkt. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 roku poprzez błędne przyjęcie, że inwestycja objęta decyzją znajduje się w odległości zgodnej z przepisami prawa, naruszenie przepisu art. 71 Prawa budowlanego w taki sposób, że zakres prac objęty decyzją nr [...] wymaga określenia dotychczasowego i zamierzonego sposobu użytkowania obiektu, czego w decyzji nie uczyniono. naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez rażące naruszenie przepisów prawa w decyzji nr [...] wymienionych powyżej w punktach 1-5. W skardze podniesiono, iż skarżąca jest właścicielką działki nr [...] we wsi Z. gmina S. tj. działki sąsiadującej z działką nr [...]. Budynek składowo -gospodarczy objęty wymienioną decyzją jest usytuowany w granicy z działką nr [...]. Starosta S. nie powiadomił skarżącej o złożeniu wniosku o wydanie pozwolenia na przebudowę budynku. Natomiast w piśmie z dnia 22 lipca 2010r. poinformował skarżącą, że nie jest stroną w sprawie, gdyż obiekt znajduje się w odległości większej niż minimalna odległość w stosunku do granicy z jej działką nr [...] tak więc nieruchomość jej nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu. Skarżąca podała, iż w pismach do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazywała, że przedmiotowy budynek jest usytuowany w granicy z jej działką tak więc wszelkie prace wykonywane na tym obiekcie oddziaływają także na jej działkę. Ponadto wskazała, że mapa do celów projektowych dołączona do wniosku o wydanie pozwolenia przedstawia granicę pomiędzy działkami nr [...] niezgodną z rzeczywistością. Według mapy projektowej działka nr [...] została powiększona o część działki nr [...] w wyniku czego przebudowywany obiekt znajduje się w odległości większej niż minimalna odległość. Skarżąca przedstawiła mapę (wyrys) sporządzoną przez uprawnionego geodetę przedstawiającą rzeczywistą granicę pomiędzy działkami nr [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, posiadał informację, że w Sądzie Rejonowym w S. toczy się sprawa przeciwko M. T. i W. T. o naruszenie posiadania części działki nr [...] (sygn, akt [...]). W ocenie strony skarżącej do czasu rozstrzygnięcia nie mogą być wydawane żadne decyzje dotyczące działki nr [...]. Wniosek o wydanie pozwolenia na przebudowę został złożony przez inwestorów już po naruszeniu posiadania części działki nr [...]. Również dołączona do wniosku mapa do celów - projektowych została wykonana po naruszeniu posiadania części działki nr [...]. Obecnie Sąd I Instancji w S. w dniu 22 listopada 2010r. wydał wyrok nakazujący M. T. i W. T. przywrócenia posiadania części działki nr [...] oraz zakazał prowadzenia wszelkich prac budowlanych w tym obrębie. W skardze podniesiono, iż zakres prac objętych decyzją nr [..] wymaga określenia dotychczasowego i zamierzonego sposobu użytkowania obiektu, czego w decyzji nie uczyniono. Art. 71 ustawy prawo budowlane wyraźnie wskazuje, że wykonanie wewnętrznej instalacji wodociągowo - kanalizacyjnej, wydzielenie pomieszczenia na sanitariat jest zmianą sposobu użytkowania obiektu. Od końca 2008 roku w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w S. toczy się postępowanie dotyczące samowoli budowlanej na działce nr [..]. Wydanie decyzji PINB. [...] z dnia [...] stycznia 2010r. nie zakończyło postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Wydanie decyzji dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie legalizacji samowoli budowlanej było tylko jednym z etapów całego postępowania i zgodnie z obowiązującym prawem kolejnym etapem powinno być wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę samowoli budowlanej. W sentencji decyzji z dnia [..] stycznia 2010 Powiatowy Inspektor opiera się na oświadczeniu H. T., złożonym pod odpowiedzialnością karną. Wizja z dnia 13 lipca 2010r. potwierdziła, że złożone oświadczenie jest niezgodne z prawdą. Decyzja oparta na fałszywym dokumencie jest nieważna z mocy prawa. Skoro nieważna jest decyzja z dnia [..] stycznia 2010r. to nieważna jest także, zdaniem skarżącej, decyzja z dnia [..] lutego 2010r. Starosty S., gdyż warunkiem wydania tej decyzji było zakończone postępowanie w sprawie samowoli budowlanej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zwartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną wyłącznie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. W ocenie Sądu analizowana we wskazanym zakresie skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu sądowym była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] grudnia 2010r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010r., którą odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty S. z dnia [..] lutego 2010r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na przebudowę budynku gospodarczo-składowego wraz z wykonaniem wewnętrznej instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej. W ocenie Sądu przeprowadzone przez organy orzekające postępowanie wyjaśniające, w oparciu o które organy przyjęły, iż skarżącej nie przysługiwał przymiot strony w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę należy uznać za prawidłowe. Bezspornym jest, iż na gruncie niniejszej sprawy legitymację skarżącej ocenić należało w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Przywołany przepis określa wprost strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, którym przysługuje interes prawny w sprawach tego rodzaju - nie przewidując przy tym wyjątków. Zgodnie z jego treścią, stronami postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Decyzja, której weryfikacji w trybie nieważnościowym domaga się skarżąca, bez wątpienia wydana została w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Art. 3 pkt 20 ww. ustawy ustala treść pojęcia "obszar oddziaływania obiektu", przez który należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, w których przewidziano ograniczenia w zagospodarowaniu terenu związane z tym obiektem. Należy mieć na względzie, iż artykuł 28 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi lex specialis do art. 28 kpa. Pojęcie zaś strony jakim posługuje się art. 28 kpa oraz pozostałe przepisy kodeksu może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Celem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest niewątpliwie zawężenie kręgu stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę jedynie do wymienionych tam podmiotów dla których planowana inwestycja może powodować ograniczenia w zagospodarowaniu ich nieruchomości, przy czym ograniczenie to wynikające z przepisów odrębnych, musi godzić w konkretne uprawnienia tych podmiotów do zagospodarowania ich nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie należy mieć na względzie, iż skarżąca jest bezpośrednią sąsiadką inwestorów, jednakże kwestionowane pozwolenie dotyczy wyłącznie przebudowy istniejącego budynku gospodarczo - składowego. Przebudowa polega na wydzieleniu z pomieszczenia gospodarczego dodatkowego pomieszczenia sanitarnego, wykonaniu otworów okiennych oraz instalacji wodnej i kanalizacyjnej. Tego typu roboty nie spowodują zmian w parametrach budynku, nie zwiększy się również jego powierzchnia zabudowy, wysokość budynku, ani też nie nastąpi zmiana względem granic działki. Z mapy, na podstawie której udzielono pozwolenia wynika, że budynek gospodarczy znajduje się 4,5 m od granicy z działką skarżącej. Wyjaśnić ponadto należy, iż nie ma dla przedmiotowej sprawy znaczenia fakt przywrócenia posiadania przez sąd powszechny. Sąd bada w sprawach o naruszenie posiadania jedynie stan posiadania i fakt jego naruszenia, nie rozpoznaje natomiast prawa do spornej rzeczy ani dobrej wiary pozwanego. Posiadanie nie jest prawem podmiotowym, a jedynie stanem faktycznym będącym określonym władztwem nad rzeczą. Żądanie przywrócenia naruszonego posiadania nie jest żądaniem skierowanym do prawa lecz dotyczy stanu faktycznego. Nie zmierza do pozbawienia naruszyciela prawa posiadania rzeczy lecz do odzyskania przez dotychczasowego posiadacza faktycznego władztwa nad rzeczą w związku z samowolą uprawnionego w realizowaniu przysługującego mu prawa do rzeczy (art. 478 k.p.c).Ochrona posiadania jest ochroną posesoryjną w odróżnieniu od ochrony petytoryjnej, która jest ochroną prawa, ma ona charakter obiektywny i przysługuje posiadaczowi niezależnie od tego czy działanie osoby, która posiadanie naruszyła było zawinione. W związku z przebudową budynku nie nastąpiło dla skarżącej żadne ograniczenie w swobodnym korzystaniu z nieruchomości, a tylko ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości wynikające z konkretnego przepisu dają podstawę do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie obszar oddziaływania obiektu zamyka się na działce inwestora. Przebudowa nie oddziaływuje na działkę skarżącej. Wskazać ponadto należy, iż art. 71 Prawa budowlanego nie miał w niniejszej sprawie zastosowania i nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. W świetle powołanego wyżej art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie wystarczy przekonanie właściciela sąsiedniej nieruchomości, że ma on interes prawny uzasadniający udział jako strony w postępowaniu o pozwoleniu na budowę. Tylko przepisy prawa materialnego, stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarzają określonemu podmiotowi legitymację procesową strony, który to - zgłaszając żądanie wszczęcia postępowania - powinien ten interes wykazać. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania tej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie - o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego zainteresowania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r. sygn. akt IV SA 1285/98). Podmiot więc, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 kpa, nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Organy administracji zasadnie przyjęły, że skarżąca nie wykazała w sprawie żadnej z przesłanek ograniczających zagospodarowanie terenu, a tym samym naruszenia prawem chronionego interesu. Budowa obiektu nie narusza prawa własności i nie utrudnia korzystania z nieruchomości skarżącej zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Sam fakt, iż dany podmiot jest właścicielem, zarządcą lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż podmiotowi takiemu przysługuje status strony w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę. Właściciele, użytkownicy wieczyści, zarządcy nieruchomości sąsiadujących z projektowaną budową, aby uzyskać status strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, muszą wskazać konkretny przepis, przewidujący w konkretnej sytuacji ograniczenie w swobodnym korzystaniu z ich nieruchomości wprowadzone ze względu na powstanie w ich sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego (vide: wyroki WSA w Warszawie z 18 listopada 2005 r., VII SA/Wa 786/05, LEX nr 198955, z 4 stycznia 2006 r., VII SA/Wa 935/05, LEX nr 196411). Pozwolenie na budowę, zwłaszcza na obszarach zurbanizowanych w wielu wypadkach musi uwzględniać sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, a z drugiej strony osób, których prawa lub interesy mogą być przez to pozwolenie zagrożone lub naruszone. Granice tych praw i interesów określają przepisy prawa budowlanego oraz innych aktów prawnych wydanych na podstawie i w wykonaniu przepisów tego prawa lub przepisów wydanych dla ochrony środowiska. Poza tymi granicami, a zatem poza ochroną prawną wynikającą z norm prawa pozytywnego, pozostają natomiast protesty obywateli wyrażające ich osobiste zapatrywania, oczekiwania, postulaty i życzenia co do określonej polityki planowania przestrzennego, wzajemnych relacji między planowanymi lub realizowanymi inwestycjami. Nieuwzględnienie ich nie może jednak stanowić podstawy kwestionowania legalności pozwolenia na budowę. Mając na uwadze treść formułowanych zarzutów należy wskazać, iż organy orzekające w sprawie w sposób wyczerpujący przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, w oparciu o które w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy -czym w zupełności wypełniły obowiązki wynikające z art. 7 i 77 i 80 k.p.a. Z tych też względów, biorąc za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało skargę oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło