I SA/Wa 2341/10
WyrokWSA w Warszawie2011-06-13
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Dorota Apostolidis, Marta Kołtun-Kulik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji z 1973 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu, która wywołała nieodwracalne skutki prawne, może zostać wydana, czy też należy ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji z 1973 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu nie jest możliwe, jeśli decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne. W sytuacji, gdy prawa do gruntu, których nie można znieść poprzez czynność administracyjną, zostały ustanowione na rzecz osób trzecich (np. poprzez oddanie w użytkowanie wieczyste), nie można stwierdzić nieważności pierwotnej decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej. W takich przypadkach organ może jedynie stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa i wskazać okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która utrzymała w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z 1973 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do części nieruchomości. Skarżący, D. i W.K., będący właścicielami działki nr [...] nabytej w dobrej wierze, zarzucili, że decyzja stwierdzająca nieważność wywołała nieodwracalne skutki prawne, a zatem organ powinien był jedynie stwierdzić naruszenie prawa, a nie stwierdzić nieważność decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi W.K. i D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu wniosku D.K. i W.K. reprezentowanych przez radcę prawnego R.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1973 r. [...] w części dotyczącej gruntu wchodzącego w skład obecnych działek nr [...] i [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy.
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], oznaczona hipotecznie [...], o powierzchni [...] m2 stanowiła własność F.M. i została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 1 dekretu z dniem 21 października 1945 r. wszystkie grunty na obszarze W., w tym nieruchomość przy ul. [...], przeszła na własność gminy W. (później Skarbu Państwa).
W dniu [...] lipca 1948 r., działający w imieniu i na rzecz byłego właściciela, S.Z. przesłał wniosek o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości położonej przy ul. [...].
W dniu wejścia w życie dekretu na nieruchomości znajdował się budynek, który zgodnie z przepisami dekretu pozostawał własnością byłego właściciela. Aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1950 r. rep. [...] budynek ten wraz z "wszelkimi prawami, które służą i służyć mogą do gruntu rzeczonej nieruchomości nr hip. [...]" został przez F.M., darowany Z.P., siostrze F.M. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1950 r. rep. [...] Z.P. zbyła powyższy budynek wraz z "wszelkimi prawami, które jej służą i służyć mogą" H. i E. małżonkom S. Z kolei małżonkowie S., aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1972 r. rep. [...] i z dnia [...] września 1972 r. rep. [...], budynek położony przy ul. [...] "z prawami i roszczeniami o przyznanie prawa użytkowania wieczystego działki gruntu, na której budynek się znajduje" zbyli na rzecz H.R.
Decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1973 r. nr [...] odmówiono H.R. przyznania prawa własności czasowej do części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip [...] o powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości stanowi "część ponadnormatywną działki przewidziany do scalenia z sąsiednimi nieruchomościami zgodnie z planem sytuacyjnym nr [...] z dnia [...].VII.1973 r." Od powyższego orzeczenia odwołanie nie zostało wniesione. H.R. zmarła dnia [...] sierpnia 1985 r. Spadek po niej nabyli syn Z.R. i córka K.K. (postanowienie Sądu Rejonowego dla miasta [...] W. z dnia [...] marca 2003 r. sygn. akt [...]). Obecnie grunt, o którym rozstrzygnięto decyzją z dnia [...] sierpnia 1973 r. - [...] m2, pochodzących z dawnej nieruchomość hipotecznej [...] wchodzi w skład następujących działek:
– działki nr [...] stanowiącej własność osób fizycznych,
– działki [...], stanowiącej własność Miasta [...] W.,
– działki [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa.
W dniu [...] września 2009 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek Z.R. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1973 r. nr [...]
W trakcie postępowania nadzorczego prowadzonego w powyższym zakresie D.K. i W.K. podnieśli, że SA właścicielem (na zasadach wspólności ustawowej) zabudowanej działki nr [...] o powierzchni [...] m2 położonej aktualnie przy ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość nabyli od J.Z. oraz E.N. na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1997 r. rep. [...]. W dacie zawarcia aktu notarialnego osoby te figurowały w księdze wieczystej jako użytkownicy wieczyści. Następnie decyzją Prezydenta W. z [...] sierpnia 1999 r. nr [...] przekształcono odpłatnie na rzecz Państwa K. prawo użytkowania wieczystego w prawo własności.
W aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia [...] maja 1975 r. nr [...], zmieniająca decyzję z dnia [...] listopada 1974 r., nr [...], mocą której oddano w użytkowanie wieczyste, na okres 99 lat, Z.D. działkę nr [...] o powierzchni [...] m2. W wyniku odnowienia ewidencji w 1993 r. działka nr [...] stanowi działkę nr [...] w obrębie [...] (pismo pełnomocnika skarżących z dnia [...] czerwca 2011 r.). Na podstawie decyzji z dnia [...] maja 1975 r. został zawarty akt notarialny - umowa użytkowania wieczystego z dnia [...] listopada 1975 r.
W oparciu o powyższy stan faktyczny, decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1973 r. nr [...] w części dotyczącej gruntu wchodzącego w skład obecnych działek [...] i [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, iż nie jest właściwe do orzekania w sprawach dotyczących gruntu będącego własnością Skarbu Państwa. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium podkreśliło, że Prezydium Rady Narodowej w W. w decyzji z dnia [...] sierpnia 1973 r. odmowę przyznania własności czasowej do części przedmiotowej nieruchomości uzasadniło tym, że część ponadnormatywna działki przewidziana jest do scalenia z sąsiednimi nieruchomościami zgodnie z planem sytuacyjnym nr [...] z dnia [...].VII.1973 r. Prezydium nie powołało się zaś na obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego. Tej części rozstrzygnięcia organ w ogóle nie uzasadnił. Kolegium ustaliło, że planem zagospodarowania przestrzennego, o którym mowa w dekrecie był, w dacie wydawania decyzji z 1973 r., miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. 1975 Nr 11 poz. 67). Plan ten został zatwierdzony uchwałą nr [...] Prezydium Rady narodowej W. z dnia [...] lipca 1969 roku. Przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie oznaczonym kolorem jasnobrązowym, oznaczonym MN, którego przeznaczenie określono jako "tereny mieszkalnictwa rodzinnego brutto o niskiej intensywności zabudowy". Zatem, zdaniem Kolegium, plan ten nie dawał podstawy do odmowy przyznania następcom prawnym byłego właściciela prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości, nie mówił też o normatywnej wielkości działki. Dekret poza odesłaniem do zapisów obowiązującego planu zagospodarowania nie zawierał innych ograniczeń, w tym nie uzależniał uwzględnienia wniosku dekretowego od wielkości działki. W tym stanie sprawy Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1973 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Badając zaskarżoną decyzję pod kątem okoliczności wskazanych w art. 156 § 2 kpa, tj. wywołania przez tę decyzję nieodwracalnych skutków prawnych, Kolegium wskazało, że decyzja Prezydium z dnia [...] sierpnia 1973 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Fakt, że [...] m2 pochodzących z dawnej nieruchomości hipotecznej połączono z innymi nieruchomościami i utworzono z nich nową działkę ewidencyjną nie może zostać uznany za nieodwracalny skutek. Utworzenie nowej działki ewidencyjnej, a następnie oddanie jej w użytkowanie wieczyste osobom trzecim było skutkiem innych decyzji administracyjnych, w tym decyzji z dnia [...] listopada 1974 r. nr [...], zmienionej decyzją z dnia [...] maja 1975 r: nr [...], w wykonaniu której zawarto akt notarialny z dnia [...] listopada 1975 r. rep. [...]), a nie decyzji o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego. Kolegium podniosło, że skutkiem wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 1973 r. było wydanie innej decyzji, którą rozporządzono gruntem, w tym gruntem pochodzącym z dawnej hipoteki [...]. Dopiero w przypadku badania zgodności z prawem tej decyzji można rozstrzygać, czy decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1973r., radca prawny R.K., w imieniu D. i W.K., pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zdaniem pełnomocnika zaistniały okoliczności zawarte w art. 156 § 2 kpa, gdyż Państwo K. nabyli przedmiotową nieruchomość od osób trzecich, na których rzecz ustanowiono użytkowanie wieczyste. Mocodawcy korzystają więc jako nabywcy w dobrej wierze, z ochrony gwarantowanej im na mocy rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. W opinii pełnomocnika zarówno piśmiennictwo jak i orzecznictwo dostarczają argumentów, które przemawiają za tym, iż nie powinno nastąpić stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1973 r. z uwagi na fakt, iż w sprawie nastąpiły jednak nieodwracalne skutki prawne. Ponadto wskazała, że "zasada ochrony praw osób, które nabyły prawa w dobrej wierze, opierając się na rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych koresponduje z zasadą art. 8 k.p.a., zgodnie z którą i z ustalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego - należy rozumieć w ten sposób, iż uchybienia organu administracji nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela działającego w dobrej wierze" (wyrok SN z dnia 5 października 1994 r., III ARN 46/94, OSNAP 1995, nr 5, poz. 58). Ochrona dotyczy przy tym nabycia odpłatnego, a nie nieodpłatnego. W przypadku właścicieli działki nr [...] mamy właśnie do czynienia z nabyciem odpłatnym, co wzmacnia ochronę właścicieli działki nr [...]. Dalej podniosła, że stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji skutkuje powrotem do sytuacji z daty wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 1973 r., a więc przeczy wszystkim kolejnym transakcjom dotyczącym nieruchomości stanowiącej m.in. działkę nr [...]. Pełnomocnik wskazała, że w przedmiotowej sprawie D. i W.K. - właściciele działki nr [...], nie posiadali wiedzy w przedmiocie toczącego się postępowania z wniosku byłych właścicieli działki nr [...] o przyznanie im wieczystego użytkowania gruntu, położonego w W. przy ul. [...].(nr hip. [...]). Zdaniem skarżących, bezsporne w sprawie jest, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 1973 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jednakże, decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Stosownie więc do art. 158 § 2 k.p.a. organ mógł jedynie ograniczyć się do stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Na uzasadnienie swojego stanowiska pełnomocnik przytoczyła liczne orzecznictwo sądowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2009 r., podzielając argumentację w nim zawartą.
Kolegium podniosło, że brak było podstaw do odmowy przyznania następcom prawnym byłego właściciela prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości, a w konsekwencji zaistniały okoliczności wskazujące, iż decyzja Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1973 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Organ wskazał, że kwestię nieodwracalnych skutków prawnych należy wiązać ze stanem kreowanym poprzez decyzję o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego. Zatem o ile istnieją prawa do gruntu, których organ administracji nie może znieść poprzez czynność administracyjną to mamy do czynienia z nieodwracalnymi skutkami prawnymi. Jednakże w niniejszej sprawie nieodwracalne skutki nie wynikają bezpośrednio z decyzji dekretowej, ale są powiązane z decyzją o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego. Natomiast stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej ma ten skutek, iż pozostaje do rozpatrzenia wniosek dekretowy m. in. przy uwzględnieniu faktu, iż dysponentem prawa własności do działki nr [...] nie jest m. W. ani Skarb Państwa. Kolegium stwierdziło, że orzeczenie administracyjne z dnia [...] sierpnia 1973 r. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 k.p.a.). Dla uzasadnienia stanowiska organ przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r. sygn., akt I Sa/Wa 236/08, LEX nr 533614 oraz wyrok z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1451/07, LEX nr 463655. Jednocześnie, przytaczając orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1891/07, organ drugiej instancji wskazał, że ocena, czy z powodu zawarcia umowy notarialnej o oddaniu gruntów i ewentualnie znajdujących się na nich budynków w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej zachodzi nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej, na podstawie której umowa ta została zawarta, może być przedmiotem badania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji będącej podstawą umowy, nie może być natomiast dokonywana i przedmiotem badania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntów warszawskich prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego). Są to bowiem dwie różne sprawy administracyjne dotyczące odrębnych decyzji administracyjnych. Kolegium nie zaakceptowało poglądu pełnomocnika o zaistnieniu nieodwracalnych skutków prawnych, popartego tezami wyroków nie związanych, według organu, wprost z występującym w sprawie stanem faktycznym i prawnym.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. D. i W. K., reprezentowani przez radcę prawnego R.W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji oraz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący ponowili argumentację prezentowaną na etapie postępowania odwoławczego, zarzucając: naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez brak zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło organ do błędnego ustalenia stanu faktycznego i stwierdzenia, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się wnioskodawca, nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych oraz art. 10 kpa poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz przed wydaniem decyzji i brak umożliwienia wypowiedzenia się stronie co do zebranych dowodów i zgłoszonych żadań, a także art. 156 § 2 kpa poprzez niewłaściwe przyjęcie, iż zaskarżona decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Ponadto skarżący zarzucili naruszenie art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia "1997 r. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji, która wywarła nieodwracalne skutki prawne w sferze prawa własności.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu skarga jest nieuzasadniona bowiem zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca, nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Rolą Sądu w niniejszej sprawie było dokonanie kontroli pod względem zgodności z prawem decyzji organów administracji publicznej zapadłych w postępowaniu nadzorczym, mającym na celu weryfikację orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1973 r. pod kątem przesłanki nieodwracalnych skutków prawnych, wskazanej w art.156 § 2 kpa. Stosownie do art. 156 § 2 kpa nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art.156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 kpa jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Rozstrzygające w tym postępowaniu organy nadzoru obowiązane są przestrzegać ogólnych reguł procedury administracyjnej, a w szczególności zasady pełnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wydania znajdującej się w ich kompetencji decyzji (art. 80 k.p.a.). Niezależnie zaś od tego, czy postępowanie administracyjne toczy się w postępowaniu zwykłym czy nadzorczym, obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie jest przestrzeganie zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z analizy akt niniejszej sprawy wynika, iż organy sprostały wyżej przywołanym zasadom postępowania administracyjnego, które warunkują wydanie decyzji w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Sąd podziela stanowisko organów, iż jeżeli istnieją prawa do gruntu, których nie można znieść poprzez czynność administracyjną (co ma miejsce w niniejszej sprawie), to zachodzi sytuacja, w której mamy do czynienia z nieodwracalnymi skutkami prawnymi. W sprawie będącej przedmiotem badania Sądu nieodwracalne skutki nie wynikają jednak bezpośrednio z decyzji dekretowej, której została stwierdzona nieważność, ale są związane z decyzją z dnia [...] maja 1975 r. nr [...], zmieniająca decyzję z dnia [...] listopada 1974 r., nr [...], mocą której oddano w użytkowanie wieczyste Z.D. działkę nr [...] od którego, i jego małżonki, Państwo K. nabyli w drodze umowy cywilnoprawnej prawo użytkowania wieczystego działki nr [...].
Kwestia czy z powodu zawarcia umowy notarialnej o oddaniu gruntów i ewentualnie znajdujących się na nich budynków w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej zachodzi nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej, na podstawie której umowa ta została zawarta, może być przedmiotem badania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji będącej podstawą umowy. Nie może to natomiast być przedmiotem badania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntów [...] prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego). Są to bowiem dwie różne sprawy administracyjne, dotyczące odrębnych decyzji administracyjnych. Jeśli bowiem podstawą zawarcia umowy cywilnoprawnej o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntów [...] była decyzja administracyjna w tym przedmiocie, okoliczności powyższe wiążą się ze skutkami prawnymi tej decyzji, nie zaś decyzji o nie przyznaniu byłemu właścicielowi gruntów [...] na podstawie dekretu prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. Akt I OSK 696/10).
Ponadto, Sąd zauważa, że oddanie gruntów przejętych w trybie powołanego dekretu z 1945 r., w użytkowanie wieczyste w drodze decyzji administracyjnej lub umowy cywilnoprawnej innym podmiotom, dopóki decyzje te lub umowy pozostają w obrocie prawnym, uniemożliwia oddanie tych gruntów w użytkowanie wieczyste właścicielowi lub jego następcom prawnym na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Przedmiotem postępowania w trybie uregulowanym w powołanym przepisie mogą być bowiem jedynie grunty stanowiące własność gminy, będące w jej posiadaniu, do których innym osobom nie przysługuje prawo użytkowania wieczystego, a zwłaszcza gdy osoby te (tak jak w rozpatrywanej sprawie) dodatkowo dysponują tytułem własności. Uzasadnia to treść art. 232 k.c., zgodnie z którym prawo użytkowania wieczystego może być ustanowione wyłącznie na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa albo własność jednostki samorządu terytorialnego. Skoro przedmiotowa nieruchomość nie stanowi własności publicznej, a jej aktualny właściciel D. i W. K. jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) Sąd nie dostrzega żadnych realnych działań, jakie mogłyby podjąć organy orzekające w innej sprawie administracyjnej dotyczącej wniosku dekretowego, w celu przywrócenia władztwa publicznego nad sporną nieruchomością. Powyższe stanowisko znajduje poparcie w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 10 kpa poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz przed wydaniem decyzji i brak umożliwienia wypowiedzenia się stronie, Sąd zauważa, iż przeczy temu materiał znajdujący się w aktach sprawy, tj. pisma organu z dnia [...] września 2009 r. oraz z dnia [...] stycznia 2010 r. informujące stronę o możliwości składania przez stronę wyjaśnień i wniosków. Ponadto zarzut naruszenia art. 10 kpa przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 157).
W konsekwencji stwierdzić należy, że organy obu instancji wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy jakimi się kierowały przy rozstrzygnięciu sprawy oraz uzasadniły przekonywująco swoje decyzje, zyskując aprobatę Sądu.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
-----------------------
8
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło